Οι στατίνες, τα πιο κοινά φάρμακα για τη χοληστερίνη μπορεί να προστατεύουν και τα μάτια. Νέα μελέτη συνδέει τη χρήση τους με χαμηλότερο κίνδυνο γλαυκώματος και με μικρότερη ανάγκη θεραπείας σε όσους έχουν ήδη τη νόσο. Ποια είναι τα συμπεράσματά της.
Παρενέργειες από τις στατίνες: Τι ισχύει για μυϊκούς πόνους, μνήμη, διαβήτη και ήπαρ
Στατίνες: Τι δείχνει νέα μελέτη για τον κίνδυνο για γλαύκωμα
Το γλαύκωμα προκαλεί σταδιακή βλάβη στο οπτικό νεύρο, το οποίο μεταφέρει τις οπτικές πληροφορίες στον εγκέφαλο. Περιγράφεται συχνά ως «κλέφτης της όρασης», καθώς εξελίσσεται αργά και μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη τύφλωση. Περίπου 95 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με τη νόσο, για την οποία δεν υπάρχει οριστική θεραπεία, αλλά αντιμετωπίζεται με φαρμακευτική αγωγή και χειρουργικές επεμβάσεις.
Ορισμένοι παράγοντες κινδύνου δεν μπορούν να αλλάξουν, όπως η ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό. Άλλοι όμως είναι τροποποιήσιμοι, όπως το κάπνισμα, η χρόνια χρήση κορτικοστεροειδών, η παχυσαρκία, η υπνική άπνοια, η υψηλή αρτηριακή πίεση και η υψηλή χοληστερίνη.
Πρέπει να παίρνουν και οι υγιείς στατίνες; Τι αποκαλύπτουν 2 νέες μελέτες για άνοια και μακροζωία
Τι δείχνουν πρόσφατες έρευνες για τις στατίνες και το γλαύκωμα
Οι μελέτες των τελευταίων ετών δίνουν αντικρουόμενα αποτελέσματα, με ορισμένα ευρήματα να δείχνουν πιθανά οφέλη και άλλα να εγείρουν επιφυλάξεις.
- Σύμφωνα με τη μετα-ανάλυση του 2025 με τίτλο “Association between statins administration and glaucoma; a systematic review and meta-analysis of observational studies”, η χρήση στατινών δεν συνδέθηκε συνολικά με σημαντική διαφορά στον κίνδυνο γλαυκώματος, ωστόσο παρατηρήθηκε μειωμένος κίνδυνος στις ηλικίες 60 έως 69 ετών.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 με τίτλο “Association Between Statin Use and Glaucoma Risk: A Population-Based Study”, σε άτομα με υψηλή χοληστερίνη οι στατίνες συνδέθηκαν με ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο οφθαλμικής υπέρτασης και γλαυκώματος ανοιχτής γωνίας, με τον κίνδυνο να αυξάνεται όσο παρατεινόταν η χρήση τους.
Τι έδειξαν τα δεδομένα από 210.000 ενήλικες
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο British Journal of Ophthalmology με τίτλο “Statin use is associated with lower risk of open-angle glaucoma incidence and treatment escalation”. Οι ερευνητές ανέλυσαν ιατρικά δεδομένα περίπου 210.000 ανθρώπων άνω των 40 ετών που έπαιρναν στατίνες και τους συνέκριναν με αντίστοιχη ομάδα ανθρώπων που δεν είχαν χρησιμοποιήσει ποτέ αυτά τα φάρμακα.
Στην πενταετία, όσοι έπαιρναν στατίνες είχαν 15% χαμηλότερο κίνδυνο να εμφανίσουν γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας, ενώ στη δεκαετία ο κίνδυνος παρέμεινε 10% χαμηλότερος.
«Το γλαύκωμα είναι μία από τις κύριες αιτίες μη αναστρέψιμης τύφλωσης», εξηγεί ο οφθαλμίατρος Robert Weinreb, καθηγητής Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, σύμφωνα με το Medical News Today.
Λιγότερη ανάγκη για χειρουργική θεραπεία
Οι ασθενείς με γλαύκωμα που έπαιρναν στατίνες είχαν μικρότερη πιθανότητα να χρειαστούν χειρουργική θεραπεία. Στην πενταετία είχαν 36% χαμηλότερο κίνδυνο να χρειαστούν ανοιχτή χειρουργική επέμβαση για το γλαύκωμα, 55% χαμηλότερο κίνδυνο να υποβληθούν σε ελάχιστα επεμβατική χειρουργική επέμβαση και 60% χαμηλότερο κίνδυνο να χρειαστούν επιλεκτική τραμπεκουλοπλαστική με λέιζερ. Στη δεκαετία, οι μειώσεις παρέμειναν σημαντικές, στο 32%, 46% και 51% αντίστοιχα.
«Αν επιβεβαιωθούν τα ευρήματα σε προοπτικές μελέτες, η χρήση στατινών θα πρέπει να εξεταστεί ως συμπληρωματική αγωγή στις καθιερωμένες θεραπείες που μειώνουν την ενδοφθάλμια πίεση», σημειώνει ο Weinreb.
Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι οι στατίνες δεν προορίζονται να αντικαταστήσουν τις θεραπείες που μειώνουν την ενδοφθάλμια πίεση και ότι χρειάζονται προοπτικές τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές.
Χοληστερίνη: Οι στατίνες μειώνουν τον κίνδυνο για άνοια κατά 15%, σύμφωνα με νέα μελέτη
Γιατί μπορεί να προστατεύουν οι στατίνες το οπτικό νεύρο
«Παρόλο που ο ακριβής μηχανισμός δεν είναι γνωστός, το εύρημα ενισχύει την άποψη ότι οι στατίνες έχουν νευροπροστατευτική δράση, η οποία μπορεί να ωφελεί και το οπτικό νεύρο», σχολιάζει ο οφθαλμίατρος Benjamin Bert από το MemorialCare Orange Coast Medical Center στην Καλιφόρνια. «Γνωρίζουμε ότι ορισμένες μορφές γλαυκώματος εξελίσσονται παρά τον επαρκή έλεγχο της ενδοφθάλμιας πίεσης», συμπληρώνει.
Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι οι στατίνες μπορεί να διευκολύνουν την αποχέτευση του υγρού από το μάτι, συμβάλλοντας έτσι στον έλεγχο της πίεσης, ενώ άλλες αναδεικνύουν τις αντιφλεγμονώδεις και νευροπροστατευτικές ιδιότητές τους, εξηγεί ο οφθαλμίατρος Daniel Liebman από το Massachusetts Eye and Ear και την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ.
Τι σημαίνει αυτό για τους ασθενείς
Δεν είναι η πρώτη σχετική μελέτη, είναι όμως μία από τις μεγαλύτερες, επισημαίνει ο Liebman. Πρόκειται πάντως για παρατηρητική μελέτη και όχι για τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή, επομένως τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι οι στατίνες έχουν άμεση προστατευτική δράση έναντι του γλαυκώματος.
«Δεν θα συνιστούσα απαραίτητα σε κάποιον να ξεκινήσει στατίνες αποκλειστικά για το γλαύκωμα σε αυτό το στάδιο. Ωστόσο, καθώς πολλοί ασθενείς με γλαύκωμα παίρνουν ήδη στατίνες, είναι ενθαρρυντικό ότι φαίνεται να υπάρχει ένα πιθανό επιπλέον όφελος, πέρα από τον έλεγχο της χοληστερίνης», λέει ο ίδιος.
Χοληστερίνη: Το δημοφιλές συμπλήρωμα που δεν πρέπει ποτέ να παίρνετε μαζί με στατίνες
Σήμερα, σχεδόν όλες οι θεραπείες του γλαυκώματος στοχεύουν στη μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης. «Μια ειδική “νευροπροστατευτική στατίνη” θα μπορούσε να φανεί χρήσιμη και σε πολλές νευροεκφυλιστικές παθήσεις», καταλήγει ο Bert.
Πηγές: Medical News Today, British Journal of Ophthalmology, PMC, J Nephropharmacology