Το κλάσμα εξώθησης δείχνει πόσο αποτελεσματικά αντλεί αίμα η καρδιά και είναι ένας από τους βασικούς δείκτες για την αξιολόγηση της καρδιακής ανεπάρκειας. Τι σημαίνουν όμως οι τιμές του και πότε μπορεί να χρειαστεί θεραπεία.
Κλάσμα εξώθησης: Τι σημαίνει αυτή η μέτρηση – Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές
Το κλάσμα εξώθησης είναι το ποσοστό του αίματος που εξωθεί η αριστερή κοιλία της καρδιάς με κάθε συστολή. Σε μια υγιή καρδιά, με κάθε χτύπο διοχετεύεται προς το σώμα περίπου το 50% έως 70% του αίματος που περιέχει η κοιλία, η οποία δεν αδειάζει ποτέ εντελώς. Όσο πιο χαμηλό είναι το ποσοστό, τόσο πιο περιορισμένη είναι η ικανότητα της καρδιάς να αντλεί αίμα.
Ο υπολογισμός είναι απλός. Διαιρούμε τον όγκο του αίματος που εξωθεί η κοιλία σε κάθε συστολή με τη συνολική ποσότητα αίματος που περιέχει όταν έχει γεμίσει και πολλαπλασιάζουμε το αποτέλεσμα επί 100.
Η μέτρηση γίνεται συνήθως με υπερηχοκαρδιογράφημα. Άλλες μέθοδοι είναι:
- η μαγνητική τομογραφία καρδιάς,
- η αξονική τομογραφία,
- ο καρδιακός καθετηριασμός και
- οι εξετάσεις πυρηνικής απεικόνισης.
Το κλάσμα εξώθησης αναφέρεται συνήθως στην αριστερή κοιλία, η οποία στέλνει αίμα πλούσιο σε οξυγόνο στα όργανα του σώματος. Μπορεί επίσης να μετρηθεί το κλάσμα εξώθησης της δεξιάς κοιλίας, που αντλεί αίμα προς τους πνεύμονες, ιδιαίτερα όταν υπάρχει υποψία δυσλειτουργίας της δεξιάς πλευράς της καρδιάς.
Οι φυσιολογικές τιμές διαφέρουν ελαφρώς ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες. Στους άνδρες, το φυσιολογικό εύρος είναι 52% έως 72%, ενώ στις γυναίκες 54% έως 74%.
Νερό από τη βρύση: Το λίθιο συνδέεται με σπάνια καρδιακή πάθηση στα παιδιά – Τι έδειξε νέα μελέτη
Τι δείχνουν οι πρόσφατες έρευνες για το κλάσμα εξώθησης
Οι πρόσφατες έρευνες επικεντρώνονται στη θεραπεία της καρδιακής ανεπάρκειας και στις μεθόδους μέτρησης του κλάσματος εξώθησης.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2026 με τίτλο “Incidence, medical therapy, and outcomes in heart failure with improved ejection fraction across guideline definitions.”, σε σχεδόν 37.500 ασθενείς με νέα διάγνωση καρδιακής ανεπάρκειας, το κλάσμα εξώθησης βελτιώθηκε σε ποσοστό 28% έως 40% των ασθενών, ανάλογα με τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν. Ωστόσο, ο κίνδυνος επιπλοκών δεν εξαφανίζεται.
- Σύμφωνα με την ανασκόπηση του 2025 με τίτλο “Heart failure with preserved ejection fraction therapeutics: in search of the pillars”, σχεδόν οι μισοί ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια έχουν διατηρημένο κλάσμα εξώθησης, ενώ υπάρχουν πλέον νέες κατηγορίες φαρμάκων για την αντιμετώπιση της πάθησης.
- Σύμφωνα με τη μετα-ανάλυση του 2024 με τίτλο “Validating real-time three-dimensional echocardiography against cardiac magnetic resonance, for the determination of ventricular mass, volume and ejection fraction: a meta-analysis”, η τιμή του κλάσματος εξώθησης μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης, καθώς η τρισδιάστατη υπερηχοκαρδιογραφία ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις να υποεκτιμά τους όγκους της καρδιάς.
Κλάσμα εξώθησης της καρδιάς: Τι σημαίνει όταν είναι χαμηλό και όταν είναι υψηλό
Κλάσμα εξώθησης μεταξύ 40% και 49% δείχνει ήπια μειωμένη ικανότητα άντλησης αίματος. Μπορεί να μην υπάρχουν συμπτώματα ή να εμφανίζονται μόνο κατά τη σωματική άσκηση, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι ο ασθενής έχει καρδιακή ανεπάρκεια.
Όταν το κλάσμα εξώθησης πέφτει στο 40% ή κάτω, η ικανότητα άντλησης είναι σημαντικά μειωμένη. Σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, η κατάσταση αυτή χαρακτηρίζεται ως καρδιακή ανεπάρκεια με μειωμένο κλάσμα εξώθησης.
Ένα πολύ χαμηλό κλάσμα μπορεί να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών, όπως οι επικίνδυνες αρρυθμίες και η καρδιακή ανακοπή, ενώ τα συμπτώματα ενδέχεται να εμφανίζονται ακόμη και σε κατάσταση ηρεμίας.
Υπάρχουν, ωστόσο, και άνθρωποι με φυσιολογικό κλάσμα εξώθησης που πάσχουν από καρδιακή ανεπάρκεια. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο καρδιακός μυς μπορεί να είναι πιο δύσκαμπτος, με αποτέλεσμα η κοιλία να μην γεμίζει επαρκώς με αίμα.
Έτσι, παρά το φυσιολογικό ποσοστό εξώθησης, η καρδιά δυσκολεύεται να καλύψει τις ανάγκες του οργανισμού. Η μορφή αυτή είναι γνωστή και ως καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης.
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο είναι η υψηλή αρτηριακή πίεση, η στεφανιαία νόσος, οι παθήσεις των καρδιακών βαλβίδων και η υπνική άπνοια.
Κολπική μαρμαρυγή: Η θεραπεία που μπορεί να γίνει ταυτόχρονα με επέμβαση καρδιάς
Από την άλλη πλευρά, κλάσμα εξώθησης 75% και πάνω θεωρείται ιδιαίτερα υψηλό και χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Μπορεί να σχετίζεται με παθήσεις όπως η υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, αλλά και με καταστάσεις που επηρεάζουν προσωρινά τη λειτουργία της καρδιάς, όπως η αφυδάτωση ή ορισμένες λοιμώξεις.
Γιατί μειώνεται το κλάσμα εξώθησης
Παθήσεις που εξασθενούν ή προκαλούν βλάβες στον καρδιακό μυ μειώνουν την αποτελεσματικότητα των συστολών της καρδιάς. Ο οργανισμός προσπαθεί να αντισταθμίσει αυτή τη δυσλειτουργία, όμως με την πάροδο του χρόνου η καρδιά μπορεί να διογκωθεί ή να αναπτύξει ουλώδη ιστό.
Οι αλλαγές αυτές περιορίζουν την ικανότητά της να γεμίζει και να αντλεί αίμα. Μια μικρή μείωση του κλάσματος εξώθησης μπορεί αρχικά να περάσει απαρατήρητη, αλλά η κατάσταση ενδέχεται να επιδεινωθεί.
Ποια συμπτώματα μπορεί να σχετίζονται με το χαμηλό κλάσμα εξώθησης
Το χαμηλό κλάσμα εξώθησης μπορεί να συνοδεύεται από συμπτώματα, η ένταση των οποίων διαφέρει από ασθενή σε ασθενή.
Μπορεί να εμφανιστούν:
- κόπωση και αδυναμία,
- δύσπνοια, που επιδεινώνεται όταν είστε ξαπλωμένοι,
- αίσθημα παλμών,
- κατακράτηση υγρών στην κοιλιά ή στα πόδια,
- ζάλη, ναυτία ή σύγχυση,
- λιποθυμικά επεισόδια.
Μπορεί να βελτιωθεί ένα χαμηλό κλάσμα εξώθησης;
Ναι, υπάρχουν θεραπείες που μπορούν να βελτιώσουν τη λειτουργία της καρδιάς και, σε αρκετές περιπτώσεις, να αυξήσουν το κλάσμα εξώθησης.
Η άσκηση που προστατεύει την καρδιά στις γυναίκες – Συνδέεται με 45% χαμηλότερο κίνδυνο εμφράγματος
Η κατάλληλη αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία της μείωσης, τη σοβαρότητα της κατάστασης και τη συνολική υγεία του ασθενούς. Η τακτική παρακολούθηση του κλάσματος εξώθησης βοηθά τους γιατρούς να αξιολογούν την πορεία της καρδιακής ανεπάρκειας και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.
Πηγές: Cleveland Clinic, American Heart Association, VA HSR&D, PubMed, PMC