Τα φυτά μπορεί να μην έχουν αυτιά, αλλά νέα έρευνα του MIT υποστηρίζει ότι μπορούν να αντιλαμβάνονται τον ήχο, δηλαδή, να «ακούνε». Πώς το διαπίστωσαν οι ερευνητές.
Το φυσικό λίπασμα από την κουζίνα που κάνει τα φυτά να πιάνουν και να μεγαλώνουν πιο γρήγορα
Τα φυτά μπορούν να ακούσουν, αναφέρει νέα έρευνα του MIT – Πώς το συμπέραναν οι ερευνητές
Αν και αυτό μπορεί να ακούγεται εντυπωσιακό, οι επιστήμονες έχουν ήδη δείξει ότι ο ήχος μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά των φυτών, από τη βελτίωση της ανάπτυξης έως την ενεργοποίηση αμυντικών αποκρίσεων.
Σε αυτή τη μελέτη, οι ερευνητές του MIT εξέτασαν φυσικό ήχο βροχόπτωσης αντί για ηλεκτρονικούς τόνους και διαπίστωσαν ότι η πιο έντονη προσομοιωμένη βροχή αύξησε τη βλάστηση του ρυζιού κατά πάνω από 30%. Επιπλέον, βασίστηκαν σε προηγούμενη έρευνα που συμπεραίνει ότι το άμυλο μπορεί να παίζει ρόλο στον τρόπο με τον οποίο τα φυτά ανιχνεύουν τις δονήσεις.
Πώς ακούνε τα φυτά, σύμφωνα με έρευνες
Τα φυτά δεν ακούνε όπως τα ζώα, αλλά μπορούν να ανιχνεύουν τον ήχο ως πολύ μικρές δονήσεις. Αυτές οι δονήσεις ενεργοποιούν εσωτερικά σήματα που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο τα φυτά αναπτύσσονται, προστατεύονται και ανταποκρίνονται στο περιβάλλον τους.
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο Do Plants Perceive Sound? A Mechanistic Perspective on Sound-Induced Plant Responses, τα φυτά ανταποκρίνονται σε δονήσεις από τον άνεμο, τη βροχή, το έδαφος και βιολογικές πηγές μέσω γνωστών μηχανικών οδών σηματοδότησης, ενώ το αν μπορούν να ανιχνεύσουν πραγματικό ήχο παραμένει αντικείμενο ενεργού επιστημονικής διερεύνησης.
3 φυτά που πιάνουν εύκολα στον κήπο αυτήν την εποχή – Ιδανικά και για σκιερά μέρη
- Οι ρίζες μπορεί να αναπτύσσονται προς δονήσεις που σχετίζονται με το νερό, βοηθώντας τα φυτά να εντοπίζουν υγρασία στο έδαφος.
- Τα φύλλα μπορούν να προετοιμάζουν αμυντικούς μηχανισμούς όταν ανιχνεύουν δονήσεις παρόμοιες με αυτές που προκαλεί η μάσηση εντόμων.
- Οι σπόροι και οι βλαστοί μπορεί να αναπτύσσονται ταχύτερα και τα φυτά να ανθίζουν νωρίτερα υπό ορισμένες συχνότητες ήχου.
- Τα άνθη μπορούν να αυξάνουν γρήγορα τη συγκέντρωση σακχάρων στο νέκταρ όταν εκτίθενται σε δονήσεις από τα φτερουγίσματα επικονιαστών.
Πώς μπορεί να ανιχνεύουν τον ήχο της βροχής οι σπόροι ρυζιού
Τα ηχητικά κύματα είναι δονήσεις που ταξιδεύουν μέσω του αέρα, του νερού ή στερεών υλικών και προκαλούν τα αντικείμενα να δονούνται. Οι ερευνητές του MIT πρότειναν ότι τα φυτά μπορεί να χρειάζονται άμυλο για να ανιχνεύουν αυτές τις δονήσεις. Η θεωρία τους επικεντρώθηκε στους στατόλιθους, δομές των οποίων το όνομα προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις για την «πέτρα που στέκεται».
Αυτά τα πυκνά σωματίδια γεμάτα άμυλο βρίσκονται σε φυτικά κύτταρα που αντιλαμβάνονται τη βαρύτητα. Καθώς οι στατόλιθοι βυθίζονται μέσα στο κύτταρο, πιέζουν τον πυθμένα του και βοηθούν το φυτό να προσδιορίσει ποια κατεύθυνση είναι προς τα κάτω.
Χρησιμοποιώντας υπολογιστικά μοντέλα, οι ερευνητές εξέτασαν πώς οι καταγεγραμμένοι ήχοι βροχής θα μπορούσαν να επηρεάσουν τους στατόλιθους μέσα στους σπόρους ρυζιού. Διαπίστωσαν ότι οι δονήσεις μπορούσαν να προκαλέσουν στους στατόλιθους αναπηδήσεις σαν χάντρες πάνω σε τύμπανο.
Η ελαφριά βροχή προκαλούσε μικρή κίνηση, αλλά η πιο έντονη βροχή έκανε τα σωματίδια να αναπηδούν ψηλότερα και ταχύτερα, κάτι που ταίριαζε με την ισχυρότερη απόκριση βλάστησης που παρατηρήθηκε στα πειράματα.
Πρωτομαγιά: Πώς να φτιάξετε εύκολα το πιο εντυπωσιακό στεφάνι λουλουδιών
Το στρώμα των στατόλιθων στον πυθμένα του κυττάρου φάνηκε επίσης να συμπεριφέρεται σαν υγρό, αντίστοιχα με μπάλες σε παιδική πισίνα με μπαλάκια, επιτρέποντας στην ηχητική ενέργεια να αναταράσσει αυτό το «υγρό» και να διαδίδει χημικά σήματα μέσα στο φυτό.
Αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί μεταλλαγμένα φυτά Arabidopsis που δεν μπορούσαν να παράγουν άμυλο δεν ανταποκρίθηκαν στις δονήσεις, κάτι που μπορεί να σημαίνει ότι οι στατόλιθοι είναι μάλλον μέρος του μηχανισμού με τον οποίο τα φυτά «ακούν».
Θεωρείται αυτός ο μηχανισμός «ακοή» ή είναι κάτι άλλο;
Πολλοί επιστήμονες συμφωνούν πλέον ότι τα φυτά μπορούν να ανιχνεύουν και να ανταποκρίνονται στον ήχο, αλλά το αν αυτό μπορεί να χαρακτηριστεί ως ακοή παραμένει υπό συζήτηση. Τα φυτά δεν διαθέτουν νευρικό σύστημα ή κεντρικό εγκέφαλο, ωστόσο ορισμένες μελέτες κάνουν αναφορά για πολύπλοκη συμπεριφορά.
Το 2017, ρίζες αρακά φάνηκε να ακολουθούν τον ήχο του νερού μέσα σε έναν λαβύρινθο, ενώ το 2016 βλαστοί αρακά έδειξαν να «μαθαίνουν» να αναπτύσσονται προς τον άνεμο από έναν ανεμιστήρα για να εντοπίσουν το φως.
Τα φυτά παράγουν επίσης ηλεκτρικά σήματα παρόμοια με εκείνα των νεύρων των ζώων. Αυτά τα σήματα προκαλούν το Venus flytrap να κλείνει και βοηθούν το Mimosa pudica να διπλώνει γρήγορα τα φύλλα του όταν αγγίζεται.
Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτό δείχνει μια πιο αποκεντρωμένη μορφή νοημοσύνης. Άλλοι προτείνουν ότι, αν η συνείδηση είναι απλώς η επίγνωση του εξωτερικού κόσμου, όπως έχουν προτείνει οι Lynn Margulis και Dorian Sagan, τότε ακόμη και ένα νεαρό φυτό ρυζιού μπορεί, κατά μία έννοια, να «ακούει» τον ήχο της βροχής.
Πηγές: The Conversation, ScienceDirect, PMC, MDPI, ScienceDirect, ResearchGate, ResearchGate