Η τροφή «μάννα του ουρανού» πήρε το όνομά της επειδή θεωρούταν ένα πολύτιμο και εκλεκτό μανιτάρι, ένα σχεδόν απρόσμενο «δώρο» της φύσης που εμφανιζόταν στα δάση. Ποια τα οφέλη του για την υγεία.
Η «τροφή με το δαιμονικό σχήμα» που μπορεί να ενισχύσει ανοσοποιητικό, καρδιά και εγκέφαλο
Ποια είναι η τροφή «μάννα του ουρανού» και ποια τα οφέλη της για την υγεία
Οι κανθαρέλες είναι άγρια βρώσιμα μανιτάρια του γένους Cantharellus, με πιο γνωστό ευρωπαϊκό είδος την Cantharellus cibarius. Ξεχωρίζουν για το χρυσοκίτρινο χρώμα, το κυματιστό καπέλο, το φρουτώδες άρωμα που θυμίζει βερίκοκο και τη σφιχτή υφή τους.
Στην Ελλάδα φύονται σε δάση πλατύφυλλων και κωνοφόρων, κυρίως από τα τέλη της άνοιξης έως τις αρχές του καλοκαιριού και το φθινόπωρο, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες
Διατροφική αξία
Ανά 100 γραμμάρια κανθαρέλες παρέχουν:
- Θερμίδες: 38
- Λιπαρά: 1 g – 1%
- Κορεσμένα λιπαρά: –
- Τρανς λιπαρά: –
- Χοληστερίνη: –
- Νάτριο: 9 mg – 0,4%
- Υδατάνθρακες: 7 g – 2% της ΣΗΠ
- Καθαροί υδατάνθρακες: 3 g
- Φυτικές ίνες: 4 g – 14% της ΣΗΠ
- Σάκχαρα: 1 g
- Πρωτεΐνη: 1 g
- Ασβέστιο: 15 mg – 1% της ΣΗΠ
- Σίδηρος: 3 mg – 43% της ΣΗΠ
- Κάλιο: 506 mg – 11% της ΣΗΠ
- Βιταμίνη D: 5 μg – 35% της ΣΗΠ
Η «χαίτη του λιονταριού» που βοηθά τον εγκέφαλο και ενισχύει τη μνήμη
Κανθαρέλες: Οφέλη για την υγεία
1. Έχει ισχυρές αντιοξειδωτικές ιδιότητες
Σύμφωνα με μελέτη του 2015 με τίτλο “Antioxidant Activity of Different Fractions of Methanolic Extract of the Golden Chanterelle Mushroom Cantharellus cibarius (Higher Basidiomycetes) from Iran”, διαφορετικά κλάσματα μεθανολικού εκχυλίσματος της Cantharellus cibarius παρουσίασαν αντιοξειδωτική δράση σε έξι εργαστηριακές μεθόδους. Οι ερευνητές κατέγραψαν ικανότητα δέσμευσης ελευθέρων ριζών, αναγωγική ικανότητα και χηλίωση Fe⁺⁺, ενώ στα εκχυλίσματα εντοπίστηκαν φαινολικές ενώσεις και φλαβονοειδή.
Παρόμοια αποτελέσματα έδωσαν οι Kozarski et al. στη μελέτη του 2015 με τίτλο “Nutraceutical properties of the methanolic extract of edible mushroom Cantharellus cibarius (Fries): primary mechanisms”, όπου καταγράφηκαν σημαντική αντιοξειδωτική δράση in vitro και υψηλή συγκέντρωση φαινολικών ενώσεων.
Επιπλέον, μελέτη του 2023 με τίτλο “Golden Chanterelle or a Gold Mine? Metabolites from Aqueous Extracts of Golden Chanterelle (Cantharellus cibarius) and Their Antioxidant and Cytotoxic Activities”, εντόπισε σε υδατικά εκχυλίσματα gallic acid, protocatechuic acid και p-hydroxybenzoic acid και κατέγραψε αντιοξειδωτική δράση.
Τα ευρήματα επομένως παρέχουν προκλινική τεκμηρίωση για τις αντιοξειδωτικές ιδιότητες εκχυλισμάτων της κανθαρέλας. Δεν αποδεικνύουν, όμως, ότι η κατανάλωσή της έχει την ίδια αντιοξειδωτική επίδραση στον ανθρώπινο οργανισμό.
2. Μπορεί να έχει αντιμικροβιακή δράση
Σύμφωνα με μελέτη των Kozarski et al. του 2015, “Nutraceutical properties of the methanolic extract of edible mushroom Cantharellus cibarius (Fries): primary mechanisms”, μεθανολικό εκχύλισμα της C. cibarius παρουσίασε επιλεκτική αντιβακτηριακή δράση έναντι Gram-positive βακτηρίων, ιδιαίτερα έναντι του Enterococcus faecalis.
Μανιτάρια: Η τροφή που μπορεί να ενισχύει το ανοσοποιητικό, την καρδιά και το έντερο
Η αντιμικροβιακή δράση εξετάστηκε επίσης στη μελέτη του 2017 των Kolundžić et al., “Cytotoxic and Antimicrobial Activities of Cantharellus cibarius Fr.”. Οι ερευνητές δοκίμασαν διαφορετικά εκχυλίσματα της κανθαρέλας έναντι βακτηριακών στελεχών, με το μεθανολικό εκχύλισμα να παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον έναντι του Helicobacter pylori, συμπεριλαμβανομένων στελεχών ανθεκτικών στα αντιβιοτικά.
Νεότερη μελέτη του 2025 για έλαιο C. cibarius ανέφερε επίσης βακτηριοκτόνες ιδιότητες έναντι των Bacillus cereus, Escherichia coli και Salmonella typhi, μαζί με αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Τα αποτελέσματα αυτά αφορούν εκχυλίσματα και έλαιο της κανθαρέλας και δεν αποδεικνύουν αντιμικροβιακή δράση από την κατανάλωση του μανιταριού στον άνθρωπο.
3. Μπορεί να επηρεάζει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος
Σύμφωνα με μελέτη του 2021 με τίτλο “Structural analysis and macrophage activation of a novel β-glucan isolated from Cantharellus cibarius”, οι ερευνητές απομόνωσαν ένα β-γλυκάνιο από την C. cibarius και διαπίστωσαν ότι μπορούσε να ενεργοποιήσει μακροφάγα. Συγκεκριμένα, αύξησε με δοσοεξαρτώμενο τρόπο την έκκριση NO, TNF-α και IL-6, ενώ η ενεργοποίηση συνδέθηκε με το μονοπάτι σηματοδότησης MAPK.
Τα ευρήματα παρέχουν έναν συγκεκριμένο πιθανό μηχανισμό μέσω του οποίου συστατικά της κανθαρέλας μπορεί να παρουσιάζουν ανοσορρυθμιστική δράση. Πρόκειται, ωστόσο, για κυτταρική και μηχανιστική έρευνα πάνω σε απομονωμένο β-γλυκάνιο και όχι για κλινική δοκιμή κατανάλωσης κανθαρέλας σε ανθρώπους.
Κρεμώδης σούπα μανιταριών: Η τέλεια φθινοπωρινή συνταγή, πλούσια σε βιταμίνες
4. Παρουσιάζει πιθανές αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες
Σύμφωνα με μελέτη του 2018 με τίτλο “New biological activity of the polysaccharide fraction from Cantharellus cibarius and its structural characterization”, ένα πολυσακχαριδικό κλάσμα της C. cibarius ανέστειλε τα ένζυμα COX-1 και COX-2, παρέχοντας εργαστηριακές ενδείξεις πιθανής αντιφλεγμονώδους δράσης.
Υπάρχουν επίσης δεδομένα από ζωικό μοντέλο. Στη μελέτη του 2017 των Nasiry et al., “Anti-Inflammatory and Wound-Healing Potential of Golden Chanterelle Mushroom, Cantharellus cibarius”, οι ερευνητές εξέτασαν εκχύλισμα της κανθαρέλας σε αρουραίους Wistar χρησιμοποιώντας μοντέλα τραυμάτων, καθώς και αξιολόγηση της COX-2 και ιστοπαθολογική εξέταση. Επομένως, υπάρχουν τόσο in vitro όσο και ζωικά δεδομένα, αλλά όχι κλινική επιβεβαίωση αντιφλεγμονώδους οφέλους στον άνθρωπο.
5. Έχει μελετηθεί για πιθανές αντικαρκινικές ιδιότητες
Στη μελέτη του 2018, “New biological activity of the polysaccharide fraction from Cantharellus cibarius and its structural characterization”, πολυσακχαριδικό κλάσμα της κανθαρέλας ανέστειλε τον πολλαπλασιασμό κυττάρων καρκίνου του παχέος εντέρου, χωρίς αντίστοιχη τοξικότητα στα φυσιολογικά κύτταρα που εξετάστηκαν. Επιπλέον, μελέτη του 2023 κατέγραψε κυτταροτοξική δράση υδατικών εκχυλισμάτων έναντι της ανθρώπινης κυτταρικής σειράς καρκίνου του μαστού MDA-MB-231.
Πρόκειται αποκλειστικά για προκλινικά ευρήματα. Η κυτταροτοξική δράση ενός εκχυλίσματος σε καρκινικά κύτταρα στο εργαστήριο δεν σημαίνει ότι η κατανάλωση κανθαρέλας μπορεί να προλάβει ή να θεραπεύσει τον καρκίνο στον άνθρωπο.
6. Έχει πιθανές νευροπροστατευτικές ιδιότητες
Σύμφωνα με μελέτη του 2018, πολυσακχαριδικά κλάσματα της C. cibarius εξετάστηκαν σε διαφορετικά in vitro μοντέλα νευροεκφύλισης, στα οποία περιλαμβάνονταν το οξειδωτικό στρες, η διεγερσιμοτοξικότητα και το τροφικό στρες. Τα αποτελέσματα παρείχαν προκλινικές ενδείξεις νευροπροστατευτικής δράσης.
Πρόσθετα στοιχεία προέρχονται από μελέτη του 2023 με τίτλο “Neuroprotection of low-molecular-weight galactan obtained from Cantharellus cibarius Fr. against Alzheimer’s disease”. Σε ποντίκια APP/PS1, ένα χαμηλού μοριακού βάρους galactan από την C. cibarius βελτίωσε δείκτες χωρικής και μη χωρικής μνήμης και μείωσε την εναπόθεση αμυλοειδούς-β.
Οι συγγραφείς συνέδεσαν μέρος της δράσης με τον περιορισμό της νευροφλεγμονής. Παρά τα ενδιαφέροντα αποτελέσματα, πρόκειται για ζωικό μοντέλο της νόσου Αλτσχάιμερ και όχι για θεραπευτική μελέτη σε ανθρώπους.
7. Έχει διερευνηθεί προκλινικά για πιθανές αντιδιαβητικές επιδράσεις
Σύμφωνα με ανασκόπηση του 2024 των Chen & Xu, “Insights into chemical components, health-promoting effects, and processing impact of golden chanterelle mushroom Cantharellus cibarius”, η αντιδιαβητική δράση περιλαμβάνεται μεταξύ των πιθανών λειτουργιών της C. cibarius που έχουν αναφερθεί από in vitro και in vivo έρευνες.
Ωστόσο, από τα στοιχεία που παρατίθενται εδώ δεν προκύπτει εξίσου ισχυρή και συγκεκριμένη πρωτογενής μελέτη για την αντιδιαβητική δράση όπως συμβαίνει με άλλες πιθανές ιδιότητες της κανθαρέλας. Η ανασκόπηση “Nutritional, Nutraceutical, and Medicinal Potential of Cantharellus cibarius Fr.: A Comprehensive Review” εξετάζει επίσης το διατροφικό και φαρμακευτικό δυναμικό της. Με τα σημερινά δεδομένα που παρατίθενται εδώ, όμως, δεν τεκμηριώνεται κλινικό αντιδιαβητικό όφελος στον άνθρωπο.
8. Μπορεί να παρουσιάζει πρεβιοτική δράση
Σύμφωνα με μελέτη του 2018, πολυσακχαριδικό κλάσμα της C. cibarius παρουσίασε πρεβιοτικό δυναμικό έναντι του Lactobacillus.
Η πιθανή δράση διερευνήθηκε και in vivo στη μελέτη του 2021, “First Report on the In Vivo Prebiotic, Biochemical, and Histological Effects of Crude Polysaccharide Fraction of Golden Chanterelle Mushroom, Cantharellus cibarius”.
Σε αρουραίους που έλαβαν πολυσακχαριδικό κλάσμα C. cibarius σε συγκέντρωση 0,25%, καταγράφηκαν υψηλότεροι πληθυσμοί Lactobacillus και χαμηλότεροι πληθυσμοί Clostridium.
Ο υπολογιζόμενος πρεβιοτικός δείκτης ήταν επίσης υψηλότερος στην ομάδα που έλαβε το πολυσακχαριδικό κλάσμα της κανθαρέλας σε σχέση με την ομάδα που έλαβε ινουλίνη. Πρόκειται για ζωικά δεδομένα και όχι για απόδειξη αντίστοιχης πρεβιοτικής επίδρασης στον άνθρωπο.
9. Είναι πλούσια σε μέταλλα και βιοδραστικές ενώσεις
Σύμφωνα με μελέτη του 2015 των Drewnowska & Falandysz, “Investigation on mineral composition and accumulation by popular edible mushroom common chanterelle”, στην C. cibarius μετρήθηκαν 20 στοιχεία. Οι καρποφορίες της κανθαρέλας χαρακτηρίστηκαν σχετικά πλούσιες σε απαραίτητα στοιχεία, όπως κάλιο, φώσφορος, μαγνήσιο, νάτριο, ασβέστιο, σίδηρος, ψευδάργυρος, χαλκός, μαγγάνιο και κοβάλτιο.
Δεύτερη μελέτη του 2015 των Falandysz & Drewnowska, “Macro and trace elements in Common Chanterelle (Cantharellus cibarius) mushroom from the European background areas in Poland: Composition, accumulation, dietary exposure and data review for species”, εξέτασε επίσης μακροστοιχεία και ιχνοστοιχεία της κανθαρέλας, καθώς και τη διατροφική έκθεση. Επιπλέον, μελέτη του 2023 εντόπισε στα υδατικά εκχυλίσματα συγκεκριμένες φαινολικές ενώσεις, όπως gallic acid, protocatechuic acid και p-hydroxybenzoic acid.
Τι πρέπει να γνωρίζετε για τα βαρέα μέταλλα
Η κανθαρέλα μπορεί επίσης να συσσωρεύει ορισμένα μέταλλα από το περιβάλλον. Σύμφωνα με μελέτη του 2015, η C. cibarius συσσώρευε αποτελεσματικά ορισμένα στοιχεία, μεταξύ των οποίων κάδμιο και άργυρος, ενώ στοιχεία όπως ο μόλυβδος παρουσίαζαν διαφορετική συμπεριφορά.
Το «σούπερ» τρόφιμο που καίει το λίπος και αυξάνει τον μεταβολισμό, σύμφωνα με ειδικό
Η δεύτερη μελέτη του 2015 εξέτασε δυνητικά τοξικά στοιχεία, μεταξύ των οποίων είναι κάδμιο, μόλυβδος, υδράργυρος και άργυρος. Στα δείγματα και στο σενάριο διατροφικής έκθεσης που μελετήθηκαν, οι συγκεντρώσεις ήταν πολύ χαμηλότερες από τα σχετικά όρια ανοχής.
Επομένως, τα συγκεκριμένα δεδομένα δεν δείχνουν ότι οι κανθαρέλες έχουν γενικά επικίνδυνα επίπεδα βαρέων μετάλλων. Δείχνουν ότι μπορούν να βιοσυσσωρεύουν ορισμένα μέταλλα και ότι οι συγκεντρώσεις τους σχετίζονται με την περιοχή και το έδαφος.
Τι δείχνουν συνολικά οι έρευνες
Οι διαθέσιμες μελέτες παρέχουν προκλινικές ενδείξεις για αντιοξειδωτικές, αντιμικροβιακές, ανοσορρυθμιστικές, αντιφλεγμονώδεις, κυτταροτοξικές, νευροπροστατευτικές και πρεβιοτικές ιδιότητες της C. cibarius. Ωστόσο, μεγάλο μέρος των πειραμάτων αφορά εκχυλίσματα, έλαιο ή απομονωμένα πολυσακχαριδικά κλάσματα, και όχι την κατανάλωση ολόκληρου του μανιταριού.
Επιπλέον, οι περισσότερες έρευνες πραγματοποιήθηκαν in vitro ή σε ζωικά μοντέλα. Επομένως, τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι η κατανάλωση κανθαρέλας προσφέρει τις ίδιες επιδράσεις στον άνθρωπο ή ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την πρόληψη ή θεραπεία κάποιας ασθένειας.
Πιθανοί κίνδυνοι και παρενέργειες
Σύμφωνα με την ανασκόπηση των Chen & Xu του 2024 στο Food & Function και νεότερες μελέτες του 2024–2025, η Cantharellus cibarius θεωρείται βρώσιμο μανιτάρι, αλλά μπορεί να συσσωρεύει βαρέα μέταλλα και ραδιονουκλίδια, ιδιαίτερα όταν αναπτύσσεται σε μολυσμένες περιοχές. Επιπλέον, υπάρχει κίνδυνος λανθασμένης αναγνώρισης και κατανάλωσης τοξικών ειδών όπως το Omphalotus olearius.
Το «θαυματουργό» λαχανικό που προστατεύει από άνοια, καρδιακές και αναπνευστικές παθήσεις
Τα διαθέσιμα ανθρώπινα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα, επομένως δεν έχουν καθοριστεί με ακρίβεια η μέγιστη ασφαλής πρόσληψη ή η μακροχρόνια ασφάλεια συμπυκνωμένων εκχυλισμάτων.
Πηγές: ETM, PubMed, WILEY, Healthline, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, Springer