Βιταμίνη C, ψευδάργυρος και βιταμίνη D μπαίνουν στο μικροσκόπιο της επιστήμης. Ποια συμπληρώματα μπορούν να περιορίσουν τη διάρκεια του κρυολογήματος, τι ισχύει για την πρόληψη και πότε οι υψηλές δόσεις γίνονται επικίνδυνες;
Γρίπη: Χαμηλή η συμμετοχή στον εμβολιασμό- Γιατί πρέπει να εμβολιαστούν τώρα οι ευπαθείς ομάδες
Βιταμίνη D: Η χειμερινή έλλειψη που χρειάζεται προσοχή
Η αναζήτηση ενός συμπληρώματος που θα μας κρατήσει μακριά από τις χειμερινές ιώσεις οδηγεί συχνά στη βιταμίνη C. Ωστόσο, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η προστασία από το κρυολόγημα είναι πολύ πιο σύνθετη από την καθημερινή λήψη ενός χαπιού.
Το σημαντικότερο δεν είναι μόνο αν μια βιταμίνη ενισχύει τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού, αλλά αν μπορεί πραγματικά να αποτρέψει μια λοίμωξη ή να περιορίσει τα συμπτώματά της.
Η βιταμίνη D αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση, καθώς ο οργανισμός τη συνθέτει όταν η υπεριώδης ακτινοβολία UVB φτάνει στο δέρμα. Τον χειμώνα, η μειωμένη ηλιοφάνεια περιορίζει αυτή τη διαδικασία.
Μελέτες δείχνουν ότι τουλάχιστον το 50% έως και το 72% των Ελλήνων εμφανίζουν ανεπάρκεια ή έλλειψη βιταμίνης D.
Η Dr Dinta Thakkar, γενική ιατρός στις Bupa Health Clinics, επισημαίνει:
«Παρότι η λήψη βιταμίνης D δεν αποτελεί εγγυημένο τρόπο πρόληψης του κρυολογήματος, η διατήρηση υγιών επιπέδων μπορεί να βοηθήσει το ανοσοποιητικό σας σύστημα να επιτελεί σωστά τη λειτουργία του».
Η ίδια συνιστά στους ενήλικες να εξετάζουν τη λήψη 10 μικρογραμμαρίων (400 IU) ημερησίως από τον Οκτώβριο έως τον Μάρτιο, σύμφωνα με βρετανικές οδηγίες.
Ωστόσο, μια νεότερη μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2025 στο The Lancet Diabetes & Endocrinology, με δεδομένα από 46 κλινικές δοκιμές και 64.086 συμμετέχοντες, δεν διαπίστωσε στατιστικά σημαντική προστασία από τις οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού μέσω συμπληρωμάτων βιταμίνης D.
Γρίπη: Νέα μετάλλαξη προκαλεί ανησυχία- Γιατί οι επιστήμονες συνιστούν έγκαιρο εμβολιασμό
Ψευδάργυρος: Μπορεί να μειώσει το κρυολόγημα κατά δύο ημέρες;
Ο ψευδάργυρος συμμετέχει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού και βρίσκεται στο κρέας, στα θαλασσινά, στα πουλερικά και στα γαλακτοκομικά.
Το ενδιαφέρον για τα συμπληρώματά του ενισχύθηκε μετά από μελέτη του 2016, η οποία συνέδεσε ειδικές παστίλιες ψευδαργύρου με μείωση της διάρκειας του κρυολογήματος κατά τρεις ημέρες.
Ανασκόπηση 34 μελετών της Cochrane, το 2024, διαπίστωσε ότι ο ψευδάργυρος ενδέχεται να περιορίζει τη διάρκεια των συμπτωμάτων κατά περίπου δύο ημέρες. Ωστόσο, η βεβαιότητα των ευρημάτων ήταν χαμηλή, ενώ δεν αποδείχθηκε ουσιαστικό προληπτικό όφελος.
Η υπερβολική πρόσληψη δεν είναι ακίνδυνη. Σύμφωνα με το Εθνικό Σύστημα Υγείας του Ην. Βασιλείου (NHS), περισσότερα από 25 mg ψευδαργύρου ημερησίως από συμπληρώματα μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα, όπως αναιμία και εξασθένηση των οστών.
ECDC: Πώς να προστατευτούμε από τις αναπνευστικές λοιμώξεις τον χειμώνα
Βιταμίνη C: Τι πραγματικά κερδίζετε από την καθημερινή λήψη
Η βιταμίνη C παραμένει το δημοφιλέστερο ίσως συμπλήρωμα για το /health/kryologima-igmoritida-katalavoyme-diafora/. Η φήμη της, όμως, ως μέσου πρόληψης δεν επιβεβαιώνεται για τον γενικό πληθυσμό.
Μεγάλη ανασκόπηση 29 συγκρίσεων κλινικών δοκιμών, με 11.306 συμμετέχοντες, έδειξε ότι η τακτική λήψη τουλάχιστον 200 mg ημερησίως δεν μειώνει τη συχνότητα εμφάνισης κρυολογήματος στους περισσότερους ανθρώπους.
Υπάρχει, ωστόσο, μια εξαίρεση: όσοι υποβάλλονται σε ακραία σωματική καταπόνηση, όπως οι αθλητές αντοχής, μπορεί να εμφανίζουν έως και 50% λιγότερα κρυολογήματα με συστηματική συμπληρωματική λήψη.
Λιγότερο έντονα συμπτώματα, όχι απαραίτητα λιγότερες λοιμώξεις
Ο καθηγητής Adrian Gombart, από το Oregon State University, εξηγεί ότι τα μεγαλύτερα οφέλη της βιταμίνης C αφορούν τη διάρκεια και την ένταση των συμπτωμάτων.
Μετα-ανάλυση του 2023 στο BMC Public Health διαπίστωσε ότι ημερήσιες δόσεις τουλάχιστον 1.000 mg συνδέθηκαν με μείωση της σοβαρότητας του κρυολογήματος κατά 15%. Το όφελος ήταν μεγαλύτερο στα σοβαρά παρά στα ήπια συμπτώματα.
Προηγούμενα δεδομένα έδειξαν επίσης μείωση της διάρκειας κατά 14% στα παιδιά και 8% στους ενήλικες, δηλαδή περίπου μία ημέρα και μισή ημέρα αντίστοιχα, για ένα κρυολόγημα διάρκειας μίας εβδομάδας.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τα οφέλη παρατηρήθηκαν κυρίως όταν η λήψη είχε ξεκινήσει πριν από την εμφάνιση των συμπτωμάτων.
Γρίπη και ιώσεις: Γιατί ξεκίνησαν νωρίτερα φέτος – Ποιοι πρέπει να προσέχουν
Πόση βιταμίνη C χρειάζεται ο οργανισμός;
Το NHS συνιστά 40 mg βιταμίνης C ημερησίως στους ενήλικες. Η ποσότητα αυτή μπορεί να καλυφθεί από μισό πορτοκάλι, μία κόκκινη πιπεριά ή μιάμιση ψητή πατάτα.
Ο καθηγητής Gombart και οι συνεργάτες του προτείνουν υψηλότερη πρόσληψη, περίπου 400 mg ημερησίως, κατά προτίμηση μέσω της διατροφής.
Η υπερβολή, πάντως, μπορεί να προκαλέσει διάρροια και στομαχικές ενοχλήσεις.
Πριν αγοράσετε συμπληρώματα: Τέσσερα σημεία που αξίζει να γνωρίζετε
Η ουσιαστική διάκριση είναι ανάμεσα στην κάλυψη των διατροφικών αναγκών και στην προσπάθεια πρόληψης μιας λοίμωξης.
- Βιταμίνη D: Η διόρθωση ανεπαρκών επιπέδων είναι σημαντική, αλλά δεν εγγυάται προστασία από ιώσεις.
- Βιταμίνη C: Μπορεί να περιορίσει τη διάρκεια ή τη σοβαρότητα του κρυολογήματος, χωρίς να αποτρέπει συνήθως τη μόλυνση.
- Ψευδάργυρος: Ενδέχεται να συντομεύσει την ασθένεια, αλλά τα στοιχεία παραμένουν αβέβαια.
- Υψηλές δόσεις: Περισσότερο συμπλήρωμα δεν σημαίνει απαραίτητα μεγαλύτερο όφελος και μπορεί να αυξήσει τις ανεπιθύμητες ενέργειες.
Γρίπη: 5 ασυνήθιστα συμπτώματα – Ποια εμφανίζονται στα μάτια
Κρυολόγημα και γρίπη: Γιατί έχει σημασία η διαφορά
Ένα επιπλέον ζήτημα είναι ότι τα αποτελέσματα των μελετών για το κοινό κρυολόγημα δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτομάτως στη γρίπη.
Πρόκειται για διαφορετικές ιογενείς λοιμώξεις. Επομένως, η πιθανή μείωση της διάρκειας ενός κρυολογήματος δεν αποδεικνύει ότι το ίδιο συμπλήρωμα προστατεύει από τον ιό της γρίπης.
Η διάκριση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν τα συμπληρώματα παρουσιάζονται ως γενική ασπίδα απέναντι στις χειμερινές λοιμώξεις.
Τι αξίζει τελικά να κάνετε τον χειμώνα
Η επαρκής πρόσληψη θρεπτικών συστατικών παραμένει σημαντική, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν διατροφικές ελλείψεις. Δεν υποκαθιστά, όμως, τις βασικές πρακτικές πρόληψης.
Η ισορροπημένη διατροφή, ο επαρκής ύπνος, η τακτική άσκηση και η σωστή υγιεινή αποτελούν βασικούς συμμάχους. Για τη γρίπη, σημαντικό ρόλο στην πρόληψη έχει και ο ετήσιος εμβολιασμός σύμφωνα με τις ισχύουσες συστάσεις.
Τα 14 εμβόλια που πρέπει να κάνουν οι ασθενείς με καρκίνο
Το συμπέρασμα είναι σαφές: τα συμπληρώματα μπορούν να έχουν συγκεκριμένη χρησιμότητα, αλλά κανένα χάπι δεν εξασφαλίζει έναν χειμώνα χωρίς ιώσεις.
Πηγή: