Το όσπριο της Σαντορίνης είναι ένα μεσογειακό ανθοφόρο φυτό που ανήκει στην οικογένεια Fabaceae και είναι ευρέως γνωστό στην Ελλάδα ως το βασικό συστατικό της φάβας Σαντορίνης. Ποια τα οφέλη του για την υγεία.
Το όσπριο των δύσκολων εποχών που μπορεί να ενισχύσει την καρδιά και έχει αντιοξειδωτική δράση
Ποιο είναι το όσπριο της Σαντορίνης και ποια τα οφέλη του για την υγεία
Ο λάθυρος ο κλύμενος, ή αλλιώς, Lathyrus clymenum, ισπανικός βίκος (αγγ. Spanish vetchling) παράγει μικρούς, στρογγυλούς σπόρους που συνήθως αποξηραίνονται και διαχωρίζονται για κατανάλωση.
Είναι αυτόχθονο σε περιοχές της Νότιας Ευρώπης, της Τουρκίας και της Βόρειας Αφρικής και σήμερα καλλιεργείται κυρίως στις Κυκλάδες, ιδιαίτερα στη Σαντορίνη. Αυτό το ετήσιο αναρριχώμενο φυτό ευδοκιμεί σε ξηρά, ηλιόλουστα περιβάλλοντα και συγκομίζεται από τα τέλη της άνοιξης έως τις αρχές του καλοκαιριού, αν και καταναλώνεται όλο τον χρόνο ως αποξηραμένο όσπριο.
Είναι γνωστός για τη γήινη, ελαφρώς γλυκιά γεύση του και την εξαιρετικά λεία, κρεμώδη υφή του όταν μαγειρεύεται, γεγονός που το καθιστά ιδιαίτερα πολύτιμο τόσο στην παραδοσιακή όσο και στη σύγχρονη κουζίνα.
Η αρχαία ζυμωμένη τροφή που είναι πλούσια σε πρωτεΐνη και μπορεί να ενισχύσει το έντερο
Διατροφική αξία
Μια μερίδα 100 g περιέχει:
- Θερμίδες (kcal): 364
- Λιπαρά (g): 3.9
- Κορεσμένα λιπαρά (g): 0.4
- Μονοακόρεστα λιπαρά (g): 0.6
- Πολυακόρεστα λιπαρά (g): 1
- Υδατάνθρακες (g): 61.6
- Φυτικές ίνες (g): 22.2
- Σάκχαρα (g): 3.1
- Πρωτεΐνη (g): 23.1
- Χοληστερίνη (mg): 0.0
- Νάτριο (mg): 5
- Σίδηρος (mg): 4.7
- Βιταμίνη K (μg): 15.9
- Θειαμίνη (mg): 0.7
- Ριβοφλαβίνη (mg): 0.2
- Νιασίνη (mg): 3.6
- Παντοθενικό οξύ (mg): 0.9
- Φώσφορος (mg): 334
- Μαγνήσιο (mg): 63
- Ψευδάργυρος (mg): 3.5
- Σελήνιο (μg): 10.7
- Χαλκός (mg): 0.8
- Μαγγάνιο (mg): 1.2
- Κάλιο (mg): 852
- Χολίνη (mg): 157
Το σκουρόχρωμο όσπριο της αρχαιότητας που είναι υπερβολικά θρεπτικό και μπορεί να ελέγξει το σάκχαρο
Λάθυρος ο κλύμενος: Οφέλη για την υγεία
1. Έχει ισχυρές αντιοξειδωτικές ιδιότητες
Σύμφωνα με μελέτη, το Lathyrus clymenum παρουσίασε το υψηλότερο συνολικό φαινολικό περιεχόμενο μεταξύ των ειδών Lathyrus που εξετάστηκαν και έδειξε ισχυρή αντιοξειδωτική δραστηριότητα, όπως υποδεικνύεται από χαμηλές τιμές IC50.
Η μελέτη εντόπισε βασικές βιοδραστικές ενώσεις, όπως γαλλικό οξύ, καφεϊκό οξύ, χλωρογενικό οξύ και επικατεχίνη, οι οποίες σχετίζονται με μειωμένο οξειδωτικό στρες, καρδιομεταβολική προστασία και αντιφλεγμονώδη δράση. Αυτά τα ευρήματα δείχνουν ότι το L. clymenum είναι ισχυρός υποψήφιος ως λειτουργικό τρόφιμο λόγω της υψηλής αντιοξειδωτικής του πυκνότητας.
2. Είναι πλούσιος σε πρωτεΐνη φυτικής προέλευσης υψηλής ποιότητας
Σύμφωνα με μελέτη των Pastor-Cavada et al., τα απομονωμένα πρωτεϊνικά κλάσματα από Lathyrus clymenum φτάνουν περίπου το 82% πρωτεΐνη μετά από εκχύλιση και παρουσιάζουν υψηλή πεπτικότητα περίπου 95% μετά από επεξεργασία.
Το προφίλ αμινοξέων είναι ισορροπημένο, με εξαίρεση τα αμινοξέα που περιέχουν θείο. Άλλα ευρήματα δείχνουν ότι οι ολόκληροι σπόροι περιέχουν περίπου 22–30% πρωτεΐνη. Αυτά τα χαρακτηριστικά υποστηρίζουν τη διατήρηση της μυϊκής μάζας, τη μεταβολική υγεία και την επάρκεια σε φυτικές διατροφές.
3. Μπορεί να βοηθάει στον γλυκαιμικό έλεγχο
Σύμφωνα με ευρύτερη μελέτη οσπρίων που περιλαμβάνει είδη Lathyrus, τα όσπρια γενικά έχουν χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη και συμβάλλουν στη βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου και του μεταβολισμού των λιπιδίων.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, το Lathyrus clymenum πιθανόν παρουσιάζει παρόμοια οφέλη, τα οποία σχετίζονται με τη διαχείριση του διαβήτη, την αυξημένη αίσθηση κορεσμού, τον έλεγχο του σωματικού βάρους και τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
4. Δείχνει προοπτική ως συστατικό λειτουργικών τροφίμων
Σύμφωνα με μελέτη του 2022, η χρήση παραπροϊόντων του Lathyrus clymenum σε διαδικασίες ζύμωσης ενισχύει τη διατροφική αξία και αυξάνει τις αντιοξειδωτικές ενώσεις. Άλλη πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε βελτιωμένες αντιοξειδωτικές παραμέτρους στο αίμα σε χοιρίδια που τρέφονταν με ζυμωμένη τροφή βασισμένη σε Lathyrus, κάτι που δείχνει ότι οι βιοδραστικές ενώσεις είναι βιοδιαθέσιμες.
Τα ευρήματα αυτά σημαίνουν πιθανές εφαρμογές σε συμπληρώματα διατροφής και λειτουργικά τρόφιμα, αν και τα τρέχοντα δεδομένα είναι κυρίως προκλινικά. Τα ευρήματα χρειάζεται να επιβεβαιωθούν με περαιτέρω έρευνα.
Πιθανοί κίνδυνοι και παρενέργειες
Σύμφωνα με μελέτη του 2024, το Lathyrus clymenum περιέχει μια φυσική ένωση που ονομάζεται β-ODAP, η οποία σε υψηλές ποσότητες έχει συνδεθεί με μια σοβαρή νευρική πάθηση που προκαλεί μυϊκή δυσκαμψία, αδυναμία και μακροχρόνια προβλήματα κίνησης.
Άλλη μελέτη του 2024 δείχνει ότι αυτό το φυτό συνήθως έχει χαμηλότερα επίπεδα αυτής της ένωσης σε σύγκριση με συγγενικά είδη, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει. Ο κίνδυνος εξαρτάται κυρίως από την ποσότητα και τη συχνότητα κατανάλωσης. Προβλήματα έχουν παρατηρηθεί κυρίως όταν καταναλώνεται ως βασική τροφή για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ιδιαίτερα σε άτομα με κακή διατροφή, ενώ η μέτρια κατανάλωση φαίνεται να ενέχει χαμηλό κίνδυνο.
Τα φασόλια των youkai που μπορεί να ελέγξουν τα επίπεδα σακχάρου και να μειώσουν το οξειδωτικό στρες
Τα επίπεδα αυτής της ένωσης μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με το φυτό και τις συνθήκες καλλιέργειας και, αν και μέθοδοι μαγειρέματος όπως το μούλιασμα ή το βράσιμο μπορούν να τη μειώσουν, δεν την απομακρύνουν πλήρως. Πάντα να συμβουλεύεστε τον ιατρό σας πριν προσθέσετε ένα νέο τρόφιμο στη διατροφή σας και πριν ξεκινήσετε ένα νέο συμπλήρωμα διατροφής.
Πηγές: Food for health, ARCC Journals, ScienceDirect, ResearchGate, MDPI, PMC, PMC, MDPI