Το μεγαλύτερο μέρος του λίπους που χάνουμε δεν «εξαφανίζεται» από το σώμα αλλά μετατρέπεται σε μια άλλη μορφή προκειμένου να το αποβάλει ο οργανισμός.
Απώλεια βάρους: Νέα μελέτη λέει ότι η vegan διατροφή οδήγησε σε απώλεια 6 κιλών μέσα σε 16 εβδομάδες
Πώς αποθηκεύεται το λίπος στο σώμα
Όταν θέλουμε να χάσουμε βάρος, η βασική αρχή είναι γνωστή… Τρώμε λιγότερο και αυξάνουμε τη σωματική μας δραστηριότητα. Δημιουργώντας θερμιδικό έλλειμμα, το σώμα «καίει» περισσότερες θερμίδες από όσες προσλαμβάνει και το βάρος μειώνεται.
Αυτό που σπάνια σκεφτόμαστε είναι πού πηγαίνει πραγματικά το βάρος που χάνουμε. Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στη ζυγαριά ή στα εκατοστά που χάνονται από τη μέση. Ένα μεγάλο μέρος του εγκαταλείπει το σώμα μέσω της αναπνοής.
Όταν χάνουμε βάρος, χάνουμε κυρίως σωματικό λίπος, το οποίο προέρχεται από τις τροφές που έχουμε καταναλώσει και έχει αποθηκευτεί από τον οργανισμό.
Το πεπτικό σύστημα διασπά το λίπος της τροφής στα μικρότερα συστατικά του, τα λιπαρά οξέα. Αυτά κυκλοφορούν στο σώμα και συμβάλλουν σε σημαντικές λειτουργίες, όπως η υποστήριξη της δομής των κυττάρων, η ρύθμιση των ορμονών και η προστασία των οργάνων.
Παράλληλα, αποτελούν σημαντικό ενεργειακό απόθεμα. Όσα λιπαρά οξέα δεν χρησιμοποιούνται αποθηκεύονται με τη μορφή τριγλυκεριδίων μέσα στα λιποκύτταρα, ώστε να αξιοποιηθούν όταν το σώμα χρειαστεί επιπλέον ενέργεια ή όταν η τροφή είναι περιορισμένη.
Υπάρχουν δύο βασικές μορφές αποθηκευμένου λίπους: Το υποδόριο, που βρίσκεται κάτω από το δέρμα, όπως στην κοιλιά και στα πόδια, και το σπλαχνικό, που βρίσκεται βαθύτερα στο σώμα και γύρω από τα όργανα.
Το μεγαλύτερο μέρος του λίπους που χάνουμε είναι υποδόριο, καθώς εκεί βρίσκεται αποθηκευμένο το μεγαλύτερο ποσοστό του συνολικού σωματικού λίπους.
Τι συμβαίνει στο λίπος όταν αδυνατίζουμε;
Όταν το σώμα βρίσκεται υπό μεταβολικό στρες, όπως συμβαίνει σε ένα θερμιδικό έλλειμμα, αρχίζει να χρησιμοποιεί τα αποθέματα ενέργειάς του.
Τα λιποκύτταρα λαμβάνουν σήματα από συγκεκριμένους νευροδιαβιβαστές και ορμόνες, τα οποία ενεργοποιούν τη λιπόλυση.
Κατά τη διαδικασία αυτή, τα τριγλυκερίδια που έχουν αποθηκευτεί στα λιποκύτταρα διασπώνται ξανά σε λιπαρά οξέα. Στη συνέχεια, τα λιπαρά οξέα περνούν στα μιτοχόνδρια των κυττάρων, δηλαδή στα «κέντρα παραγωγής ενέργειας».
Εκεί χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ενέργειας μέσω της β-οξείδωσης, της διαδικασίας που συνήθως περιγράφουμε ως «καύση λίπους».
Πώς η καύση λίπους συνδέεται με την αναπνοή
Κατά τη β-οξείδωση, τα λιπαρά οξέα διασπώνται και προκύπτει μια ένωση που ονομάζεται Acetyl-CoA, ενώ η συνολική μεταβολική διαδικασία οδηγεί στην παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα.
Το Acetyl-CoA αξιοποιείται για την παραγωγή τριφωσφορικής αδενοσίνης (ATP), ενός εξαιρετικά σημαντικού μορίου που παρέχει την ενέργεια που απαιτείται για σχεδόν κάθε διαδικασία του ανθρώπινου οργανισμού.
Το διοξείδιο του άνθρακα που παράγεται τελικά αποβάλλεται από τους πνεύμονες. Αυτό σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος της μάζας του λίπους που χάνουμε καταλήγει να εγκαταλείπει το σώμα όταν εκπνέουμε.
Ένα μικρότερο μέρος της χαμένης μάζας μετατρέπεται σε νερό και αποβάλλεται από τον οργανισμό, μεταξύ άλλων μέσω του ιδρώτα.
Το 84% του λίπους μπορεί να φεύγει με την εκπνοή
Ορισμένοι ερευνητές έχουν προτείνει μια εντυπωσιακή αναλογία για το τι συμβαίνει στο λίπος κατά την απώλεια βάρους:
- περίπου 84% της μάζας του λίπους που χάνεται αποβάλλεται ως διοξείδιο του άνθρακα μέσω της εκπνοής,
- περίπου 16% αποβάλλεται ως νερό,
- μέρος αυτού του νερού εγκαταλείπει το σώμα μέσω του ιδρώτα.
Αυτό αποτυπώνεται χαρακτηριστικά σε δημοσίευση των Ruben Meerman και Andrew J Brown στο The BMJ. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι, όταν μεταβολίζεται το αποθηκευμένο λίπος, περίπου 84% της μάζας του καταλήγει σε διοξείδιο του άνθρακα και 16% σε νερό, χαρακτηρίζοντας τους πνεύμονες ως το κύριο όργανο αποβολής της μάζας του λίπους.
Παράλληλα, έδειξαν γιατί η άσκηση έχει σημασία χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η απλή αύξηση της αναπνοής προκαλεί αδυνάτισμα: Σε παράδειγμά τους, μία ώρα δραστηριότητας που ανεβάζει τον μεταβολικό ρυθμό στο επταπλάσιο του ρυθμού ηρεμίας αύξησε την αποβολή άνθρακα περίπου κατά 20%.
Οι ακριβείς αναλογίες είναι δύσκολο να μετρηθούν άμεσα, καθώς θα έπρεπε να καταγράφονται οι διαφορετικές ουσίες που αποβάλλει ένας άνθρωπος για το χρονικό διάστημα που απαιτείται ώστε να παρατηρηθεί πραγματική απώλεια λίπους.
Ενέσεις αδυνατίσματος: Προκαλούν τα GLP-1 τριχόπτωση; Μελέτη δείχνει πώς επηρεάζει τα μαλλιά
Διατροφή και άσκηση: Ο συνδυασμός που ενεργοποιεί την καύση λίπους
Το μεταβολικό στρες που προκαλείται από τη μειωμένη πρόσληψη θερμίδων, την αυξημένη κατανάλωση ενέργειας μέσω της άσκησης ή τον συνδυασμό των δύο μπορεί να αυξήσει τη β-οξείδωση.
Έτσι, το σώμα χρησιμοποιεί το αποθηκευμένο λίπος για να εξασφαλίσει την ενέργεια που χρειάζεται. Όταν αυτό το λίπος χάνεται, η μάζα του απομακρύνεται τελικά από τον οργανισμό κυρίως μέσω του αέρα που εκπνέουμε και, σε μικρότερο βαθμό, ως νερό.
Παρά τη σύνθετη βιοχημεία που βρίσκεται πίσω από αυτή τη διαδικασία, το πρακτικό μήνυμα παραμένει απλό: Για να ενεργοποιηθεί η χρήση του αποθηκευμένου λίπους απαιτείται ενεργειακό έλλειμμα.
Η βασική σύσταση, επομένως, δεν αλλάζει. Τρώτε λίγο λιγότερο, δώστε προτεραιότητα σε υγιεινές τροφές και εντάξτε τη σωματική δραστηριότητα στην καθημερινότητά σας.
Η άσκηση μπορεί να βοηθήσει στην απώλεια λίπους και ταυτόχρονα να συμβάλει στη βελτίωση της μυϊκής μάζας.