Οι ειδικοί εξηγούν γιατί μια δημοφιλής σάλτσα δεν είναι η καλύτερη επιλογή για καθημερινή κατανάλωση καθώς συνδέεται με κίνδυνο για καρκίνο.
«Είμαι ειδικός στον καρκίνο – Αυτές είναι οι 5 τροφές που τρώω για να προστατευτώ»
Η διατροφή παραμένει βασικός παράγοντας πρόληψης
Η πρόληψη του καρκίνου δεν εξαρτάται από μία μόνο τροφή, αλλά από τις διατροφικές συνήθειες που ακολουθούμε για χρόνια. Σύμφωνα με δύο ογκολόγους, ορισμένα καρυκεύματα και συνοδευτικά που συναντάμε συχνά στα καλοκαιρινά τραπέζια καλό είναι να καταναλώνονται με μέτρο, καθώς η συστηματική χρήση τους μπορεί να συνδέεται έμμεσα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου.
Αν υπήρχε ένα φάρμακο που θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο καρκίνου έως και κατά 40%, οι περισσότεροι άνθρωποι θα ενδιαφέρονταν να το αποκτήσουν. Ωστόσο, επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι ένα σημαντικό ποσοστό αυτού του οφέλους μπορεί να επιτευχθεί μέσα από έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής και μια ισορροπημένη διατροφή.
Ο Dr. Mark Ashamalla, επικεφαλής της ακτινοθεραπευτικής ογκολογίας στο Episcopal Health Services, επισημαίνει ότι η διατροφή είναι ένας από τους παράγοντες που μπορούμε να επηρεάσουμε άμεσα.
«Η διατροφή μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, όμως ο καρκίνος δεν προκαλείται από ένα μόνο τρόφιμο ή ένα μόνο καρύκευμα. Ο κίνδυνος αναπτύσσεται με την πάροδο του χρόνου και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η γενετική προδιάθεση, η ηλικία, η χρήση καπνού, η κατανάλωση αλκοόλ, το σωματικό βάρος, η φυσική δραστηριότητα (ή η έλλειψή της), οι περιβαλλοντικές εκθέσεις και η συνολική διατροφή», αναφέρει.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο Dr. Avishek Kumar, ογκολόγος και αντισυνταγματάρχης στην Εφεδρεία της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ.
«Η διατροφή έχει μεγάλη σημασία, αλλά όχι επειδή μια τροφή προκαλεί ή προλαμβάνει μαγικά τον καρκίνο. Ο τρόπος που το εξηγώ στους ασθενείς είναι απλός: Η πρόληψη του καρκίνου σπάνια αφορά ένα τέλειο γεύμα. Αφορά τις συνήθειες που επαναλαμβάνετε για χρόνια», τονίζει.
Οι 10 κοινές τροφές που προκαλούν καρκίνο – Πώς θα προστατευθούμε
Ποιες διατροφικές συνήθειες προτείνουν οι ογκολόγοι
Οι ειδικοί συστήνουν να δίνεται προτεραιότητα σε τροφές που βρίσκονται όσο το δυνατόν πιο κοντά στη φυσική τους μορφή και να περιορίζονται τα υπερ-επεξεργασμένα προϊόντα.
Σύμφωνα με τον Dr. Kumar, μια διατροφή που βασίζεται σε λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς, ψάρια και άπαχες πηγές πρωτεΐνης μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου καρκίνου.
Παράλληλα, προτείνεται ο περιορισμός των επεξεργασμένων κρεάτων, των αναψυκτικών με ζάχαρη, της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ και των τροφίμων με μεγάλη περιεκτικότητα σε πρόσθετα σάκχαρα.
Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει επανειλημμένα ότι ένα διατροφικό πρότυπο που μοιάζει με τη Μεσογειακή διατροφή σχετίζεται με χαμηλότερα ποσοστά εμφάνισης καρκίνου.
Διατροφή για πρόληψη του καρκίνου: 6 έξυπνες συμβουλές για το τι να τρώτε και τι να αποφεύγετε
Η σημασία του σωματικού βάρους
Οι ογκολόγοι υπογραμμίζουν ότι η διατήρηση φυσιολογικού βάρους αποτελεί επίσης σημαντικό κομμάτι της πρόληψης.
Όπως εξηγεί ο Dr. Ashamalla, η παχυσαρκία και το αυξημένο σωματικό βάρος έχουν συνδεθεί με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων μορφών καρκίνου, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος του μαστού μετά την εμμηνόπαυση, του παχέος εντέρου, του ενδομητρίου, των νεφρών, του ήπατος και του παγκρέατος.
Αντίθετα, οι ειδικοί δεν θεωρούν απαραίτητες τις ακραίες δίαιτες, τις αποτοξινώσεις ή τα συμπληρώματα που υπόσχονται προστασία από τον καρκίνο.
«Η γενική μου συμβουλή είναι να μην επικεντρώνεστε στον φόβο ή στην τελειότητα, αλλά στα διατροφικά πρότυπα», σημειώνει ο Dr. Ashamalla.
Το καρύκευμα που αποφεύγει ο ογκολόγος
Παρότι οι περισσότεροι άνθρωποι εστιάζουν στα βασικά τρόφιμα που καταναλώνουν, οι ειδικοί τονίζουν ότι ακόμη και μικρές καθημερινές επιλογές μπορούν να έχουν σημασία όταν επαναλαμβάνονται επί χρόνια.
«Οι μικρές επιλογές δεν φαίνονται σημαντικές τη στιγμή που γίνονται, αλλά συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου», αναφέρει ο Dr. Kumar.
Ο ίδιος αποφεύγει κυρίως τα συνοδευτικά που βασίζονται σε επεξεργασμένα κρέατα, όπως τα bacon bits, η bacon jam και τα αλείμματα που περιέχουν μπέικον.
«Ο λόγος δεν είναι ότι μία μερίδα είναι επικίνδυνη. Η ανησυχία αφορά τη συχνή και μακροχρόνια κατανάλωση επεξεργασμένων κρεάτων. Το επεξεργασμένο κρέας έχει ταξινομηθεί από τον International Agency for Research on Cancer ως καρκινογόνο για τον άνθρωπο, με τα ισχυρότερα στοιχεία να συνδέουν την κατανάλωσή του με τον καρκίνο του παχέος εντέρου», εξηγεί.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι μέθοδοι συντήρησης όπως το κάπνισμα, η ωρίμανση, το αλάτισμα και η χρήση συντηρητικών οδηγούν στην παρουσία νιτρωδών και νιτρικών ενώσεων, οι οποίες ενδέχεται να δημιουργήσουν ουσίες που βλάπτουν τα κύτταρα.
Παρόλα αυτά, διευκρινίζει ότι η περιστασιακή κατανάλωση διαφέρει σημαντικά από τη συστηματική ένταξη τέτοιων προϊόντων στη διατροφή.
Γιατί η barbecue sauce βρίσκεται επίσης στο μικροσκόπιο
Εκτός από τα προϊόντα με βάση το επεξεργασμένο κρέας, ο Dr. Kumar αναφέρει ότι αξίζει προσοχής και η barbecue sauce όταν περιέχει μεγάλες ποσότητες ζάχαρης.
Όπως εξηγεί, πολλές έτοιμες σάλτσες μπάρμπεκιου έχουν ως βασικά συστατικά τη ζάχαρη, το σιρόπι καλαμποκιού ή το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής φρουκτόζης.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν αφορά μια περιστασιακή χρήση αλλά τη συχνή κατανάλωση στο πλαίσιο μιας γενικότερα πλούσιας σε ζάχαρη και υπερ-επεξεργασμένες τροφές διατροφής.
Η υπερβολική πρόσληψη πρόσθετης ζάχαρης μπορεί με την πάροδο του χρόνου να συμβάλει σε:
- αύξηση του σωματικού βάρους
- παχυσαρκία
- αντίσταση στην ινσουλίνη
- χρόνια φλεγμονή
Οι παραπάνω καταστάσεις έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αρκετών μορφών καρκίνου, όπως του μαστού, του παχέος εντέρου, του ενδομητρίου, του παγκρέατος, του ήπατος και των νεφρών.
Ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό BMJ επισημαίνει ότι η παχυσαρκία και η κατανάλωση αλκοόλ αποτελούν από τους σημαντικότερους διατροφικούς παράγοντες κινδύνου για καρκίνο, ενώ η υιοθέτηση ενός διατροφικού μοντέλου που βασίζεται σε λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και άλλες ελάχιστα επεξεργασμένες τροφές συνδέεται με χαμηλότερο συνολικό κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Οι ερευνητές τονίζουν ότι η πρόληψη δεν εξαρτάται από «υπερτροφές» ή αυστηρές δίαιτες, αλλά από μικρές και σταθερές διατροφικές επιλογές που εφαρμόζονται σε βάθος χρόνου.
«Η barbecue sauce συχνά συνοδεύει επεξεργασμένα κρέατα ή κρέατα που έχουν ψηθεί υπερβολικά στη φωτιά, κάτι που αποτελεί ακόμη έναν λόγο για τον οποίο δεν θα την κατέτασσα στην κατηγορία των καθημερινών καρυκευμάτων. Η ανησυχία μου δεν αφορά το περιστασιακό καλοκαιρινό μπάρμπεκιου. Η ανησυχία μου αφορά τη μακροχρόνια συνήθεια», υπογραμμίζει.
Καρκίνος: Πώς να τρώτε για να βοηθήσετε τον οργανισμό σας να τον καταπολεμήσει
Οι πιο υγιεινές εναλλακτικές επιλογές
Για όσους θέλουν να δώσουν περισσότερη γεύση στο φαγητό τους χωρίς να καταφεύγουν σε σάλτσες με πολλή ζάχαρη ή προϊόντα επεξεργασμένου κρέατος, οι ειδικοί προτείνουν αρκετές εναλλακτικές.
Ο Dr. Ashamalla ξεχωρίζει την καπνιστή πάπρικα, τα ψητά μανιτάρια, τα καραμελωμένα κρεμμύδια, τις ελιές, τα μυρωδικά, το σκόρδο και τις σπιτικές σάλτσες με βάση το γιαούρτι ή το ξίδι.
Από την πλευρά του, ο Dr. Kumar συστήνει τη μουστάρδα, τη φρέσκια σάλσα, το chimichurri, το χούμους, το τζατζίκι και τα απλά dressings με ελαιόλαδο και ξίδι.
Οι δύο ογκολόγοι συμφωνούν ότι τέτοιες μικρές αλλαγές μπορεί να φαίνονται ασήμαντες στην καθημερινότητα, όμως αποκτούν αξία όταν εφαρμόζονται σταθερά για μεγάλο χρονικό διάστημα.
«Το όφελος προκύπτει από τη μείωση της πρόσθετης ζάχαρης και των περιττών θερμίδων, κάτι που μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση ενός πιο υγιούς βάρους και καλύτερης μεταβολικής υγείας με την πάροδο του χρόνου. Εκεί ακριβώς βρίσκεται η σύνδεση με τον κίνδυνο καρκίνου», αναφέρει ο Dr. Kumar.
Ο Dr. Ashamalla συμπληρώνει: «Με την πάροδο του χρόνου, αυτές οι μικρές αντικαταστάσεις μπορούν να υποστηρίξουν ένα πιο υγιές σωματικό βάρος, καλύτερη υγεία του εντέρου και ένα διατροφικό πρότυπο που συμβάλλει περισσότερο στην πρόληψη του καρκίνου».
5 καθημερινές τροφές και ροφήματα που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του στόματος
Και καταλήγει: «Η πρόληψη του καρκίνου αφορά τη συνολική εικόνα. Οι τροφές που επιλέγουμε καθημερινά έχουν σημασία. Όλα βασίζονται σε μικρές, σταθερές αλλαγές. Λιγότερο επεξεργασμένο κρέας, λιγότερη πρόσθετη ζάχαρη, περισσότερα φυτικά τρόφιμα, περισσότερες φυτικές ίνες και λιγότερο αλκοόλ. Όλα αυτά μπορούν να λειτουργήσουν ευεργετικά με την πάροδο του χρόνου».