Καρδιολόγοι προειδοποιούν για τον τρόπο μαγειρέματος που μπορεί να είναι πιο καταστροφικός για τις αρτηρίες από την κατανάλωση υπερβολικής ποσότητας με βούτυρο, επειδή προκαλεί φλεγμονή και ταχεία συσσώρευση πλάκας.
Φραγμένες αρτηρίες: Τα σιωπηρά συμπτώματα και οι νέες οδηγίες για την πρόληψη της αθηροσκλήρωσης
Ο τρόπος μαγειρέματος που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά – Ποιος ο χειρότερος για την υγεία
Η διατροφή είναι ευρέως γνωστό ότι επηρεάζει την υγεία της καρδιάς, όμως οι ειδικοί λένε ότι σημαντικό ρόλο παίζει και ο τρόπος παρασκευής του φαγητού.
«Ανάλογα με το αν μαγειρεύετε το φαγητό σας στον ατμό, αν το βράζετε, αν το τηγανίζετε ή αν το ψήνετε, μπορεί να υπάρχουν μεγάλες διαφορές στις θερμίδες, στη διατήρηση ή απώλεια θρεπτικών συστατικών και στον σχηματισμό επιβλαβών χημικών ουσιών σε ένα πιάτο», λέει ο Αμερικανός καρδιολόγος Dr. Cheng-Han Chen, MD, σύμφωνα με το Parade.
Αυτές οι διαφορές μπορούν να επηρεάσουν τις αρτηρίες – τα αιμοφόρα αγγεία που μεταφέρουν αίμα πλούσιο σε οξυγόνο από την καρδιά σε όλο το σώμα.
«Οι αρτηρίες είναι αιμοφόρα αγγεία που λειτουργούν σαν “λεωφόροι” για το σώμα, καθώς μεταφέρουν αίμα πλούσιο σε οξυγόνο από την καρδιά σε όλους τους ιστούς και τα όργανά σας», λέει ο Αμερικανός καρδιολόγος Dr. Craig Basman, MD.
Με την πάροδο του χρόνου, μπορεί να συσσωρευτεί πλάκα μέσα σε αυτά τα αγγεία – μια διαδικασία που ονομάζεται αθηροσκλήρωση και μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακή προσβολή ή εγκεφαλικό. Τώρα, οι καρδιολόγοι προειδοποιούν ότι ορισμένες δημοφιλείς μέθοδοι μαγειρέματος μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιβλαβείς για την υγεία των αρτηριών.
Επαναλαμβανόμενες κράμπες στα πόδια: Πότε είναι απλή ενόχληση και πότε δείχνουν πιο σοβαρό πρόβλημα
Ποιες μέθοδοι μαγειρέματος μπορεί να επηρεάσουν την υγεία των αρτηριών;
Μελέτη του 2025 με τίτλο «Cooking methods affect advanced glycation end products and lipid profiles: A randomized cross-over study in healthy subjects», διαπίστωσε ότι το βράσιμο και το μαγείρεμα στον ατμό συνδέθηκαν με χαμηλότερα επίπεδα επιβλαβών ενώσεων και καλύτερους δείκτες χοληστερίνης.
Αντίθετα, το ψήσιμο στη σχάρα και το ψήσιμο στον φούρνο αύξησαν αυτές τις ενώσεις, γεγονός που δείχνει ότι οι μέθοδοι μαγειρέματος από μόνες τους μπορούν να επηρεάσουν παράγοντες κινδύνου για την υγεία της καρδιάς ακόμη και όταν χρησιμοποιούνται τα ίδια υλικά.
Άλλες έρευνες επιβεβαιώνουν το ότι ο τρόπος μαγειρέματος των τροφίμων μπορεί να επηρεάσει την υγεία των αρτηριών και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Οι μέθοδοι υψηλής θερμοκρασίας μπορούν να δημιουργήσουν ενώσεις που συνδέονται με φλεγμονή και μεταβολικές παθήσεις, ενώ οι πιο ήπιες τεχνικές μαγειρέματος μπορεί να έχουν λιγότερες επιβλαβείς επιπτώσεις.
Φραγμένες αρτηρίες: Το σημάδι στο δέρμα που δείχνει καρδιακό πρόβλημα
Βασικά ευρήματα δείχνουν ότι:
- Ξηρό μαγείρεμα σε υψηλή θερμοκρασία (τηγάνισμα, ψήσιμο στη σχάρα, ψήσιμο στον φούρνο): Αυτές οι μέθοδοι μπορούν να παράγουν τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (AGEs) κατά την αντίδραση Maillard, τα οποία συνδέονται με φλεγμονή, οξειδωτικό στρες και αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Έρευνα δείχνει επίσης ότι το τηγάνισμα μπορεί να προκαλέσει οξείδωση λιπιδίων, ιδιαίτερα όταν τα έλαια θερμαίνονται επανειλημμένα. Μελέτη των Rasool et al., 2025 (Foods), αναφέρει ότι το τηγάνισμα παράγει υψηλότερα επίπεδα AGEs σε σύγκριση με το βράσιμο ή άλλες μεθόδους με υγρή θερμότητα.
- Έλαια που θερμαίνονται επανειλημμένα: Μελέτες δείχνουν ότι τρόφιμα που μαγειρεύονται σε επαναχρησιμοποιημένα έλαια μπορεί να αυξάνουν την αρτηριακή πίεση, τη χοληστερίνη και τη φλεγμονή των αγγείων, λόγω της συσσώρευσης οξειδωμένων λιπών.
- Μαγείρεμα με υγρή θερμότητα (βράσιμο, μαγείρεμα στον ατμό): Αυτές οι μέθοδοι γενικά παράγουν λιγότερα AGEs και λιγότερη οξείδωση λιπών. Παρατηρητική μελέτη των Rodríguez-Ayala et al., 2022 διαπίστωσε ότι τρόφιμα που παρασκευάζονται με βράσιμο και παρόμοιες μεθόδους συνδέονται με πιο υγιείς καρδιομεταβολικούς δείκτες.
Τηγάνισμα: Ο δημοφιλής τρόπος μαγειρέματος που κάνει κακό στις αρτηρίες, σύμφωνα με καρδιολόγους
Οι καρδιολόγοι λένε ότι μια κοινή μέθοδος μαγειρέματος μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιβλαβής για την υγεία των αρτηριών: το τηγάνισμα.
«Το συχνό τηγάνισμα οδηγεί στην παραγωγή οξειδωμένων σωματιδίων LDL, τα οποία με τη σειρά τους προκαλούν συσσώρευση πλάκας με την πάροδο του χρόνου», προειδοποιεί η Dr. Karishma Patwa, MD, καρδιολόγος στη Νέα Υόρκη.
Φραγμένες αρτηρίες: Καρδιολόγος προειδοποιεί ότι αυτή είναι η χειρότερη τροφή
«Η συστηματική κατανάλωση τηγανητών τροφίμων μπορεί να είναι επιβλαβής για τις αρτηρίες σας», προσθέτει ο Dr. Craig Basman, MD. «Μπορεί να έχετε ένα τρόφιμο πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά όπως το ψάρι ή το άπαχο κοτόπουλο, αλλά αν το τηγανίσετε σε πολύ λάδι, αλλάζετε σημαντικά το διατροφικό του προφίλ».
Η έρευνα υποστηρίζει αυτές τις ανησυχίες. Μελέτη του 2021 που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Heart διαπίστωσε ότι η τακτική κατανάλωση τηγανητών τροφίμων συνδέεται με 20% υψηλότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, 37% υψηλότερο κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας και 37% υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού.
Ειδικοί λένε ότι το πρόβλημα προέρχεται κυρίως από την ίδια τη διαδικασία του τηγανίσματος.
«Όταν τα έλαια, ιδιαίτερα εκείνα που είναι πλούσια σε πολυακόρεστα λιπαρά όπως το σογιέλαιο ή το καλαμποκέλαιο, θερμαίνονται επανειλημμένα σε θερμοκρασίες τηγανίσματος, αρχίζουν να διασπώνται», εξηγεί η Michelle Routhenstein, MS, RD, CDCES, CDN, διαιτολόγος εξειδικευμένη στην καρδιολογία.
«Η δομή των λιπών τους μπορεί να αναδιαταχθεί, αυξάνοντας τον σχηματισμό τρανς λιπαρών οξέων και άλλων επιβλαβών προϊόντων οξείδωσης».
Η American Heart Association συνιστά τα κορεσμένα λιπαρά να μην ξεπερνούν το 6% των ημερήσιων θερμίδων.
«Το βούτυρο είναι πλούσιο σε κορεσμένα λιπαρά και πρέπει να χρησιμοποιείται με μέτρο», σημειώνει η Dr. Patwa. Ωστόσο, οι ειδικοί λένε ότι η συχνή κατανάλωση τηγανητών τροφίμων μπορεί να αποτελεί ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία για την υγεία των αρτηριών.
Παρόλα αυτά, τονίζουν ότι είναι σημαντικό να υπάρχει ισορροπία. «Όλα είναι εντάξει με μέτρο», λέει η Dr. Patwa. «Προσπαθήστε να εστιάζετε σε μια διατροφή φιλική προς την καρδιά, αλλά είναι εντάξει να κάνετε και μια μικρή παρασπονδία πού και πού».
Τι κάνει το τηγάνισμα στις αρτηρίες
Ο Dr. Basman εξηγεί ότι τα τηγανητά τρόφιμα συχνά περιέχουν υψηλά επίπεδα κορεσμένων και τρανς λιπαρών, τα οποία μπορούν να αυξήσουν την LDL («κακή») χοληστερίνη.
«Αυτή η περίσσεια LDL χοληστερίνης προωθεί τη συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες, επιταχύνοντας τη διαδικασία της αθηροσκλήρωσης ή των “φραγμένων αρτηριών”», λέει. «Αυτή η στένωση των αρτηριών δυσκολεύει τη ροή του αίματος προς ζωτικά όργανα, συμπεριλαμβανομένων του εγκεφάλου και της καρδιάς».
Ο Dr. Chen προσθέτει ότι το τηγάνισμα αντικαθιστά το νερό μέσα στο τρόφιμο με λάδι, καθιστώντας το πιο πυκνό σε θερμίδες. Οι επιπλέον θερμίδες μπορούν να συμβάλουν στην παχυσαρκία και σε προβλήματα στην καρδιά.
«Το συχνό τηγάνισμα συχνά περιλαμβάνει επίσης μεγάλες ποσότητες νατρίου, επιδεινώνοντας περαιτέρω την επίδρασή του στην υγεία», λέει.
Σύμφωνα με το CDC, η υψηλή πρόσληψη νατρίου μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή πίεση και να κάνει τις αρτηρίες λιγότερο ελαστικές – μειώνοντας τη ροή αίματος και οξυγόνου προς την καρδιά και αυξάνοντας τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Αρτηριακή πλάκα: Ειδικός στη μακροζωία εξηγεί πώς μπορεί να αντιστραφεί μέσα σε 12 μήνες
3 διατροφικές συμβουλές για να βελτιώσετε την υγεία των αρτηριών
Η διατροφή για την υγεία της καρδιάς και των αρτηριών δεν σημαίνει ότι το φαγητό πρέπει να είναι άγευστο. Ειδικοί λένε ότι μικρές αλλαγές στη διατροφή και πιο υγιεινές μέθοδοι μαγειρέματος μπορούν να υποστηρίξουν την καρδιαγγειακή υγεία, διατηρώντας τα γεύματα απολαυστικά.
1. Μάθετε περισσότερα για τα τρόφιμα
«Το πρώτο βήμα για όσους θέλουν να ξεκινήσουν μια διατροφή φιλική προς την καρδιά είναι να κατανοήσουν καλύτερα τη σύνθεση των τροφίμων που καταναλώνουν», λέει ο Dr. Chen.
Συνιστά να εντοπίζετε τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά, ζάχαρη ή νάτριο και να εστιάζετε σε άπαχη πρωτεΐνη, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς, φρούτα και λαχανικά.
2. Δοκιμάστε άλλες μεθόδους μαγειρέματος
Η Routhenstein προτείνει πιο υγιεινούς τρόπους μαγειρέματος:
- Air frying: Χρησιμοποιεί ζεστό αέρα για να κάνει το φαγητό τραγανό με λίγο ή καθόλου λάδι, μειώνοντας τα λιπαρά και τις θερμίδες.
- Σοτάρισμα σε χαμηλή έως μέτρια θερμοκρασία: Χρησιμοποιεί μικρές ποσότητες λαδιού και πιο ήπια θερμότητα.
- Ψήσιμο στον φούρνο: Επιτρέπει καλύτερο έλεγχο της θερμοκρασίας και της ποσότητας λαδιού, διατηρώντας τη γεύση των τροφίμων.
Φραγμένες αρτηρίες: 5 ύπουλα συμπτώματα που μπορεί να δείχνουν πρόβλημα
3. Κάντε αλλαγές σταδιακά
«Αναζητήστε απλές αντικαταστάσεις για να κάνετε τα γεύματα πιο υγιεινά», λέει η Routhenstein.
Μικρές αλλαγές, όπως η αντικατάσταση των τηγανητών τροφίμων με ψητές πατάτες, ψητά λαχανικά ή κοτόπουλο στη σχάρα, μπορούν να βοηθήσουν στη δημιουργία μιας διατροφής φιλικής προς την καρδιά με την πάροδο του χρόνου.
Πηγές: Parade, ScienceDirect, ScienceDirect, MDPI, PMC, ScienceDirect