Η δημοφιλία του Reformer Pilates εκτοξεύεται, όμως μαζί με τις υποσχέσεις για περισσότερη δύναμη και γράμμωση έρχονται το υψηλό κόστος και οι προειδοποιήσεις για τραυματισμούς.
Από τα νοσοκομειακά κρεβάτια στα σύγχρονα Pilates studios
Από μια μέθοδο αποκατάστασης που γεννήθηκε μέσα σε νοσοκομεία του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το Reformer Pilates έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες τάσεις του fitness. Τα ειδικά κρεβάτια με ελατήρια, ιμάντες και τροχαλίες υπόσχονται μεγαλύτερη αντίσταση και ταχύτερη μυϊκή ενδυνάμωση. Είναι όμως πραγματικά καλύτερο από το κλασικό Pilates στο στρώμα και δικαιολογεί το σημαντικά υψηλότερο κόστος;
Το Pilates έχει πλέον ξεφύγει από την εικόνα μιας απλής προπόνησης πάνω σε στρώμα. Στη σύγχρονη εκδοχή του, πρωταγωνιστεί μια μεγάλη ξύλινη κατασκευή που θυμίζει περισσότερο εξοπλισμό παλιού νοσοκομείου παρά συνηθισμένο όργανο γυμναστικής.
Πρόκειται για το Reformer, το ειδικό μηχάνημα με τη συρόμενη πλατφόρμα πάνω στο οποίο πραγματοποιούνται οι ασκήσεις του Reformer Pilates.
Το μηχάνημα διαθέτει ιμάντες, τροχαλίες και ελατήρια, τα οποία δημιουργούν πρόσθετη αντίσταση κατά την εκτέλεση των κινήσεων. Με αυτόν τον τρόπο, οι ασκήσεις μπορούν να γίνουν περισσότερο απαιτητικές, αυξάνοντας τη συμμετοχή των μυών και συμβάλλοντας στην ενδυνάμωση και τη γράμμωσή τους.
Παρά τη σημερινή του εικόνα ως μοντέρνα τάση του fitness, το Reformer κάθε άλλο παρά καινούρια ιδέα είναι.
Ο Joseph Pilates, ο άνθρωπος που δημιούργησε τη μέθοδο, χρησιμοποίησε μια απλούστερη εκδοχή της συγκεκριμένης φιλοσοφίας κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πρόσθεσε ελατήρια σε νοσοκομειακά κρεβάτια ώστε οι ασθενείς να μπορούν να κάνουν ασκήσεις αντίστασης στο πλαίσιο της αποκατάστασής τους.
Χαρακτηριστικά, τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 στο Scientific Reports εξέτασε 47 υπέρβαρες ή παχύσαρκες γυναίκες ηλικίας 30 έως 60 ετών. Οι συμμετέχουσες στην ομάδα άσκησης έκαναν Reformer Pilates τρεις φορές την εβδομάδα για οκτώ εβδομάδες.
Οι ερευνητές κατέγραψαν σημαντικές βελτιώσεις στη σύσταση του σώματος, στη μυϊκή δύναμη των άνω άκρων και στη μυϊκή αντοχή, ενώ παρατηρήθηκαν επίσης βελτιώσεις στις μετρήσεις άγχους και κατάθλιψης. Τα αποτελέσματα αφορούν τον συγκεκριμένο πληθυσμό και δεν αποδεικνύουν ότι το Reformer είναι ανώτερο από άλλες μορφές άσκησης, αλλά προσφέρουν επιστημονικά δεδομένα για πιθανά οφέλη της συστηματικής προπόνησης.
Το κόστος που μπορεί να ξεπεράσει τα 60 ευρώ
Περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, τα συγκεκριμένα μηχανήματα βρίσκονται σε μοντέρνα studios και τα μαθήματα Reformer Pilates μπορούν να συνοδεύονται από ιδιαίτερα υψηλές τιμές.
Το κόστος, όμως, δεν είναι το μοναδικό ζήτημα. Αναφορές σοβαρών τραυματισμών που σχετίζονται με τα μηχανήματα έχουν προκαλέσει ανησυχία, με ειδικούς να χαρακτηρίζουν τον χώρο των μαθημάτων Pilates ως «Άγρια Δύση» και να προειδοποιούν για περιπτώσεις μη επαρκώς καταρτισμένων εκπαιδευτών.
Το ερώτημα επομένως είναι διπλό: Προσφέρει το Reformer αρκετά περισσότερα ώστε να δικαιολογεί την τιμή του και πόσο ασφαλής είναι στην πραγματικότητα η χρήση του;
Τι ακριβώς κάνει διαφορετικά το Reformer Pilates
Το Reformer Pilates αποτελεί μια χαμηλής καταπόνησης προπόνηση ολόκληρου του σώματος. Οι ασκήσεις πραγματοποιούνται σε ένα ειδικό κρεβάτι με συρόμενη πλατφόρμα, ελατήρια, ιμάντες και μπάρα στήριξης για τα πόδια.
Όλα αυτά συνεργάζονται ώστε να δημιουργείται ελεγχόμενη αντίσταση. Οι υποστηρικτές της μεθόδου υποστηρίζουν ότι έτσι μπορούν να ενεργοποιηθούν και να ενδυναμωθούν οι μύες με τρόπους που είναι δυσκολότερο να επιτευχθούν αποκλειστικά στο στρώμα.
Ο λόγος είναι ότι ο ασκούμενος δεν περιορίζεται στην αντίσταση που προσφέρει το βάρος του σώματός του, αλλά καλείται να σπρώξει ή να τραβήξει ενάντια στην αντίσταση του μηχανήματος.
Η Rhian Cowburn, εκπαιδεύτρια Pilates και συνιδιοκτήτρια του Strong and Bendy στο London, θεωρεί ότι ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του Reformer είναι ακριβώς αυτή η ευελιξία.
«Ένα ωφέλιμο μάθημα –είτε γίνεται σε στρώμα είτε με διαφορετικό τρόπο– θα πρέπει να προκαλεί όλες τις μεγάλες μυϊκές ομάδες. Όμως, προσθέτοντας επιπλέον αντίσταση με το Reformer, μπορείτε να δημιουργήσετε κινήσεις έλξης που δεν έχετε στο Pilates σε στρώμα. Διευρύνει το φάσμα των ασκήσεων που μπορείτε να κάνετε, ενεργοποιώντας μεγαλύτερη ποικιλία μυϊκών ομάδων».
Πλάτη, στήθος και ώμοι δουλεύουν διαφορετικά
Σύμφωνα με την Cowburn, οι κινήσεις ώθησης μπορούν να ενισχύσουν τους ώμους και το στήθος, ενώ οι κινήσεις έλξης ενεργοποιούν σημαντικούς μυς της πλάτης.
Πρόκειται για μυϊκές ομάδες που παίζουν καθοριστικό ρόλο τόσο στη στάση του σώματος όσο και στη δύναμη του άνω μέρους του και τις οποίες αρκετοί άνθρωποι δυσκολεύονται να αναπτύξουν αποτελεσματικά.
«Για παράδειγμα, τραβώντας τους ιμάντες σε ένα Reformer θα δυναμώσετε τους μυς που απαιτούνται για να κάνετε μια έλξη στο μονόζυγο, μια άσκηση που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να κάνουν. Το συνηθισμένο Pilates σε στρώμα μπορεί επίσης να σας οδηγήσει εκεί, αλλά θα χρειαστεί πολύ περισσότερος χρόνος».
Reformer ή στρώμα: Ποιο προσφέρει μεγαλύτερη γράμμωση;
Η ουσιαστικότερη διαφορά ανάμεσα στις δύο μορφές Pilates εντοπίζεται στην εξωτερική αντίσταση.
Στο Reformer, τα ελατήρια συνδέονται με ιμάντες και τροχαλίες και αυξάνουν την επιβάρυνση που δέχονται, μεταξύ άλλων, οι μύες του κορμού και οι γλουτοί. Παράλληλα, βοηθούν ώστε οι συγκεκριμένες μυϊκές ομάδες να παραμένουν ενεργοποιημένες κατά την εκτέλεση μιας άσκησης.
Στο Pilates στο στρώμα, κάτι τέτοιο μπορεί να είναι δυσκολότερο, καθώς ο ασκούμενος χρειάζεται να ενεργοποιεί συνειδητά συγκεκριμένα σημεία του σώματός του ώστε να επιτύχει το επιθυμητό μυϊκό αποτέλεσμα.
Σύμφωνα με την Cowburn, αυτό εξηγεί γιατί αρκετοί ασκούμενοι αισθάνονται ότι εξελίσσονται γρηγορότερα όταν χρησιμοποιούν το Reformer και ότι χρειάζονται λιγότερες προπονήσεις μέχρι να παρατηρήσουν διαφορά στη δύναμη και στον έλεγχο των κινήσεών τους.
Pilates ή βάρη μετά τα 50; Οι ειδικοί αποκαλύπτουν ποια άσκηση βοηθά περισσότερο στην αντιγήρανση
Τα οφέλη που μπορεί να προσφέρει το Reformer
Η χρήση των ελατηρίων επιτρέπει επίσης την εκτέλεση κινήσεων σε μεγαλύτερο εύρος, διατηρώντας παράλληλα ένα επίπεδο υποστήριξης. Αυτό μπορεί να συμβάλει τόσο στην ευλυγισία όσο και στη σταθερότητα των αρθρώσεων.
Τα βασικά σημεία που διαφοροποιούν τη συγκεκριμένη προπόνηση είναι:
- Η πρόσθετη αντίσταση μπορεί να αυξήσει την ενεργοποίηση των μυών.
- Οι κινήσεις ώθησης και έλξης διευρύνουν το φάσμα των διαθέσιμων ασκήσεων.
- Το μεγαλύτερο εύρος κίνησης μπορεί να βοηθήσει στην ευλυγισία και τη σταθερότητα των αρθρώσεων.
- Η ελεγχόμενη αντίσταση μπορεί να διευκολύνει ορισμένους ανθρώπους με προβλήματα κινητικότητας.
- Οι ασκήσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν και σε όρθια θέση, κάτι ιδιαίτερα χρήσιμο για ανθρώπους που δυσκολεύονται να σηκωθούν από το πάτωμα.
Αυτό, πάντως, δεν σημαίνει ότι το Reformer μπορεί να αλλάξει ολοκληρωτικά τη σωματική διάπλαση. Η Cowburn επισημαίνει ότι η γενετική αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα που καθορίζει το σχήμα του σώματος.
Μπορεί, ωστόσο, να συμβάλει σε ορατή μυϊκή γράμμωση σε διαφορετικά σημεία.
«Είναι πολύ πιο εύκολο να το πετύχετε αυτό με την πρόσθετη αντίσταση», εξηγεί η Cowburn.
Ο ρόλος του Reformer στην αποκατάσταση τραυματισμών
Μία λιγότερο προβεβλημένη πλευρά του Reformer είναι η δυνατότητα χρήσης του σε ανθρώπους που προσπαθούν να ξεπεράσουν έναν τραυματισμό.
«Τα ελατήρια μειώνουν την πίεση στις αρθρώσεις, επομένως μπορείτε να αναπτύξετε δύναμη χωρίς να επιδεινώσετε τον πόνο», αναφέρει η Cowburn.
Η ελεγχόμενη αντίσταση μπορεί επίσης να κάνει ασκήσεις όπως τα καθίσματα και οι προβολές περισσότερο προσιτές σε ανθρώπους με αρθρίτιδα ή προβλήματα κινητικότητας, χωρίς να παύουν να ενεργοποιούνται οι μύες που υποστηρίζουν τις αρθρώσεις.
Επιπλέον, στο Reformer μπορούν να πραγματοποιηθούν ασκήσεις σε όρθια θέση. Αυτό μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο για μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους που δυσκολεύονται να κατέβουν στο πάτωμα ή να σηκωθούν από αυτό.
«Οι περισσότεροι άνθρωποι που έρχονται στα μαθήματά μου είναι ηλικίας μεταξύ 25 και 45 ετών, αλλά τα οφέλη επεκτείνονται πολύ πέρα από τη δεκαετία των 50», αναφέρει.
Η Νο1 άσκηση του pilates για δυνατό και γραμμωμένο κορμό που πρέπει να κάνουν όλοι
Οι σοβαροί τραυματισμοί που προκαλούν ανησυχία
Παρά τα πιθανά οφέλη, ειδικοί έχουν προειδοποιήσει για τους κινδύνους μιας «δυνητικά επικίνδυνης» μορφής άσκησης, μετά από περιστατικά σοβαρών τραυματισμών σε μαθήματα Reformer.
Ο Managing Director του Health and Fitness Education έφτασε στο σημείο να χαρακτηρίσει το Reformer «ανθρώπινο καταπέλτη», υποστηρίζοντας παράλληλα ότι πολλοί εκπαιδευτές «δεν έχουν λάβει εκπαίδευση υπό επίβλεψη».
Τα περιστατικά που έχουν καταγραφεί δείχνουν πόσο σοβαρές μπορεί να γίνουν οι συνέπειες όταν υπάρξει πρόβλημα με το μηχάνημα ή τη χρήση του.
Το 2019, η καταξιωμένη βιολονίστρια Maya Meron μήνυσε ένα Pilates studio στο London, όταν ένα μηχάνημα Reformer κατέρρευσε πάνω της. Η ίδια υπέστη κάταγμα στον αριστερό αγκώνα και τραυματισμό στην κοιλιά.
Ένα ακόμη σοβαρό περιστατικό αφορούσε την Kirsty Morgan, 30χρονη δασκάλα Pilates από το Essex. Ένα μεταλλικό πλαίσιο αποκολλήθηκε από το Reformer και έπεσε στο κεφάλι της, με αποτέλεσμα να χρειαστεί τέσσερα στρώματα ραμμάτων και αντιτετανικό εμβόλιο.
Η έκβαση θα μπορούσε να ήταν πολύ χειρότερη. Η Morgan ενημερώθηκε ότι εάν η μεταλλική κατασκευή των 20 κιλών είχε χτυπήσει τον κρόταφό της, θα μπορούσε να είχε χάσει τη ζωή της.
Πότε θεωρείται χαμηλός ο κίνδυνος
Η Cowburn υποστηρίζει, ωστόσο, ότι ο κίνδυνος παραμένει χαμηλός στα αξιόπιστα studios, όπου ζητείται από τους εκπαιδευτές να διαθέτουν αναγνωρισμένες πιστοποιήσεις, όπως πιστοποίηση Pilates επιπέδου τρία.
Ένα από τα συχνότερα προβλήματα δεν προκύπτει απαραίτητα από το ίδιο το μηχάνημα, αλλά από τους ασκούμενους που αποφασίζουν να αλλάξουν μόνοι τους τη ρύθμιση των ελατηρίων.
«Στα μαθήματα που περιλαμβάνουν άρση βαρών, όσο μεγαλύτερο είναι το βάρος τόσο πιο δύσκολη γίνεται η άσκηση – όμως αυτό δεν ισχύει απαραίτητα στο Reformer», αναφέρει η Cowburn.
«Επομένως, υπάρχει κίνδυνος όταν οι άνθρωποι αλλάζουν τα ελατήρια με την ελπίδα να “αυξήσουν” τη δυσκολία, χωρίς να καταλαβαίνουν τι πραγματικά κάνουν».
Τι ισχύει στην εγκυμοσύνη
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ορισμένες κινήσεις μπορεί να είναι δυσκολότερο να τροποποιηθούν και να προσαρμοστούν πάνω στο Reformer σε σύγκριση με τις αντίστοιχες ασκήσεις στο στρώμα.
Παρά τις προειδοποιήσεις και τα σοβαρά περιστατικά που έχουν καταγραφεί, η Cowburn επιμένει ότι οι βαρείς τραυματισμοί δεν αποτελούν συχνό φαινόμενο όταν το μάθημα πραγματοποιείται σωστά.
Η άσκηση που σας κρατά σε φόρμα μετά τα 50 – Δεν είναι το περπάτημα και το pilates
«Ο κίνδυνος να τραυματιστείτε είναι πραγματικά πολύ χαμηλός, εφόσον ακούτε αυτά που σας λέει ο εκπαιδευτής».