Τα φάρμακα GLP-1 χρησιμοποιούνται για διαβήτη και παχυσαρκία, όμως πλέον έρευνες εξετάζουν και άλλα οφέλη για την καρδιά, τα νεφρά, το ήπαρ, το άσθμα, τον καρκίνο, τον εθισμό, τη γονιμότητα και τη μακροζωία. Ποια τα συμπεράσματά τους.
Πώς λειτουργούν τα GLP-1 και τι άλλα οφέλη μπορεί να έχουν για την υγεία
Τα GLP-1 μιμούνται μια φυσική ορμόνη που ρυθμίζει το σάκχαρο, επιβραδύνει την πέψη και αυξάνει την αίσθηση κορεσμού. Οι υποδοχείς τους βρίσκονται σε πολλά όργανα, γεγονός που μπορεί να εξηγεί τις ευρύτερες επιδράσεις τους.
Ο Αμερικανός καρδιολόγος Harlan Krumholz τα χαρακτηρίζει «φάρμακα-ανακάλυψη μιας γενιάς», σύμφων αμε το το Today, ενώ η Αμερικανίδα ρευματολόγος Dr. Natalie Azar δηλώνει «ο ουρανός είναι το όριο», σύμφωνα με την ίδια πηγή. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι χρειάζονται περισσότερες αποδείξεις, ιδιαίτερα για τη χρήση τους σε υγιείς ανθρώπους.
Πώς λειτουργούν τα φάρμακα GLP-1;
Τα φάρμακα GLP-1 φαίνεται να συμβάλλουν στην απώλεια βάρους και στον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα με διάφορους τρόπους ταυτόχρονα.
Αντί να δρουν μέσω ενός μόνο μηχανισμού, η έρευνα δείχνει ότι επηρεάζουν τον εγκέφαλο, το στομάχι και το πάγκρεας, βοηθώντας τους ανθρώπους να τρώνε λιγότερο και να διαχειρίζονται πιο αποτελεσματικά τη γλυκόζη.
- Μειώνουν την πείνα: Δρουν σε περιοχές του εγκεφάλου που ελέγχουν την όρεξη και την αίσθηση πληρότητας, βοηθώντας τους ανθρώπους να αισθάνονται χορτάτοι με λιγότερη τροφή.
- Μειώνουν τις λιγούρες: Η τιρζεπατίδη μείωσε την πρόσληψη θερμίδων κατά περίπου 525 kcal σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο μετά από τρεις εβδομάδες και συνδέθηκε με λιγότερη πείνα και λιγότερες λιγούρες.
- Επιβραδύνουν την πέψη: Τα φάρμακα GLP-1 μπορούν να διατηρούν την τροφή στο στομάχι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, κάτι που μπορεί να βοηθά τους ανθρώπους να αισθάνονται χορτάτοι, σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο “Glucagon-like peptide-1 receptor agonists and gastric emptying time: a systematic review and meta-analysis of prospective studies”.
- Βελτιώνουν τον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα: Αυξάνουν την απελευθέρωση ινσουλίνης όταν το σάκχαρο στο αίμα είναι υψηλό και μπορούν να μειώσουν τη γλυκαγόνη, η οποία δίνει εντολή στο ήπαρ να απελευθερώσει γλυκόζη.
Συνολικά, η έρευνα δείχνει ότι η επίδρασή τους στην απώλεια βάρους συνδέεται ιδιαίτερα με τις οδούς του εγκεφάλου που σχετίζονται με την όρεξη, την αίσθηση πληρότητας και την ανταμοιβή από το φαγητό.
GLP-1: Τα πιθανά οφέλη για την υγεία πέρα από την απώλεια βάρους
Καρδιά και νεφρά
Η τιρζεπατίδη και η σεμαγλουτίδη έχουν εγκρίσεις για τη μείωση καρδιαγγειακών κινδύνων σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών. Τα GLP-1 μπορούν επίσης να μειώσουν την αρτηριακή πίεση, τη φλεγμονή και την αντίσταση στην ινσουλίνη.
Η ενέσιμη σεμαγλουτίδη έχει εγκριθεί και για τη μείωση της επιδείνωσης χρόνιας νεφρικής νόσου σε άτομα με διαβήτη τύπου 2.
Ήπαρ και υπνική άπνοια
Η ενέσιμη σεμαγλουτίδη είναι εγκεκριμένο για τη MASH, σοβαρή μορφή λιπώδους νόσου του ήπατος. Παράλληλα, η τιρζεπατίδη είναι το πρώτο φάρμακο που εγκρίθηκε από τον FDA για αποφρακτική υπνική άπνοια σε άτομα με παχυσαρκία.
Καρκίνος
Μελέτες έχουν συνδέσει τη χρήση GLP-1 με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνων που σχετίζονται με την παχυσαρκία. Σε έρευνα, ο κίνδυνος ήταν 41% χαμηλότερος, ενώ άλλη μελέτη κατέγραψε περίπου 30% μικρότερη πιθανότητα καρκίνου του μαστού.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τα GLP-1 δεν πρέπει ακόμη να συνταγογραφούνται για πρόληψη του καρκίνου.
Άσθμα, εθισμός και γονιμότητα
Η σεμαγλουτίδη συσχετίστηκε με σχεδόν 40% λιγότερες κρίσεις άσθματος και 20% λιγότερες εξάρσεις ΧΑΠ, αν και απαιτούνται κλινικές δοκιμές.
Άλλες έρευνες εξετάζουν πιθανή μείωση της επιθυμίας για αλκοόλ, οπιοειδή και άλλες ουσίες. Τα GLP-1 μπορεί επίσης να βοηθούν γυναίκες με PCOS, βελτιώνοντας την αντίσταση στην ινσουλίνη και τη λειτουργία των ωοθηκών. Πρέπει, όμως, να διακόπτονται πριν από την προσπάθεια σύλληψης.
Μακροζωία και ασφάλεια
Η πιθανή επίδραση στη βιολογική γήρανση μελετάται, αλλά δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία ότι παρατείνουν τη ζωή υγιών ανθρώπων.
Οι συχνότερες παρενέργειες είναι:
- ναυτία,
- διάρροια,
- δυσκοιλιότητα,
- πόνος στο στομάχι και
- έμετος.
Έχουν αναφερθεί επίσης απώλεια μυϊκής μάζας, προβλήματα στη χοληδόχο κύστη και σπάνιες σοβαρές επιπλοκές.
Οι ειδικοί εμφανίζονται αισιόδοξοι, αλλά επιμένουν ότι απαιτείται συνεχής παρακολούθηση και περισσότερη έρευνα.