Οι επιστήμονες διαπιστώνουν ότι ανεπαίσθητες αλλαγές στον τρόπο που κάποιος στέκεται και περπατά μπορεί να είναι ενδείξεις που συνδέονται με τον αυτισμό ή τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ). Αναδυόμενες έρευνες δείχνουν ότι η στάση του σώματος και τα μοτίβα κίνησης θα μπορούσαν να προσφέρουν πρώιμες σωματικές ενδείξεις για το πώς αναπτύσσεται ο εγκέφαλος και πώς ελέγχει την ισορροπία και τον συντονισμό.
Ποιες αλλαγές στο σώμα μπορεί να είναι ενδείξεις για αυτισμό ή ΔΕΠΥ;
Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ο τρόπος με τον οποίο ορισμένα παιδιά στέκονται ή περπατούν μπορεί να προσφέρει μια πρώιμη σωματική ένδειξη για τον αυτισμό ή τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ). Έρευνες της τελευταίας δεκαετίας δείχνουν ότι ορισμένοι αναπτύσσουν μια στάση όπου η λεκάνη γέρνει προς τα εμπρός, κάνοντας τους γλουτούς να φαίνονται ότι προεξέχουν περισσότερο – κάτι που συχνά περιγράφεται ως εμφάνιση «duck-butt», παρότι στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν διαφορές στο μέγεθος.
Μελέτες σε παιδιά με διαταραχή αυτιστικού φάσματος (ΔΑΦ) διαπίστωσαν ότι η λεκάνη τους γέρνει προς τα εμπρός κατά περίπου πέντε μοίρες παραπάνω κατά μέσο όρο σε σύγκριση με άλλα παιδιά, επηρεάζοντας την ισορροπία και την κίνηση. Αυτή η στάση συνδέεται με συμπεριφορές όπως το περπάτημα στις μύτες των ποδιών ή το να κάθονται για πολλή ώρα σε επαναλαμβανόμενες θέσεις, οι οποίες σφίγγουν τους μύες των ισχίων και αλλάζουν τον τρόπο που τα παιδιά στέκονται και περπατούν.
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι αυτές οι διαφορές στην κίνηση συνδέονται με άτυπη ανάπτυξη του εγκεφάλου σε περιοχές που ελέγχουν την ισορροπία και τον συντονισμό. Έρευνες από την Ιαπωνία και την Ιταλία δείχνουν ότι τέτοιες αλλαγές στη στάση του σώματος μπορεί να γίνουν εμφανείς σε παιδιά σχολικής ηλικίας, συνήθως μεταξύ οκτώ και δέκα ετών. Αυτή η στάση πολλές φορές παραμένει και στην ενήλικη ζωή.
Συνδέονται οι σωματότυποι με τον κίνδυνο για αυτισμό ή ΔΕΠΥ;
Η τρέχουσα έρευνα δείχνει ότι ο αυτισμός και η ΔΕΠΥ είναι νευροαναπτυξιακές παθήσεις που έχουν ορισμένες συσχετίσεις με διαφορές στη σωματική υγεία, αλλά δεν υπάρχει κάποιος απλός «σωματότυπος» που να προβλέπει οποιαδήποτε από τις δύο παθήσεις.
Για τον αυτισμό, μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι ανεπαίσθητα μορφολογικά χαρακτηριστικά – όπως μικρές σωματικές ανωμαλίες στο κεφάλι, το πρόσωπο ή τα άκρα, οι οποίες μπορεί να αντανακλούν αλλοιωμένη ανάπτυξη – εμφανίζονται πιο συχνά σε άτομα με ΔΑΦ σε σύγκριση με άτομα χωρίς τη διαταραχή. Αυτά τα ανεπαίσθητα χαρακτηριστικά δεν προκαλούν τον αυτισμό, αλλά μπορεί να συνδέονται με πρώιμα αναπτυξιακά πρότυπα.
Ο αυτισμός και η ΔΕΠΥ συνδέονται επίσης με υψηλότερα ποσοστά συνυπαρχουσών ιατρικών παθήσεων (όπως η επιληψία, τα γαστρεντερικά προβλήματα και άλλες ιατρικές διαγνώσεις), οι οποίες μοιράζονται γενετικούς παράγοντες με τις παθήσεις αυτές. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι συγκεκριμένο σχήμα σώματος ή εξωτερική σωματική εμφάνιση αποτελεί αξιόπιστο δείκτη για τη ΔΕΠΥ.
- Ο αυτισμός συνδέεται με μικρές σωματικές ανωμαλίες σε χαρακτηριστικά όπως το πρόσωπο και τα άκρα, οι οποίες είναι συχνότερες σε σύγκριση με άτομα χωρίς αυτισμό και μπορεί να αντανακλούν πρώιμες αναπτυξιακές διαφορές.
- Τόσο ο αυτισμός όσο και η ΔΕΠΥ εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά συνυπαρχουσών ιατρικών παθήσεων σε διαφορετικά συστήματα του σώματος (π.χ. επιληψία, γαστρεντερική δυσλειτουργία), και αυτές οι επικαλύψεις εξηγούνται εν μέρει από κοινές γενετικές επιρροές.
- Δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για συγκεκριμένους σωματότυπους ή εξωτερικά σωματικά χαρακτηριστικά που να υποδεικνύουν αξιόπιστα η ΔΕΠΥ στον γενικό πληθυσμό.
Εκτόξευση των διαγνώσεων ΔΕΠΥ: Τι δείχνουν τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα
Προηγμένη ανάλυση κίνησης αποκαλύπτει διακριτά μοτίβα βάδισης σε παιδιά με αυτισμό
Το 2018, ερευνητές από το Scientific Institute for Research, Hospitalization and Healthcare στην Ιταλία ανακάλυψαν ορατές ενδείξεις ότι τα αυτιστικά παιδιά συχνά περπατούν με εμφάνιση «duck-butt». Η μελέτη τους στο περιοδικό Frontiers in Psychology χρησιμοποίησε τρισδιάστατη ανάλυση κίνησης, καθώς τα παιδιά περπατούσαν σε διάδρομο μέσα σε προσομοιωτή εικονικής πραγματικότητας, προκειμένου να συγκριθεί ο τρόπος που κινούνται παιδιά με και χωρίς αυτισμό.
Αυτό επέτρεψε στην ομάδα να μετρήσει με ακρίβεια τις γωνίες των αρθρώσεων της λεκάνης, του ισχίου, του γονάτου και του αστραγάλου σε πολλά βήματα κατά τη φυσιολογική βάδιση, καθώς και όταν εισάγονταν ξαφνικές αλλαγές ταχύτητας. Η σύγκριση με παιδιά σχολικής ηλικίας έδειξε ότι η λεκάνη ενός αυτιστικού παιδιού έγερνε υπερβολικά προς τα εμπρός τη στιγμή που το πόδι ακουμπούσε στο έδαφος κατά το περπάτημα, ο μηρός είχε μεγαλύτερη κάμψη από το φυσιολογικό στο ισχίο και υπήρχε μειωμένη κίνηση στον αστράγαλο.
Σημαντικό είναι ότι η ομάδα ανέφερε πως η σοβαρότητα των συμπτωμάτων του αυτισμού είχε άμεση σχέση με τα ασυνήθιστα μοτίβα βάδισης. Αυτό θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε σωματικά προβλήματα, όπως πόνο στη μέση, στα ισχία ή στα γόνατα, και να κάνει πιο δύσκολες δραστηριότητες που απαιτούν ισορροπία ή γρήγορες κινήσεις.
Αυτή η πρόσθια κλίση της λεκάνης διαταράσσει τη σωστή ευθυγράμμιση του σώματος, όπως όταν κάποιος στέκεται με τα ισχία υπερβολικά μπροστά, γεγονός που ασκεί επιπλέον καταπόνηση στη μέση, στα ισχία και στα γόνατα, προκαλώντας πόνο με την πάροδο του χρόνου, ενώ ταυτόχρονα δυσκολεύει τη διατήρηση της σταθερότητας.
Οι μελέτες τονίζουν ότι αυτή η σωματική αλλαγή δεν προκαλεί τον αυτισμό, αλλά θα μπορούσε να αποτελεί πιθανό σημάδι ή παρενέργεια της επίδρασης της πάθησης στους μύες, την ισορροπία και την κίνηση. Η έγκαιρη αναγνώρισή της ενδέχεται να βοηθήσει με υποστήριξη όπως ασκήσεις ή θεραπεία. Περίπου 1 στα 31 παιδιά, δηλαδή πάνω από 3%, έχει διαγνωστεί με διαταραχή αυτιστικού φάσματος, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη ανασκόπηση των CDC το 2025.
Παρόμοιες αλλαγές στη στάση του σώματος παρατηρούνται σε παιδιά με ΔΕΠΥ, ειδικά όταν συνυπάρχει με τον αυτισμό
Παράλληλα, προηγούμενες αναφορές έχουν εντοπίσει επίσης συνδέσεις με τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), η οποία συχνά συνυπάρχει με περιπτώσεις αυτισμού. Πολλά παιδιά έχουν και τις δύο παθήσεις, με ορισμένες μελέτες να δείχνουν ότι το ποσοστό συννοσηρότητας φτάνει περίπου το 50 έως 70%, καθώς οι παθήσεις μοιράζονται χαρακτηριστικά όπως προβλήματα προσοχής, διαφορές στην κίνηση ή αισθητηριακές ευαισθησίες.
Η ΔΕΠΥ έχει εξελιχθεί σε μια κοινή πάθηση κατά την οποία παιδιά και ενήλικες δυσκολεύονται να διατηρήσουν την προσοχή τους, να παραμείνουν ακίνητοι ή να ελέγξουν παρορμητικές συμπεριφορές, γεγονός που συχνά καθιστά πιο δύσκολη τη διαχείριση του σχολείου, της εργασίας, των σχέσεων και των καθημερινών δραστηριοτήτων. Μελέτη του 2017 από την Ιαπωνία εξέτασε πώς περπατούσαν αγόρια ηλικίας περίπου εννέα έως δέκα ετών με ΔΕΠΥ σε σύγκριση με αγόρια χωρίς τη διαταραχή, χρησιμοποιώντας ειδικές κάμερες για λεπτομερή καταγραφή των κινήσεων του σώματος.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα αγόρια με ΔΕΠΥ είχαν πιο έντονη κλίση της λεκάνης προς τα εμπρός, κατά περίπου 4,5 μοίρες παραπάνω κατά μέσο όρο, μαζί με πιο γρήγορο βηματισμό. Αυτή η κλίση συνδεόταν έντονα με τα υπερκινητικά και παρορμητικά τους συμπτώματα. «Τα κινηματικά μας ευρήματα θα μπορούσαν να έχουν πιθανές εφαρμογές στην αξιολόγηση της κίνησης του σώματος σε αγόρια με ΔΕΠΥ», έγραψε η ιαπωνική ομάδα στο περιοδικό PLoS One, σύμφωνα με το Daily Mail.
Η Gwyneth Paltrow αποκαλύπτει ότι κάνει εμμονικές σκέψεις – Πώς αντιμετωπίζει το άγχος;
Αν και οι πρόσφατες μελέτες δεν ανέφεραν άμεσα ότι η στάση του σώματος και η βάδιση επιδεινώνουν τα συμπτώματα του αυτισμού, μια πρόσθια κλίση της λεκάνης θα μπορούσε να τα επιβαρύνει έμμεσα προκαλώντας σωματική δυσφορία, όπως πόνο στη μέση ή στα ισχία. Αυτό θα μπορούσε να αυξήσει την ευερεθιστότητα, την αισθητηριακή υπερφόρτωση ή τη δυσκολία στις καθημερινές δραστηριότητες σε παιδιά με ΔΑΦ.
Πηγές: Daily Mail, PMC, PMC, MDPI, ARXIV