Ερευνητές ανά τον κόσμο προσπαθούν να κατανοήσουν γιατί αυξάνονται τα περιστατικά καρκίνου στις νεαρές ηλικίες. Τι τα κάνει πιο συχνά στους κάτω των 50.
Γιατί περισσότεροι νέοι εμφανίζουν καρκίνο; Τι απαντούν οι ερευνητές
Το ζήτημα αυτό αποτέλεσε το επίκεντρο σε δύο από τα μεγαλύτερα συνέδρια για τον καρκίνο που πραγματοποιήθηκαν φέτος, όπου οι επιστήμονες συζήτησαν πιθανές εξηγήσεις οι οποίες κυμαίνονταν από τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα και την παχυσαρκία έως τις μικροβιακές τοξίνες και τα γεωργικά χημικά, χωρίς όμως να προκύψει κάποια οριστική απάντηση.
«Πολλοί καρκίνοι αυξάνονται σε συχνότητα παγκοσμίως μεταξύ ατόμων κάτω των 50 ετών. Η συντριπτική πλειονότητα θεωρείται σποραδική, με άγνωστη αιτία», σημείωσε η Αμερικανίδα ογκολόγος Kimmie Ng, σύμφωνα με το Nature.
Παράλληλα, η Αμερικανίδα επιδημιολόγος με εξειδίκευση στον καρκίνο, Hyuna Sung, υπογράμμισε επίσης το μέγεθος του ζητήματος, σημειώνοντας ότι πάνω από 9.000 περιστατικά καρκίνου διαγιγνώσκονται καθημερινά σε ενήλικες κάτω των 50 ετών παγκοσμίως, ενώ προειδοποίησε ότι «η αυξανόμενη συχνότητα καρκίνων μεταξύ των νεαρών ενηλίκων δεν αντανακλά ένα και μόνο θέμα».
Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου στους νέους
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο «Temporal trends in behavioural risk factors for cancers with rising incidence in younger adults: an analysis of population-based data in England», οι συμπεριφορικοί παράγοντες κινδύνου ευθύνονταν για το 7% έως 65% των καρκίνων στους νέους, αλλά μόνο η παχυσαρκία παρουσίασε αυξανόμενη συχνότητα και ενδέχεται να συμβάλλει στις αυξανόμενες τάσεις εμφάνισης καρκίνου.
Άλλες πρόσφατες έρευνες συμπεραίνουν ότι η αύξηση των καρκίνων που διαγιγνώσκονται πριν από την ηλικία των 50 ετών πιθανότατα οφείλεται σε πολλαπλούς παράγοντες και όχι σε μία μόνο αιτία. Οι ερευνητές επικεντρώνονται σε παράγοντες τρόπου ζωής, μεταβολικούς, βιολογικούς και πρώιμης ζωής, ώστε να κατανοήσουν καλύτερα γιατί τα ποσοστά καρκίνου αυξάνονται στις μικρότερες γενιές.
Βασικοί παράγοντες που συνδέονται με υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου πρώιμης έναρξης:
- Παχυσαρκία και υπερβολική αύξηση βάρους: έχουν αναγνωριστεί ως ένας από τους ισχυρότερους παράγοντες κινδύνου σε πρόσφατες μελέτες.
- Κακή διατροφή: συμπεριλαμβανομένων των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, της υψηλής πρόσληψης ζάχαρης, της χαμηλής πρόσληψης φυτικών ινών και της κατανάλωσης επεξεργασμένου κρέατος.
- Έλλειψη σωματικής δραστηριότητας και καθιστική ζωή: συχνά συνδέονται με την παχυσαρκία και τη μεταβολική δυσλειτουργία.
- Παράγοντες πρώιμης ζωής και αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου: συμπεριλαμβανομένων της παιδικής παχυσαρκίας, της διατροφής, της έκθεσης σε αντιβιοτικά και περιβαλλοντικών επιρροών.
- Διαταραχές ύπνου: αναδυόμενα στοιχεία υποδηλώνουν πιθανή συσχέτιση, αλλά η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.
- Οικογενειακό ιστορικό και γενετική: αποτελούν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για ορισμένους καρκίνους, αν και δεν εξηγούν πλήρως την πρόσφατη αύξηση των περιστατικών σε νεότερους ενήλικες.
Όγκοι εγκεφάλου στα παιδιά: Η επιστημονική πρόοδος και οι προκλήσεις της φροντίδας
Γιατί μπορεί να αυξάνονται τα περιστατικά καρκίνου στους νέους;
1. Διαφορετικές αιτίες
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι η αύξηση του καρκίνου στους νέους είναι απίθανο να έχει μία μόνο εξήγηση. Αντίθετα, διαφορετικοί τύποι καρκίνου μπορεί να αυξάνονται για διαφορετικούς λόγους.
Ένα παράδειγμα είναι ο καρκίνος του παγκρέατος. Στις αρχές της δεκαετίας του 2010, ο ορισμός του καρκίνου του παγκρέατος επεκτάθηκε ώστε να περιλαμβάνει τους νευροενδοκρινείς όγκους του παγκρέατος, οι οποίοι αναπτύσσονται στις περιοχές του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη. Οι διαγνώσεις είχαν ήδη αρχίσει να αυξάνονται πριν από αυτή την αλλαγή, αλλά η άνοδος επιταχύνθηκε στη συνέχεια, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων κάτω των 50 ετών.
Η επιδημιολόγος Hyuna Sung αναφέρει ότι η αλλαγή στην ταξινόμηση μπορεί να εξηγεί μεγάλο μέρος της αύξησης του καρκίνου του παγκρέατος πρώιμης έναρξης, αν και όχι ολόκληρη την αύξηση.
Για άλλους καρκίνους, η αύξηση φαίνεται να αντανακλά πραγματική αύξηση της εμφάνισης της νόσου. Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η συχνότητα εμφάνισης προχωρημένου καρκίνου του παχέος εντέρου σε άτομα ηλικίας 20 έως 49 ετών έχει αυξηθεί κατά περίπου 3% ετησίως από το 2010. Το 2023, έγινε η κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.
Η Sung επισήμανε επίσης την αύξηση των διαγνώσεων και των θανάτων από καρκίνο της μήτρας και του ήπατος σε νεότερες γυναίκες. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτές οι τάσεις μπορεί να αντανακλούν ένα «φαινόμενο γενεάς», που σημαίνει ότι τα άτομα που γεννήθηκαν σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο αντιμετωπίζουν αυξημένους κινδύνους σε σχέση με προηγούμενες γενιές.
2. Περιβαλλοντικές εκθέσεις
Παρότι οι θάνατοι από καρκίνο σε άτομα κάτω των 50 ετών παραμένουν μικρό ποσοστό της συνολικής θνησιμότητας από καρκίνο, οι ερευνητές προειδοποιούν ότι ο αυξημένος κίνδυνος που παρατηρείται στις νεότερες γενιές μπορεί να συνεχιστεί και σε μεγαλύτερες ηλικίες.
«Αυτή η αυξανόμενη τάση καρκίνου μεταξύ των νεαρών ενηλίκων σηματοδοτεί πραγματικά τι θα ακολουθήσει σε 20 και 30 χρόνια, όταν αυτοί οι άνθρωποι γίνουν μεσήλικες και ηλικιωμένοι», σημείωσε η Sung.
Καρκίνος: Έλλειμμα 100 εκατομμυρίων επαγγελματιών υγείας απειλεί την ογκολογική φροντίδα
Πολλοί επιστήμονες διερευνούν περιβαλλοντικούς παράγοντες καθώς και παράγοντες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής και μπορεί να συμβάλλουν σε αυτές τις τάσεις. Ο γαστρεντερολόγος Andrew Chan, από το Massachusetts General Hospital, επισημαίνει την αυξανόμενη έκθεση σε συνθήκες που ευνοούν την παχυσαρκία και τις μεταβολικές παθήσεις. Όπως αναφέρει, οι νεότερες γενιές έρχονται αντιμέτωπες με αυτούς τους παράγοντες κινδύνου νωρίτερα στη ζωή τους.
Η παχυσαρκία συνδέεται με τον καρκίνο του παχέος εντέρου και της μήτρας, αλλά η Kimmie Ng τονίζει ότι δεν εξηγεί πλήρως την αύξηση, καθώς πολλοί νέοι ασθενείς με καρκίνο δεν είναι παχύσαρκοι. Υποστηρίζει ότι οι ερευνητές πρέπει να διερευνήσουν και άλλες εκθέσεις.
Ο Chan και οι συνεργάτες του εντόπισαν σύνδεση μεταξύ της κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων σε νεαρές γυναίκες και των πολύποδων του παχέος εντέρου, καθώς και άλλων αναπτύξεων που μπορεί να είναι πρώιμα σημάδια καρκίνου του παχέος εντέρου.
Η Ng ανέδειξε επίσης έρευνες που κάνουν λόγο για πιθανές συνδέσεις μεταξύ του κινδύνου καρκίνου του παχέος εντέρου πρώιμης έναρξης και παραγόντων όπως η διατροφή, το κάπνισμα και η έκθεση στο ζιζανιοκτόνο picloram.
3. Μικροοργανισμοί
Οι ερευνητές εξετάζουν επίσης τον ρόλο των μικροοργανισμών. Μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι οι όγκοι του παχέος εντέρου σε νεότερους ενήλικες είναι πιο πιθανό να φέρουν πρότυπα μεταλλάξεων που συνδέονται με την colibactin, μια τοξίνη που παράγεται από ορισμένα βακτήρια του εντέρου.
Σε πρόσφατο συνέδριο για τον καρκίνο, ο Αμερικανό-Βούλγαρος υπολογιστικός βιολόγος Ludmil Alexandrov ανέφερε ότι ορισμένα παιδιά ηλικίας κάτω των πέντε ετών έχουν ήδη μεταλλάξεις που σχετίζονται με την colibactin στο παχύ έντερό τους, σε επίπεδα παρόμοια με εκείνα που παρατηρούνται σε μεσήλικες ενήλικες.
«Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, πρέπει να βρούμε πώς μπορούμε να σταματήσουμε αυτή την πρώιμη έκθεση», προειδοποίησε.
Η νέα εποχή για τους ασθενείς με καρκίνο: Από την επιβίωση στην ποιότητα ζωής
Ωστόσο, πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη δείξει ότι αυτές οι μεταλλάξεις γίνονται πιο συχνές με την πάροδο του χρόνου, ενώ ο Chan σημειώνει ότι τα βακτήρια που παράγουν colibactin είναι κοινά στο ανθρώπινο έντερο. Πιστεύει ότι ο καρκίνος πρώιμης έναρξης είναι απίθανο να έχει μία μόνο αιτία και ενδέχεται να προκύπτει από τη συσσώρευση πολλαπλών παραγόντων κινδύνου με την πάροδο του χρόνου.
Πηγές: Nature, BMJ, MDPI, The ASCO Post, NIH