Για 13 χρόνια, η Katie Beth Hand σπάνια πήγαινε για ύπνο χωρίς να σκέφτεται το σάκχαρό της. Σήμερα, όμως, είναι μία από τους συμμετέχοντες σε μια μικρή κλινική δοκιμή για τον διαβήτη τύπου 1 που έχουν καταφέρει να ζουν χωρίς καθημερινές ενέσεις ινσουλίνης.
ΠΟΥ: Το παγκόσμιο προσδόκιμο ζωής ανακάμπτει, αλλά αυξάνεται το φορτίο των μη μεταδοτικών νοσημάτων
Άτομα με διαβήτη τύπου 1 κατάφεραν να σταματήσουν την ινσουλίνη σε πρώιμη κλινική δοκιμή
Η 40χρονη Αμερικανίδα, από το Little Rock του Arkansas, διαγνώστηκε με διαβήτη τύπου 1 πριν από 13 χρόνια. Από τότε έπρεπε να προγραμματίζει τα γεύματά της, να υπολογίζει τις δόσεις ινσουλίνης και να λαμβάνει συνεχώς υπόψη την πάθησή της στην καθημερινότητά της.
«Άλλαξε κάθε πτυχή της ζωής μου όταν διαγνώστηκα», λέει, σύμφωνα με το NBC News. «Από μια νέα, ελεύθερη γυναίκα που ταξίδευε ανέμελα σε όλο τον κόσμο, ξαφνικά έπρεπε να σχεδιάζω τα πάντα και να υπολογίζω καθετί που έτρωγα».
Από τον Μάρτιο, ωστόσο, δεν έχει χρειαστεί να πάρει καθόλου ινσουλίνη.
Η Hand είναι μία από τα 12 άτομα με διαβήτη τύπου 1 που συμμετείχαν σε μικρή κλινική δοκιμή στο UChicago Medicine, στην οποία συνδυάστηκε η μεταμόσχευση νησιδίων του παγκρέατος με ένα πειραματικό φάρμακο που αποσκοπεί στην αποτροπή της απόρριψης του μοσχεύματος.
Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν το καλοκαίρι σε μεγάλο συνέδριο για τον διαβήτη, αλλά δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί σε επιστημονικό περιοδικό μετά από αξιολόγηση από ομοτίμους. Επομένως, τα ευρήματα παραμένουν προκαταρκτικά.
Τι δείχνουν ανεξάρτητες έρευνες για τις μεταμοσχεύσεις νησιδίων
Ανεξάρτητες μελέτες δείχνουν ότι η αντικατάσταση των κυττάρων που παράγουν ινσουλίνη μπορεί να αποκαταστήσει ουσιαστικά την παραγωγή της. Ωστόσο, η μακροχρόνια επιβίωση του μοσχεύματος και οι επιπτώσεις της ανοσοκαταστολής παραμένουν σημαντικές προκλήσεις.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 «Long-term outcomes of pancreatic islet transplantation alone in type 1 diabetes: a 20-year single-centre study in Italy», το 44% των 79 ασθενών πέτυχε ανεξαρτησία από την ινσουλίνη, με διάμεση διάρκεια έξι ετών. Ωστόσο, στο 44% καταγράφηκαν ανεπιθύμητες ενέργειες που σχετίζονταν με την ανοσοκατασταλτική θεραπεία.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2024 «Primary Graft Function and 5 Year Insulin Independence After Pancreas and Islet Transplantation for Type 1 Diabetes: A Retrospective Parallel Cohort Study», η καλή λειτουργία του μοσχεύματος στην αρχική περίοδο συνδεόταν στενά με καλύτερα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα.
- Η ανασκόπηση του 2024 «Current Challenges in Pancreas and Islet Transplantation: A Scoping Review» επισημαίνει ότι οι κίνδυνοι της ανοσοκαταστολής και η μη σταθερή επίτευξη ανεξαρτησίας από την ινσουλίνη εξακολουθούν να είναι σημαντικά εμπόδια για την ευρύτερη εφαρμογή αυτών των μεταμοσχεύσεων.
Πρέπει να παίρνουν και οι υγιείς στατίνες; Τι αποκαλύπτουν 2 νέες μελέτες για άνοια και μακροζωία
Πώς αντικαθίστανται τα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη
Στον διαβήτη τύπου 1, το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται και καταστρέφει τα β-κύτταρα του παγκρέατος, τα οποία παράγουν ινσουλίνη. Η ορμόνη αυτή είναι απαραίτητη ώστε η γλυκόζη να μεταφέρεται από το αίμα στα κύτταρα και να χρησιμοποιείται για την παραγωγή ενέργειας.
Επειδή ο οργανισμός των ατόμων με διαβήτη τύπου 1 δεν παράγει πλέον επαρκή ποσότητα ινσουλίνης, χρειάζεται καθημερινή χορήγησή της για τη ρύθμιση του σακχάρου.
Στην πρώτη φάση της συγκεκριμένης θεραπευτικής προσέγγισης, οι γιατροί επιχειρούν να αντικαταστήσουν τα κύτταρα που έχουν καταστραφεί. Τα β-κύτταρα βρίσκονται σε μικρές ομάδες κυττάρων που ονομάζονται νησίδια του παγκρέατος.
Οι χειρουργοί απομόνωσαν νησίδια από το πάγκρεας αποβιώσαντος δότη οργάνων και στη συνέχεια τα κύτταρα εγχύθηκαν στο ήπαρ του λήπτη, όπου μπορούν να παράγουν και να απελευθερώνουν ινσουλίνη.
Η μεταμόσχευση νησιδίων δεν είναι καινούργια θεραπευτική ιδέα. Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα, όμως, είναι να αποτραπεί η επίθεση του ανοσοποιητικού συστήματος στα μεταμοσχευμένα κύτταρα.
«Αν βάλεις νέα νησίδια, β-κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη, το ανοσοποιητικό σύστημα είναι ήδη έτοιμο γι’ αυτά», εξηγεί ο Dr. Michael Via, ενδοκρινολόγος στο Mount Sinai της Νέας Υόρκης, ο οποίος δεν συμμετείχε στη δοκιμή.
Στυτική δυσλειτουργία: Πότε είναι «καμπανάκι» για την υγεία της καρδιάς και τον κίνδυνο για διαβήτη
Το πειραματικό φάρμακο που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα
Παραδοσιακά, οι άνθρωποι που υποβάλλονται σε μεταμόσχευση νησιδίων χρειάζονται ισχυρή ανοσοκατασταλτική αγωγή εφ’ όρου ζωής, ώστε το ανοσοποιητικό τους σύστημα να μην καταστρέψει τα μεταμοσχευμένα κύτταρα.
Οι κίνδυνοι αυτής της αγωγής έχουν περιορίσει σημαντικά την ευρύτερη χρήση της μεταμόσχευσης.
«Παρότι η μεταμόσχευση νησιδίων είναι γνωστή ως θεραπευτική επιλογή, δεν εφαρμοζόταν απαραίτητα ευρέως, επειδή οι κίνδυνοι που τη συνοδεύουν ήταν πολύ μεγάλοι», αναφέρει ο Dr. Jared Friedman, ενδοκρινολόγος στο Northwestern Medicine, ο οποίος δεν συμμετείχε στη δοκιμή.
Στη νέα κλινική δοκιμή χρησιμοποιήθηκε το tegoprubart, ένα πειραματικό μονοκλωνικό αντίσωμα, με στόχο να εμποδίσει την απόρριψη των μεταμοσχευμένων κυττάρων.
Το tegoprubart δρα σε διαφορετικό σημείο της ανοσολογικής απόκρισης και εκτιμάται ότι μπορεί να είναι λιγότερο τοξικό από άλλες θεραπείες κατά της απόρριψης.
Με βάση όσα έχουν αναφερθεί μέχρι στιγμής από τη δοκιμή, κανένας από τους συμμετέχοντες δεν παρουσίασε σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες όπως βλάβη των νεφρών ή των νεύρων ή υψηλή αρτηριακή πίεση, προβλήματα που μπορεί να εμφανιστούν με άλλες θεραπείες κατά της απόρριψης.
Νέο Ιατρείο Διαβητικού Ποδιού στο «Κοργιαλένειο-Μπενάκειο»
Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, αλλά η δοκιμή είναι μικρή και βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο. Καθώς τα ευρήματά της δεν έχουν ακόμη αξιολογηθεί και δημοσιευθεί σε επιστημονικό περιοδικό, χρειάζονται περισσότερα δεδομένα για να διαπιστωθεί πόσο ασφαλής και αποτελεσματική μπορεί να είναι αυτή η προσέγγιση σε βάθος χρόνου.