Η Ιαπωνία έχει έναν από τους γηραιότερους πληθυσμούς στον κόσμο, και πολλοί από τους ηλικιωμένους της χώρας συνεχίζουν να ζουν με δυναμικούς και ταχύτατους ρυθμούς. Από παγκόσμια ρεκόρ στον αθλητισμό μέχρι δημιουργική παρουσία τους στα social media, άνθρωποι άνω των 80, 90 και 100 ετών δείχνουν ότι η γήρανση δεν τους έχει σταματήσει. Ποια τα μυστικά τους για μακροζωία.
Γιατί ορισμένες χώρες έχουν πληθυσμοούς με μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής;
Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι δεν υπάρχει ένα μοναδικό «μυστικό» για να ζήσει κανείς περισσότερο. Οι διαφορές στο προσδόκιμο ζωής φαίνεται να προκύπτουν από έναν συνδυασμό παραγόντων που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής, την κοινωνία και το περιβάλλον, ενώ ρόλο παίζουν και τα γονίδια.
- Ο τρόπος ζωής έχει σημασία: Η υγιεινή διατροφή, η τακτική σωματική δραστηριότητα, ο επαρκής ύπνος και η αποφυγή του καπνίσματος συνδέονται με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο “Integrating the environmental and genetic architectures of aging and mortality” και μελέτη του 2026 με τίτλο “Minimum combined sleep, physical activity, and nutrition variations associated with lifeSPAN and healthSPAN improvements: a population cohort study”.
- Οι κοινωνικές συνθήκες έχουν επίσης σημασία: Το εισόδημα, η εκπαίδευση, η απασχόληση, οι σχέσεις και η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη μπορούν να επηρεάσουν το προσδόκιμο ζωής.
- Η διατροφή μπορεί να υποστηρίζει την υγιή γήρανση: Διατροφικά πρότυπα πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς και όσπρια συσχετίστηκαν με πιο υγιή γήρανση.
- Τα γονίδια παίζουν ρόλο: Η επίδρασή τους είναι ιδιαίτερα σημαντική στην εξαιρετική μακροζωία, ωστόσο οι περιβαλλοντικοί παράγοντες ενδέχεται συνολικά να έχουν μεγαλύτερη επίδραση στην πρόωρη θνησιμότητα.
Μπορούμε να προβλέψουμε πόσα χρόνια θα ζήσουμε; Μελέτη έδειξε ότι οι περισσότεροι το διαισθανόμαστε
Κολύμβυση: Το μυστικό της υπεραιωνόβιας που έσπασε παγκόσμια ρεκόρ
Η Mieko Nagaoka ξεκίνησε κολύμβηση στα 80 της, προκειμένου να αναρρώσει από τραυματισμό στο γόνατο που υπέστη κάνοντας Noh, το παραδοσιακό ιαπωνικό θέατρο. Στα 100 της εξέδωσε το βιβλίο “I’m 100 years old and the world’s best active swimmer” και στη συνέχεια σημείωσε το πρώτο παγκόσμιο ρεκόρ στην ηλικιακή κατηγορία της, κολυμπώντας 1.500 μέτρα σε πισίνα 25 μέτρων.
Στα 105 της εξακολουθούσε να συμμετέχει σε αγώνες Masters και κατείχε 18 παγκόσμια ρεκόρ. Τον Σεπτέμβριο του 2019 ανακοίνωσε την αποχώρησή της. Στον τελευταίο της αγώνα, στο Japan Masters στη Fukuoka, επιχείρησε να σημειώσει το πρώτο παγκόσμιο ρεκόρ στα 50 μέτρα ύπτιο στην κατηγορία 105-109 ετών, αλλά αναγκάστηκε να εγκαταλείψει.
Μετά από 25 χρόνια κολύμβησης, επρόκειτο να μετακομίσει στη Yokohama με τον γιο της Hiroyuki, 79 ετών. «Είχαμε την ευτυχία να κολυμπάμε μαζί μέχρι αυτή την ηλικία. Δεν πρέπει να υπάρχουν άλλα παραδείγματα σαν εμάς στον κόσμο», δήλωσε ο γιος της σύμφωνα με το The Asahi Shinbun.
Golden Bolt: Ο 108χρονος που έσπασε ρεκόρ στα 100 μέτρα για αθλητές άνω των 105 ετών
Ο σπρίντερ Hidekichi Miyazaki, γνωστός ως “Golden Bolt” από τον Usain Bolt, πέθανε το 2019 σε ηλικία 108 ετών. Στα 105 του είχε καταγράψει το πρώτο παγκόσμιο ρεκόρ στα 100 μέτρα για αθλητές 105 ετών και άνω. «Δεν είμαι ευχαριστημένος με τον χρόνο», είχε δηλώσει για την επίδοσή του, σύμφωνα με το BBC.
Είναι η σεμαγλουτίδη το νέο ελιξίριο νεότητας; Πώς οι ενέσεις αδυνατίσματος επιβραδύνουν τη γήρανση
Ο ορειβάτης που επιχείρησε κατάβαση του Everest με σκι και αλεξίπτωτο
Ανάλογη αποφασιστικότητα χαρακτηρίζει τον ορειβάτη και επαγγελματία σκιέρ Yuichiro Miura. Στα 40 του επιχείρησε κατάβαση του Everest με σκι και αλεξίπτωτο. Το εγχείρημα καταγράφηκε στο “The man who skied down Everest“, που κέρδισε Όσκαρ καλύτερου ντοκιμαντέρ το 1975.
Στα 70 του έγινε ο γηραιότερος άνθρωπος που ανέβηκε στην κορυφή του Everest και κατέρριψε ξανά το ρεκόρ στα 75 και στα 80. Το 2019 επιχείρησε ανάβαση και κατάβαση με σκι στην Aconcagua, αλλά περίπου στα 6.000 μέτρα ο γιατρός του τον σταμάτησε λόγω κινδύνου καρδιακής ανεπάρκειας από το μεγάλο υψόμετρο. Στόχος του ήταν να επιστρέψει στο Everest στα 90.
Μια κοινωνία που γερνά αλλά παραμένει ενεργή
Σύμφωνα με το World Population Prospects: the 2019 Revision του ΟΗΕ, έως το 2050 ο αριθμός των ανθρώπων ηλικίας 80 ετών και άνω προβλέπεται να τριπλασιαστεί, από 143 εκατομμύρια σε 426 εκατομμύρια.
Στην Ιαπωνία, οι άνω των 65 ετών είναι πάνω από το 28% του πληθυσμού, καθιστώντας τη χώρα μια κοινωνία υπεραιωνόβιων. Ο πρώην διοικητής της Bank of Japan Masaaki Shirakawa υποστήριξε το 2018 ότι απαιτούνται νέες κοινωνικές δομές που να λαμβάνουν υπόψη τη χαμηλή γεννητικότητα και τη γήρανση του πληθυσμού.
Σε ποια ηλικία έχουν φτάσει οι γονείς σας; Πώς θα επηρεάσει αυτό το δικό σας προσδόκιμο επιβίωσης
Καθώς η Ευρώπη, η Νότια Κορέα, η Κίνα και η Σιγκαπούρη αντιμετωπίζουν αντίστοιχες δημογραφικές αλλαγές, χρειάζονται νέες κοινωνικές, πολιτικές και νομοθετικές λύσεις. Οι προκλήσεις αφορούν την παραγωγικότητα, το κόστος υγείας, τις συντάξεις, αλλά και την ψυχική ευημερία των ηλικιωμένων.
Η φιλοσοφία του meiwaku και η ανεξαρτησία
Στην ιαπωνική κουλτούρα, το meiwaku, δηλαδή το «να είναι κανείς ενόχληση», ενισχύει την επιθυμία πολλών ηλικιωμένων να παραμένουν οικονομικά και ψυχικά ανεξάρτητοι.
Σύμφωνα με την Annual Report On The Aging Society, το 70% των ανθρώπων 60-69 ετών και περίπου το 50% όσων είναι 70 ετών και άνω εργάζονται ή συμμετέχουν σε εθελοντισμό, κοινοτικές δραστηριότητες και χόμπι. Παράλληλα, το 70% των εταιρειών έχει παρατείνει την ηλικία συνταξιοδότησης.
Οι ηλικιωμένοι ασχολούνται με κολύμβηση, καλλιγραφία, ανθοδετική, ραπτική, μουσικά όργανα και χορό. Η ίδια έκθεση αναφέρει επίσης υψηλότερη γνωστική ικανότητα στους Ιάπωνες ηλικιωμένους συγκριτικά με τον υπόλοιπο κόσμο.
Η Yuko Oguma, associate professor στο Keio Sports Medicine Research Center, συνδέει την αθλητική ικανότητα με υψηλότερη γνωστική ικανότητα.
«Η ελαφριά άσκηση, είτε πρόκειται για διατάσεις, καθημερινό περπάτημα, είτε για άσκηση στο τοπικό κοινοτικό κέντρο, είναι αποτελεσματική», αναφέρει σύμφωνα με το BBC. «Όχι μόνο για τις γνωστικές λειτουργίες αλλά και από κοινωνική άποψη».
Όπως εξηγεί, οι Ιάπωνες ηλικιωμένοι είναι υγιέστεροι από ό,τι πριν από δέκα χρόνια, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι οι μύες μπορούν να συνεχίσουν να δυναμώνουν ακόμη και σε μεγάλη ηλικία. Η ίδια θεωρεί σημαντική και την αλληλοϋποστήριξη.
«Συχνά οι ίδιοι οι ηλικιωμένοι οργανώνουν προγράμματα μέσα στην κοινότητα. Εργάζονται μεταξύ τους για να παρέχουν δραστηριότητες, να είναι πιο γυμνασμένοι ή να εντάσσονται κοινωνικά. Αυτή η προδραστικότητα είναι που τους ενδυναμώνει», προσθέτει.
Η 90χρονη influencer που αψηφά τα στερεότυπα
Η Kimiko Nishimoto, η 90χρονη “Insta-gran”, συγκέντρωσε πάνω από 220.000 followers στο Instagram. Ξεκίνησε μαθήματα φωτογραφίας στη σχολή του γιου της και έγινε γνωστή για τις χιουμοριστικές αυτοπροσωπογραφίες της, στις οποίες σατιρίζει την ηλικία της.
Επειδή ζει μόνη, ο γιος της τής αγόρασε το ρομπότ “Pepper” για παρέα. Εκείνη αστειεύεται ότι τον μαλώνει επειδή κάνει πολλή φασαρία, αλλά παράλληλα τον στολίζει με κορδέλες για να φωτογραφηθεί.
Οι δραστήριοι ηλικιωμένοι της Ιαπωνίας συμβάλλουν στην καταπολέμηση του στίγματος της ηλικίας, ενώ πολιτεία, επιχειρήσεις και κοινότητες επικεντρώνονται περισσότερο στην ποιότητα ζωής τους.
Ίσως το μυστικό να βρίσκεται στην ανεξαρτησία, στην κοινωνική συμμετοχή και στη χαρά. Άλλωστε, όταν η Nishimoto ρωτήθηκε για τη διατροφή της, παραδέχθηκε ότι πίνει καθημερινά bourbon σε ψηλό ποτήρι και καπνίζει τσιγάρα. Επομένως, η υγιεινή διατροφή από μόνη της δεν φαίνεται να εξηγεί το μυστικό αυτών των υπεραιωνόβιων Ιαπώνων.