Ο καταρράκτης μπορεί να αρχίσει να σχηματίζεται ήδη από τα 40 ή τα 50 σας χρόνια. Τρεις οφθαλμίατροι εξηγούν ποια είναι τα πέντε σημάδια που εύκολα μπορεί να αποδώσετε σε άλλες αιτίες αλλά δεν πρέπει να αγνοήσετε.
Καταρράκτης: Ποια είναι τα πρώτα σημάδια μετά τα 40
Ο καταρράκτης είναι η σταδιακή θόλωση του φακού του ματιού. «Η διαδικασία ξεκινά νωρίτερα απ’ όσο πιστεύουν οι περισσότεροι», εξηγεί η Αμερικανίδα οφθαλμίατρος Sonia Yoo, καθηγήτρια Οφθαλμολογίας στο Bascom Palmer Eye Institute, σύμφωνα με την Washington Post.
Ο καταρράκτης μπορεί να αρχίσει να σχηματίζεται ήδη από την ηλικία των 40 ή 50 ετών, καθώς οι πρωτεΐνες του φακού υφίστανται αλλαγές που οδηγούν σταδιακά στη θόλωσή του. Οι αλλαγές αυτές εξελίσσονται αργά και είναι εύκολο να τις αποδώσετε στη φυσιολογική γήρανση, εξηγεί ο Isa Mohammed, διευθυντής διαθλαστικής χειρουργικής.
Ο Christopher Peterson διαγνώστηκε με καταρράκτη και στα δύο μάτια σε ηλικία 50 ετών. «Είμαι 50 χρονών. Δεν είμαι γέρος», λέει ότι σκέφτηκε όταν έμαθε τη διάγνωση.
Τι δείχνουν πρόσφατες έρευνες για τον καταρράκτη
Έρευνες των τελευταίων ετών δείχνουν ότι η θόλωση του φακού μπορεί να εμφανιστεί σε σχετικά νεαρή ηλικία.
- Σύμφωνα με την ανασκόπηση του 2026 με τίτλο “Differential Characteristics, Mechanisms, and Clinical Strategies for Perioperative Dry Eye in Presenile Cataract and Age-Related Cataract”, ο πρόωρος καταρράκτης μπορεί να εμφανιστεί μεταξύ 40 και 55 ετών, ενώ ο ηλικιακός καταρράκτης παρατηρείται συνήθως σε μεγαλύτερες ηλικίες, ιδιαίτερα μετά τα 70.
- Σύμφωνα με τη συστηματική ανασκόπηση του 2025 με τίτλο “Cellular Senescence of Lens Epithelial Cells and Age-Related Cataract: A Systematic Review”, η κυτταρική γήρανση και το οξειδωτικό στρες συνδέονται με την ανάπτυξη καταρράκτη λόγω ηλικίας.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2026 με τίτλο “Pre- and post-operative evaluation of psychological well-being and vision-specific quality of life in cataract patients”, η χειρουργική αντιμετώπιση του καταρράκτη βελτιώνει την όραση και την ψυχολογική ευεξία των ασθενών.
Καταρράκτης: Γιατί εμφανίζεται και πριν τα 40 – Ποια τα σημάδια που μοιάζουν με μυωπία
5 πρώιμα σημάδια του καταρράκτη
1. Δυσκολία στη νυχτερινή οδήγηση
Η δυσκολία στην όραση τη νύχτα, ιδιαίτερα κατά την οδήγηση, είναι ένα από τα συνηθισμένα προβλήματα που αναφέρουν τα άτομα με καταρράκτη, εξηγεί ο Mohammed. Τα φώτα των άλλων αυτοκινήτων μπορεί να περιβάλλονται από φωτοστέφανα, καθώς ο θολωμένος φακός διαχέει το φως αντί να το εστιάζει σωστά.
2. Θολή όραση
Οι ασθενείς της Yoo συχνά αναφέρουν ότι η όρασή τους δεν είναι πλέον τόσο καθαρή όσο παλαιότερα. Περιγράφουν την αλλαγή σαν να πέρασαν από μια εικόνα υψηλής ευκρίνειας σε μια εικόνα με ελαφρώς θολή εστίαση.
Ωστόσο, η θολή όραση μπορεί να οφείλεται και στην ξηροφθαλμία ή στην πρεσβυωπία. «Η θολή όραση που προκαλείται από την ξηροφθαλμία συνήθως βελτιώνεται όταν ανοιγοκλείνετε τα μάτια σας, ενώ η θόλωση λόγω καταρράκτη είναι πιο σταθερή», εξηγεί η Christine McGowan, διευθύντρια της μονάδας καταρράκτη στο Wills Eye Hospital.
3. Χρειάζεστε περισσότερο φως για να διαβάσετε
Αν παρατηρείτε ότι χρειάζεστε όλο και πιο έντονο φωτισμό για να διαβάσετε, ο καταρράκτης μπορεί να είναι μία από τις αιτίες, εξηγεί η Yoo. Αυτό συμβαίνει επειδή ο θολωμένος φακός επιτρέπει σε λιγότερο φως να φτάσει στον αμφιβληστροειδή, στο πίσω μέρος του ματιού.
Eurostat: Πάνω από 5 εκατομμύρια επεμβάσεις καταρράκτη στην Ευρώπη το 2023
Η πρεσβυωπία συνήθως αντιμετωπίζεται με γυαλιά, ενώ η θόλωση που προκαλεί ο καταρράκτης μπορεί να προχωρήσει σε σημείο όπου τα γυαλιά δεν προσφέρουν πλέον ικανοποιητική βελτίωση.
4. Αλλάζετε συχνά φακούς στα γυαλιά σας
Η ανάγκη για αλλαγή γυαλιών είναι συνηθισμένη μετά τα 40 ή τα 50. Ωστόσο, οι συχνές αλλαγές στη συνταγή για τη μακρινή όραση μπορεί να σχετίζονται με την εξέλιξη του καταρράκτη, εξηγεί η Yoo.
Μάλιστα, ορισμένοι παρατηρούν ότι η κοντινή τους όραση βελτιώνεται ξαφνικά, με αποτέλεσμα να μπορούν να διαβάζουν χωρίς γυαλιά για ένα διάστημα. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «δεύτερη όραση».
5. Τα χρώματα φαίνονται πιο θαμπά
Ο καταρράκτης μπορεί να επηρεάσει την αντίληψη των χρωμάτων και των αντιθέσεων. Τα χρώματα ενδέχεται να φαίνονται λιγότερο ζωντανά, πιο θαμπά ή να αποκτούν μια κιτρινωπή απόχρωση, εξηγεί ο Mohammed.
Πότε να δείτε γιατρό: Παράγοντες κινδύνου και θεραπεία
Στους παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνονται οι προηγούμενοι τραυματισμοί των ματιών, η μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών, η υψηλή μυωπία, η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, το οικογενειακό ιστορικό και το κάπνισμα. Τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη χρειάζονται επίσης τακτικό οφθαλμολογικό έλεγχο, συνήθως κάθε χρόνο, σύμφωνα με τη Yoo.
Ο Mohammed προτείνει οφθαλμολογική εξέταση κάθε δύο χρόνια μετά τα 40, ανάλογα με το ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου. Κάθε επίμονη αλλαγή στην όραση χρειάζεται αξιολόγηση, ενώ ένας οπτομέτρης μπορεί επίσης να συστήσει εξέταση από οφθαλμίατρο, προσθέτει η McGowan.
Αν ο καταρράκτης είναι ήπιος, μπορεί να αρκούν νέοι φακοί γυαλιών, ενώ ορισμένοι ασθενείς δεν χρειάζονται ποτέ χειρουργική επέμβαση. Όταν όμως η όραση επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα και τα γυαλιά δεν βοηθούν πλέον, η χειρουργική επέμβαση είναι μια συνηθισμένη και γενικά ασφαλής επιλογή. Κατά τη διάρκειά της, ο θολωμένος φακός αφαιρείται και αντικαθίσταται από έναν διαυγή τεχνητό φακό.
Η επέμβαση διαρκεί συνήθως 10 έως 20 λεπτά ανά μάτι. Η όραση συχνά βελτιώνεται μέσα σε λίγες ημέρες, ενώ η πλήρης επούλωση μπορεί να χρειαστεί αρκετές εβδομάδες, σε ορισμένες περιπτώσεις έως και δύο μήνες.
Επέμβαση καταρράκτη με ενδοφακούς: Σύγχρονες λύσεις για διαθλαστικά προβλήματα
Το πιο σημαντικό, καταλήγει ο Mohammed, είναι να προσέχετε τις σταδιακές αλλαγές στην όρασή σας. Αν αρχίζουν να σας εμποδίζουν να κάνετε όσα θέλετε στην καθημερινότητά σας, αξίζει να διερευνήσετε την αιτία τους.
Πηγές: Washington Post, PubMed, PubMed, PubMed
