Η υψηλή εμβολιαστική κάλυψη και η επιτήρηση των λυμάτων αποτελούν κρίσιμα εργαλεία για την προστασία της δημόσιας υγείας από την πολιομυελίτιδα.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πολιομυελίτιδας, στις 24 Οκτωβρίου, αναδεικνύεται η σημασία του εμβολιασμού και της συστηματικής επιτήρησης για την αποτροπή επανεισαγωγής του ιού στην Ελλάδα.
Η χώρα μας, όπως και η Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), έχει ανακηρυχθεί ελεύθερη από πολιομυελίτιδα από το 2002 και διατηρεί αυτό το καθεστώς έως σήμερα. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη κυκλοφορία του ιού σε άλλες περιοχές του κόσμου διατηρεί υπαρκτό τον κίνδυνο επανεμφάνισής του.
Η πολιομυελίτιδα είναι μια σοβαρή, μεταδοτική νόσος που μπορεί να προκαλέσει μόνιμη παράλυση και να απειλήσει τη ζωή. Πριν από την ευρεία εφαρμογή του εμβολιασμού, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι, κυρίως παιδιά, προσβάλλονταν κάθε χρόνο από τη νόσο. Η έναρξη των εμβολιασμών στα τέλη της δεκαετίας του 1950 άλλαξε ριζικά την πορεία της, ενώ η διεθνής πρωτοβουλία για την εκρίζωσή της ενισχύθηκε το 1988.
Από τα περίπου 350.000 περιστατικά παραλυτικής πολιομυελίτιδας που εκτιμάται ότι καταγράφηκαν το 1988, ο αριθμός μειώθηκε σε 298 περιστατικά το 2025, ενώ μόνο δύο χώρες παραμένουν ενδημικές για τον άγριο πολιοϊό.
Ο κίνδυνος επανεισαγωγής του ιού στην Ευρώπη
Παρά τη σημαντική πρόοδο, η εξάλειψη της πολιομυελίτιδας σε μια περιοχή δεν συνεπάγεται μηδενικό κίνδυνο. Η μετακίνηση πληθυσμών και η κυκλοφορία του ιού σε άλλες χώρες καθιστούν αναγκαία τη διατήρηση υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης και την έγκαιρη ανίχνευση πιθανών κρουσμάτων.
ECDC: Aνιχνεύθηκε ιός πολιομυελίτιδας «άγριου τύπου» στα λύματα στη Γερμανία
Ενδεικτικά, το 2024 πέντε ευρωπαϊκές χώρες εντόπισαν σε αστικά λύματα τον πολιοϊό τύπου 2 που προέρχεται από εμβόλιο (cVDPV2), ενώ το 2025 μία χώρα ανίχνευσε σε δείγμα αστικών λυμάτων τον άγριο πολιοϊό τύπου 1. Τα ευρήματα αυτά καταδεικνύουν τη σημασία της περιβαλλοντικής επιτήρησης ως εργαλείου έγκαιρης προειδοποίησης για την κυκλοφορία του ιού.
Ο εμβολιασμός παραμένει η βασική ασπίδα προστασίας
Η διατήρηση της Ελλάδας σε καθεστώς ελεύθερης από πολιομυελίτιδα χώρας προϋποθέτει τη συνέχιση των εμβολιασμών, με ιδιαίτερη έμφαση στα παιδιά, καθώς και την εφαρμογή αξιόπιστων συστημάτων περιβαλλοντικής και εργαστηριακής επιτήρησης.
Παράλληλα, καθοριστική είναι η ετοιμότητα των φορέων δημόσιας υγείας να ανταποκριθούν άμεσα σε ενδεχόμενη ανίχνευση του ιού ή σε νέα επιδημιολογικά δεδομένα.
Η Παγκόσμια Ημέρα Πολιομυελίτιδας αποτελεί, επίσης, ευκαιρία αναγνώρισης της συμβολής των γονέων, των επαγγελματιών υγείας, των επιστημόνων και των εθελοντών στη συλλογική προσπάθεια για την οριστική εκρίζωση της νόσου.
Ο εμβολιασμός, η συστηματική επιτήρηση και η συνεργασία σε διεθνές επίπεδο παραμένουν καθοριστικής σημασίας, ώστε η Ελλάδα να διατηρήσει το καθεστώς της και ο κόσμος να πλησιάσει ακόμη περισσότερο σε ένα μέλλον χωρίς πολιομυελίτιδα.