Πρώτη ολοκληρωμένη μελέτη για την Ενιαία Υγεία στην Ελλάδα. Οδικός χάρτης για μια εθνική στρατηγική δημόσιας υγείας απέναντι στην μικροβιακή αντοχή, την κλιματική κρίση και τις πανδημίες.
Tην ανάγκη χάραξης μιας Εθνικής Στρατηγικής Ενιαίας Υγείας, στη βάση της διατομεακής συνεργασίας, της πρόληψης και της επιστημονικής τεκμηρίωσης, με στόχο την προστασία της υγείας των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος, ως ενιαίο και αλληλένδετο σύστημα, αναδεικνύει η πρώτη ολοκληρωμένη Μελέτη για την Ενιαία Υγεία στην Ελλάδα.
Η μελέτη – που βρίσκεται υπό έκδοση – εκπονήθηκε από το Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής (ΙΚΠΙ) για την MSD Ελλάδος και την παρουσίασαν οι Γιάννης Τούντας, Ομότιμος Καθηγητής Κοινωνικής & Προληπτικής Ιατρικής ΕΚΠΑ και συντονιστής της μελέτης, Μαρία Λινού, Πρόεδρος της Ελληνικής Κτηνιατρικής Εταιρείας, Δημοσθένης Σαρηγιάννης , Καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής ΑΠΘ και Θωμάς Μπαρτζάνας, Αντιπρύτανης Έρευνας, Οικονομικών και Ανάπτυξης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Τι είναι η Ενιαία Υγεία
Η προσέγγιση της Ενιαίας Υγείας αναγνωρίζει ότι η ανθρώπινη υγεία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη ζωική υγεία και το περιβάλλον. Πρόκειται για μια διεπιστημονική και συνεργατική προσέγγιση που εφαρμόζεται σε τοπικό, εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο, με στόχο την προστασία της υγείας των ζώων, των ανθρώπων, της δημόσιας υγείας και τη διασφάλιση ενός βιώσιμου μέλλοντος.
Η προσέγγιση αυτή κινητοποιεί πολλούς τομείς, επιστημονικές ειδικότητες και κοινότητες σε διάφορα επίπεδα της κοινωνίας για να συνεργαστούν με στόχο την ευημερία και την αντιμετώπιση των απειλών για την υγεία και τα οικοσυστήματα, ενώ ταυτόχρονα ανταποκρίνεται στην κοινή ανάγκη για καθαρό νερό, ενέργεια και αέρα, ασφαλή και θρεπτικά τρόφιμα, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και τη συμβολή στη βιώσιμη ανάπτυξη.
Βασικά ευρήματα της μελέτης
Τα ευρήματα της μελέτης επιβεβαιώνουν με σαφήνεια ότι οι σύγχρονες υγειονομικές προκλήσεις δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπιστούν αποσπασματικά, αλλά απαιτούν μια ολοκληρωμένη και ολιστική προσέγγιση, όπως αυτή της Ενιαίας Υγείας. Ενδεικτικά:
- 70–90% των χρόνιων νοσημάτων συνδέονται με περιβαλλοντικούς παράγοντες.
- 75% των λοιμωδών νοσημάτων είναι ζωονόσοι.
- Πάνω από 1 δισ. άνθρωποι προσβάλλονται ετησίως από ζωονόσους, με περισσότερους από 2 εκατ. θανάτους.
- 20% των καρκίνων σχετίζεται με τη διατροφή.
- Η COVID-19 προκάλεσε μείωση 4,3% της παγκόσμιας οικονομίας το 2020.
- Τουλάχιστον 15% της θνησιμότητας στην Ευρώπη οφείλεται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες.
- Η κλιματική αλλαγή αναμένεται να προκαλέσει 250.000 επιπλέον θανάτους ετησίως έως το 2050.
- Η μικροβιακή αντοχή χαρακτηρίζεται ως «σιωπηλή πανδημία».
- Περισσότερο από 1 εκατ. είδη κινδυνεύουν με εξαφάνιση.
Ολοκληρωμένος οδικός χάρτης πολιτικής
Η μελέτη προτείνει:
- Δημιουργία εθνικής στρατηγικής για την Ενιαία Υγεία με θεσμικό πλαίσιο και σταθερή χρηματοδότηση.
- Ενίσχυση συνεργασίας μεταξύ υπουργείων, επιστημονικών φορέων και τοπικής αυτοδιοίκησης.
- Εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας και δημόσιων λειτουργών για καλλιέργεια κουλτούρας πρόληψης.
Ψηφιακά εργαλεία και δημόσια υγεία
Σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία θα παρακολουθούν κρίσιμους υγειονομικούς δείκτες, ενώ στοχευμένες ενημερωτικές εκστρατείες θα ενισχύσουν την πρόληψη και την έγκαιρη παρέμβαση.
Προστασία περιβάλλοντος και κλιματική κρίση. Προτείνονται μέτρα για:
- Περιορισμό ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
- Προσαρμογή της χώρας στους αυξανόμενους κλιματικούς κινδύνους.
- Συνεργασία υγειονομικών και περιβαλλοντικών φορέων για ανάπτυξη ανθεκτικών δράσεων πρόληψης.
Ζωική υγεία και προληπτική δράση
- Αναβάθμιση συστημάτων ελέγχου ζωονόσων.
- Στενότερη συνεργασία κτηνιατρικών και υγειονομικών υπηρεσιών.
- Ολοκληρωμένα προγράμματα επιτήρησης που ενσωματώνουν δεδομένα από ανθρώπους, ζώα και περιβάλλον.
Η Ενιαία Υγεία δεν αποτελεί πλέον θεωρητική προσέγγιση
Όπως εξήγησε ο Ομότιμος Καθηγητής Κοινωνικής & Προληπτικής Ιατρικής ΕΚΠΑ και συντονιστής της μελέτης, Γιάννης Τούντας, «η Ενιαία Υγεία δεν αποτελεί πλέον θεωρητική προσέγγιση, αλλά αναγκαία προϋπόθεση δημόσιας υγείας. Οι υγειονομικές κρίσεις των τελευταίων ετών ανέδειξαν τις δομικές αδυναμίες των συστημάτων υγείας. Χρειαζόμαστε μια εθνική στρατηγική που να βασίζεται στη συνεργασία, στην πρόληψη και στην επιστημονική τεκμηρίωση, ώστε να διασφαλίσουμε την ανθεκτικότητα της κοινωνίας μας απέναντι στις νέες σύνθετες απειλές».
Το 75% των νέων μολυσματικών νοσημάτων προέρχεται από ζώα
Η Δρ. Μαρία Λινού, Κτηνίατρος, Πρόεδρος της Ελληνικής Κτηνιατρικής Εταιρείας υπενθύμισε ότι «το 75% των νέων μολυσματικών νοσημάτων προέρχεται από ζώα. Η υγεία ανθρώπων, ζώων και οικοσυστημάτων αποτελεί ένα ενιαίο σύνολο». Και υπογράμμισε ότι, «η πρόληψη των πανδημιών, η αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής και η προστασία της δημόσιας υγείας περνούν μέσα από τη διατομεακή συνεργασία, την επιτήρηση και την εκπαίδευση. Η Ενιαία Υγεία είναι το πλαίσιο που μπορεί να εξασφαλίσει ασφάλεια και βιωσιμότητα».
Ο Θωμάς Μπαρτζάνας, Αντιπρύτανης Έρευνας, Οικονομικών και Ανάπτυξης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών ανέφερε ότι «η βιώσιμη κτηνοτροφία, η βιοασφάλεια και οι σύγχρονες τεχνολογίες παραγωγής αποτελούν κρίσιμους παράγοντες προστασίας της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος. Η ενσωμάτωση των αρχών της Ενιαίας Υγείας στην αγροδιατροφική πολιτική μπορεί να μειώσει δραστικά τις εκπομπές, να περιορίσει τους υγειονομικούς κινδύνους και να ενισχύσει τη διατροφική ασφάλεια της χώρας».
Απειλή για τη δημόσια Υγεία η κλιματική κρίση
Ο Δημοσθένης Σαρηγιάννης, Καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής ΑΠΘ και Πρόεδρος Δ.Σ. του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ), συμπλήρωσε ότι «η κλιματική κρίση αποτελεί πλέον άμεση απειλή για τη δημόσια υγεία. Τα ακραία θερμικά επεισόδια, η ατμοσφαιρική ρύπανση και οι πυρκαγιές αυξάνουν τη θνησιμότητα και επιβαρύνουν σοβαρά τα συστήματα υγείας. Χρειαζόμαστε μια ολιστική στρατηγική πρόληψης, έγκαιρης προειδοποίησης και ανθεκτικότητας των πόλεων, βασισμένη στις αρχές της Ενιαίας Υγείας».
Ο Αντώνης Καρόκης, Διευθυντής Εξωτερικών Υποθέσεων της MSD Ελλάδος, εξήγησε ότι, «στην MSD συμμετέχουμε ενεργά στον δημόσιο διάλογο για την Ενιαία Υγεία, καθώς έχουμε ουσιαστική παρουσία τόσο στην ανθρώπινη όσο και στη ζωική υγεία, αλλά και στην πρόληψη μέσω του εμβολιασμού. Υποστηρίξαμε με υπερηφάνεια μία από τις πρώτες ολοκληρωμένες μελέτες για την Ενιαία Υγεία στην Ελλάδα, γιατί πιστεύουμε στη δύναμη της γνώσης, της επιστημονικής τεκμηρίωσης και της συνεργασίας. Η Ενιαία Υγεία δεν είναι απλώς μια έννοια – είναι αναγκαιότητα. Είναι μια ευκαιρία να επαναβεβαιώσουμε τη συλλογική μας ευθύνη απέναντι στη δική μας γενιά και στις επόμενες».