Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νοσοκομειακών Ψυχολόγων προειδοποιεί για συρρίκνωση των δημόσιων δομών και κίνδυνο επιστροφής στο ασυλιακό μοντέλο.
Σοβαρές καταγγελίες για κλείσιμο μονάδων, ελλείψεις προσωπικού και αλλαγές χωρίς διαβούλευση φέρνει στο προσκήνιο ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νοσοκομειακών Ψυχολόγων- Ψυχολόγων Δημόσιων Δομών Υγείας , κάνοντας λόγο για συστηματική υποβάθμιση των Μονάδων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης (Ξενώνες, Οικοτροφεία, Προστατευόμενα Διαμερίσματα) του δημόσιου συστήματος υγείας.
Όπως επισημαίνει, η οπισθοδρόμηση που είχε εντοπιστεί ήδη από τον Μάιο του 2025 έχει πλέον μετατραπεί σε διαπιστωμένη συρρίκνωση, με κλεισίματα δομών, υποστελέχωση και πρακτικές που θυμίζουν εποχές προ της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης.
Επιστολή εργαζομένων από τα Χανιά
Αφορμή για τη νέα δημόσια τοποθέτηση αποτέλεσε επιστολή εργαζομένων του Κρατικού Θεραπευτηρίου Ψυχικών Παθήσεων Χανίων, με ημερομηνία 19 Φεβρουαρίου 2026.
Στην επιστολή περιγράφονται σοβαρές δυσλειτουργίες, μεταξύ των οποίων και η «προσωρινή» αναστολή λειτουργίας μονάδας Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης. Όπως επισημαίνεται, «προσωρινές» είχαν χαρακτηριστεί και τέσσερις ακόμη καταργήσεις τα προηγούμενα χρόνια.
Παράλληλα, γίνεται λόγος για τροποποιήσεις στη σύσταση υφιστάμενων μονάδων, με αύξηση κλινών σε χώρους που δεν πληρούν τις προβλεπόμενες προδιαγραφές.
Η υποστελέχωση, σύμφωνα με τους εργαζόμενους, έχει ξεπεράσει τα όρια, παραβιάζοντας τις νόμιμες αναλογίες προσωπικού–ενοίκων. Το αποτέλεσμα είναι να διαμορφώνονται συνθήκες που θέτουν σε κίνδυνο τόσο τους ωφελούμενους όσο και τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας.
Παραγκωνισμός θεραπευτικών ομάδων
Ο Σύλλογος καταγγέλλει ότι οι αλλαγές προχωρούν με ταχείες διαδικασίες, εκτός θεσμικού πλαισίου, χωρίς τη συμμετοχή των θεραπευτικών ομάδων και χωρίς την υποχρεωτική ενημέρωση και συγκατάθεση των ενοίκων και των οικογενειών τους. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη δέσμευση του υφυπουργού Ψυχικής Υγείας στη Βουλή (Δεκέμβριος 2025) ότι «καμία δομή δεν θα κλείσει».
Πρακτικές ιδρυματισμού σε Αττική και περιφέρεια
Στο πρώην Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής, όπου εκκρεμούν περίπου 120 αιτήματα για κλίνη αποκατάστασης, εργαζόμενοι περιγράφουν πρακτικές που, όπως υποστηρίζουν, οδηγούν σε ιδρυματισμό.
Οι πρακτικές αυτές περιλαμβάνουν:
- Περιορισμό των εξόδων των ενοίκων
- Ακύρωση δραστηριοτήτων στην κοινότητα
- Αποκλεισμό φορέων από την αυθόρμητη συνεργασία με τις μονάδες
- Αυστηρό κεντρικό έλεγχο της καθημερινότητας
Την ίδια στιγμή, επαγγελματίες ψυχικής υγείας κάνουν λόγο για κλίμα πίεσης και εκφοβισμού, με αιφνίδιους ελέγχους και επίκληση γραφειοκρατικών διαδικασιών, ενώ η αρμόδια Ειδική Επιτροπή Προστασίας Δικαιωμάτων Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές παραμένει ανενεργή τα τελευταία τρία χρόνια.
Κίνδυνος επιστροφής στο ασυλιακό μοντέλο
Ο ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ τονίζει ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένες περιοχές, αλλά αφορά το σύνολο της χώρας.
Η συρρίκνωση δομών, η υποστελέχωση και η μετατροπή μονάδων σε τμήματα «χρονίων» ασθενών, όπως αναφέρει, συνιστούν οργανωμένη οπισθοχώρηση προς το ασυλιακό μοντέλο που η Ελλάδα επιχείρησε να αφήσει πίσω της τις προηγούμενες δεκαετίες.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ν. 5129/2024 για την «Ολοκλήρωση της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης» παρουσιάζεται ως θεσμικό εργαλείο που δεν εφαρμόζεται ουσιαστικά, καθώς «οι αρχές παραμένουν στα χαρτιά και στο πεδίο επικρατεί η λογική του ασύλου».
Ο Σύλλογος καλεί τις αρμόδιες αρχές:
- να ανακαλέσουν αποφάσεις κλεισίματος ή αλλαγής σύστασης δομών χωρίς διαβούλευση,
- να διασφαλίσουν ότι κάθε μετακίνηση ενοίκων γίνεται με βάση τις αρχές της κοινοτικής ψυχιατρικής,
- να προχωρήσουν άμεσα σε προσλήψεις προσωπικού,
- να αποκαταστήσουν τον ρόλο των θεραπευτικών ομάδων,
- να δημιουργήσουν νέες θέσεις αποκατάστασης ώστε να μειωθούν οι λίστες αναμονής,
- να επανενεργοποιήσουν την Ειδική Επιτροπή Προστασίας Δικαιωμάτων Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές.
Ο ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ δηλώνει ότι θα συνεχίσει να αναδεικνύει τα προβλήματα και «διατηρεί το δικαίωμα να προβεί σε κάθε νόμιμη ενέργεια» για την προστασία των ενοίκων, των εργαζομένων και των αρχών της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης.