Δραματικά τα κενά στη νοσηλεία ανηλίκων με προβλήματα ψυχικής υγείας. Μόλις 10 κλίνες για εφήβους 14-18 ετών στην Αττική.
Σοβαρές ελλείψεις στις υπηρεσίες ψυχιατρικής νοσηλείας και πρωτοβάθμιας φροντίδας για παιδιά και εφήβους καταγράφει η Ειδική Έκθεση 2026 του Συνηγόρου του Πολίτη.
Σε ολόκληρη τη χώρα λειτουργούν σήμερα μόλις 69 ψυχιατρικές κλίνες για ανηλίκους, με το πρόβλημα να είναι ακόμη εντονότερο στις ηλικίες 14 έως 18 ετών. Ενδεικτικό της κατάστασης είναι ότι στην Αττική υπάρχουν μόλις 10 κλίνες για τη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα, όλες στο Σισμανόγλειο.
Η έλλειψη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς στους εφήβους άνω των 14 ετών καταγράφονται συχνά αυτοκαταστροφικές και άλλες επικίνδυνες συμπεριφορές, οι οποίες μπορεί να καταστήσουν αναγκαία την άμεση ψυχιατρική νοσηλεία.
Οι διαπιστώσεις της έκθεσης
Στην παρούσα έκθεση αναπτύσσονται πιο αναλυτικά οι διαπιστώσεις της Αρχής σχετικά με τις μονάδες ψυχιατρικής νοσηλείας και τις κοινοτικές δομές ψυχικής υγείας για παιδιά και εφήβους. Η Έκθεση παραθέτει το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, προβαίνοντας και σε μία πρώτη αξιολόγηση των πρόσφατων αλλαγών που επήλθαν με τον Ν. 5129/2024 «Ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης», για την πλήρη αποτίμηση των οποίων θα απαιτηθεί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα εφαρμογής.
Βασική διαπίστωση σε ό,τι αφορά στον τομέα της ψυχιατρικής νοσηλείας αποτελεί η σοβαρή ανεπάρκεια κλινών για εφήβους 14 έως 18 ετών, και ιδίως για το ηλικιακό φάσμα 16 έως 18 ετών, όπου εμπίπτει η πλειονότητα των εφήβων που εκδηλώνουν ψυχικές διαταραχές που χρήζουν νοσηλείας.
Επιπλέον, οι ανεπαρκείς μονάδες ψυχιατρικής νοσηλείας παιδιών και εφήβων, σχεδόν στο σύνολό τους, αντιμετωπίζουν ελλείψεις σε ιατρικό, νοσηλευτικό, λοιπό επιστημονικό καθώς και διοικητικό προσωπικό, με επιπτώσεις
στην λειτουργία και τις παρεχόμενες υπηρεσίες τους.
Η Έκθεση καταγράφει αντίστοιχη ανεπάρκεια κατάλληλων κοινοτικών δομών ψυχικής υγείας, για την κάλυψη σοβαρών και έκτακτων περιστατικών, την διαχείριση σοβαρών ψυχοκοινωνικών προβλημάτων, την διασύνδεση και παρακολούθηση ανηλίκων μετά από νοσηλεία, και την καθοδήγηση γονέων και επαγγελματιών. Επισημαίνεται η σοβαρή υποστελέχωση της πλειονότητας των εν λόγω δημοσίων δομών σε ιατρικό προσωπικό και άλλες ειδικότητες, με διαρκή παρατηρούμενη μείωση του μόνιμου προσωπικού.
Η Έκθεση συνοψίζει τις προτάσεις της Αρχής για την ενίσχυση των δομών ψυχικής υγείας για παιδιά και εφήβους και την αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Ψυχιατρική Νοσηλεία Παιδιών και Εφήβων
Οι υπάρχουσες κλίνες ψυχιατρικής νοσηλείας για παιδιά και εφήβους ανέρχονται συνολικά σε 69 σε όλη την χώρα και κατανέμονται ως εξής ανά Υγειονομική Περιφέρεια (Υ.ΠΕ.) και Μονάδα ως εξής:
1η Υ.ΠΕ.:
- Ψυχιατρική Κλινική Παιδιών και Εφήβων Πεντέλης (πρώην Παιδοψυχιατρικό Τμήμα Γ.Ν. Παίδων Πεντέλης), 4 κλίνες
(έως 16 ετών), - Ψυχιατρική Κλινική Παιδιών και Εφήβων Αμαρουσίου (πρώην Τμήμα Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Γ.Ν.Α. «Σισμανόγλειο») 10 κλίνες (14 -18 ετών),
- Πανεπιστημιακή Ψυχιατρική Κλινική Παιδιών και Εφήβων Αθηνών (πρώην Παιδοψυχιατρική Κλινική Παν. Αθηνών, Παιδοψυχιατρικό Τμήμα Γ.Ν. Παίδων Αθηνών «Η Αγία Σοφία»), 10 κλίνες (έως 16 ετών),
- Ψυχιατρική Κλινική Παιδιών και Εφήβων Αθηνών (πρώην Ψυχιατρικό Τμήμα Παιδιών Γ.Ν. Παίδων Αθηνών «Π. & Α. Κυριακού», 5 κλίνες (έως 16 ετών)
2η Υ.ΠΕ.:
Ψυχιατρική Κλινική Παιδιών και Εφήβων Πειραιά (πρώην Παιδοψυχιατρικό Τμήμα Γ.Ν. Πειραιά «Τζάνειο»), 5 κλίνες (έως 16 ετών)
3η Υ.ΠΕ.:
Ψυχιατρική Κλινική Παιδιών και Εφήβων Θεσσαλονίκης (πρώην Ψυχιατρικό Τμήμα Παιδιών και Εφήβων Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»), 10 κλίνες (έως 18 ετών)
4η Υ.ΠΕ.:
Ψυχιατρική Κλινική Παιδιών και Εφήβων Θεσσαλονίκης (πρώην Ψυχιατρικό Τμήμα Παιδιών & Εφήβων Γ.Ν.Θ. «Ιπποκράτειο»), 8 κλίνες (έως 18 ετών)
6η Υ.ΠΕ.:
Ψυχιατρική Κλινική Παιδιών και Εφήβων Πάτρας (πρώην Παιδοψυχιατρικό Τμήμα Γ.Ν. Πατρών «Καραμανδάνειο»), 7 κλίνες (έως 16 ετών)
7η Υ.ΠΕ.:
Πανεπιστημιακή Ψυχιατρική Κλινική Παιδιών και Εφήβων Ηρακλείου (πρώην Παιδοψυχιατρική Κλινική Πα.Γ.Ν.Η.), 10 κλίνες (έως 18 ετών).
Οι παραπάνω κλίνες, όπως είναι ευρέως γνωστό στο πεδίο της ψυχιατρικής παιδιών και εφήβων, δεν επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών νοσηλείας των ανηλίκων, ιδίως των εφήβων άνω των 14 ετών, υπογραμμίζει η Αρχή.
Επιπλέον, ο Συνήγορος του Πολίτη έχει διαπιστώσει ότι παιδοψυχιατρικές κλινικές που λειτουργούν εντός παιδιατρικών νοσοκομείων και τυπικά απευθύνονται σε ανηλίκους έως 16 ετών, συχνά αδυνατούν να καλύψουν τις ανάγκες νοσηλείας των εφήβων, λόγω των ενδεχόμενων κινδύνων και άλλων προβλημάτων που παρουσιάζει η νοσηλεία στον ίδιο χώρο ή σε παραπλήσιους θαλάμους παιδιών διαφορετικών ηλικιακών ομάδων με διαφορετικά χαρακτηριστικά και θεραπευτικές ανάγκες.
Διευθυντές παιδοψυχιατρικών κλινικών έχουν κατ’ επανάληψη επισημάνει προς την Αρχή, ότι ο ηλικιακός διαχωρισμός στο πλαίσιο της ψυχιατρικής νοσηλείας παιδιών και εφήβων θεωρείται απαραίτητος, βάσει των διεθνών προδιαγραφών, λόγω των ενδεχόμενων κινδύνων που ενέχει για τα μικρότερα παιδιά ο συγχρωτισμός ευρέως ηλικιακού-αναπτυξιακού φάσματος και των διαφορετικών θεραπευτικών
αναγκών μικρότερων παιδιών και μεγαλύτερων σε ηλικία εφήβων, που επιβάλλουν την εφαρμογή διαφορετικών θεραπευτικών και ψυχοπαιδαγωγικών προγραμμάτων και προσεγγίσεων για κάθε ηλικιακή κατηγορία.