Το φως του ηλίου έχει άμεση επίδραση στην υγεία, καθώς επηρεάζει τη διάθεση, τη ρύθμιση του ύπνου και την παραγωγή βιταμίνης D. Ωστόσο, η ισορροπία είναι το κλειδί, καθώς η υπερβολική έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να βλάψει το δέρμα σας και να αυξήσει τον κίνδυνο για καρκινο. Πόσος χρόνος είναι αρκετός για να αποκομίσετε τα οφέλη. Πότε να βάλετε αντηλιακό.
Πόση έκθεση στον ήλιο είναι αρκετή για να παραχθεί βιταμίνη D – Πώς επηρεάζει το αντηλιακό την απορρόφηση
Έρευνες δείχνουν ότι σύντομα χρονικά διαστήματα έκθεσης στον ήλιο στα χέρια και τα πόδια, περίπου 5-30 λεπτά, λίγες φορές την εβδομάδα, είναι συχνά αρκετά για να υποστηρίξουν τα επίπεδα βιταμίνης D, τα οποία είναι απαραίτητα για τη δύναμη των οστών, τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και τη συνολική ευεξία.
«Δεν χρειάζεται να κάνετε ηλιοθεραπεία για να λάβετε επαρκείς ποσότητες βιταμίνης D», εξηγεί σύμφωνα με το Health ο Αμερικανός δερματολόγος Joshua Zeichner, και επισημαίνει ότι το αντηλιακό μειώνει μόνο ελαφρώς την παραγωγή. Ωστόσο, οι ανάγκες διαφέρουν.
«Δεν υπάρχει μία ‘ιδανική’ ποσότητα έκθεσης στον ήλιο που να ισχύει για όλους», αναφέρει η Αμερικανίδα δερματολόγος Hope Mitchell καθώς παράγοντες όπως ο τόνος του δέρματος, η τοποθεσία, η εποχή και η ώρα της ημέρας επηρεάζουν το πόση βιταμίνη D μπορεί να παράγει το σώμα σας.
Οδηγός για ομοιόμορφο μαύρισμα: Αιτίες, πρόληψη και θεραπείες για τη δυσμορφία μαυρίσματος
Επηρεάζει το αντηλιακό την απορρόφηση του ηλιακού φωτός για την παραγωγή βιταμίνης D;
Το αντηλιακό μπορεί να μειώσει την ικανότητα του δέρματος να παράγει βιταμίνη D, επειδή μπλοκάρει τις ακτίνες UV-B. Ωστόσο, στην καθημερινή χρήση, αυτή η επίδραση είναι συνήθως περιορισμένη, έως και αμελητέα. Οι περισσότεροι εξακολουθούν να παράγουν κάποια ποσότητα βιταμίνης D, καθώς το αντηλιακό δεν εφαρμόζεται τέλεια ή με συνέπεια.
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο “Sunscreen and Vitamin D”, το αντηλιακό μπορεί να μειώσει τα επίπεδα βιταμίνης D, αλλά τα δεδομένα είναι αντικρουόμενα, με μελέτες να δείχνουν ασυνεπή αποτελέσματα στην κατάσταση της βιταμίνης D παρά την επίδρασή του στην έκθεση σε UV.
- Η παραγωγή βιταμίνης D εξαρτάται από την έκθεση σε UV-B
- Το αντηλιακό μειώνει τη διείσδυση UV-B → μπορεί να μειώσει τη βιταμίνη D
- Καθημερινή χρήση SPF50+ έδειξε χαμηλότερα επίπεδα βιταμίνης D σε μία μελέτη
- Οι μέσες μειώσεις είναι μικρές
- Η πραγματική χρήση μειώνει μόνο μερικώς την παραγωγή βιταμίνης D
Γυαλιά ηλίου: Ποια είναι τα πιο κοινά λάθη και πώς να προστατευτείτε από την ακτινοβολία UV
Πότε μπορεί να γίνει επιβλαβής η έκθεση στον ήλιο
Παρότι κάποιοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η περιορισμένη έκθεση στον ήλιο μπορεί να είναι ωφέλιμη, άλλοι υιοθετούν πιο προσεκτική στάση. Η American Academy of Dermatology αναφέρει ότι δεν υπάρχει πλήρως ασφαλές επίπεδο έκθεσης στην UV και συνιστά την πρόσληψη επαρκούς βιταμίνης D μέσω τροφής και συμπληρωμάτων διατροφής.
Οι ειδικοί συμφωνούν, ωστόσο, ότι η έκθεση στον ήλιο γίνεται επιβλαβής όταν είναι αρκετά έντονη ώστε να προκαλέσει μαύρισμα ή έγκαυμα, δήλωσε η Αμερικανίδα δερματολόγος Shamsa Kanwal, MD. Από δερματολογική σκοπιά, δεν υπάρχει «υγιές μαύρισμα» — είναι ορατό σημάδι βλάβης από ακτινοβολία UV.
Παράγοντες όπως ο δείκτης UV, η ώρα της ημέρας και η διάρκεια παραμονής σε εξωτερικούς χώρους επηρεάζουν επίσης τον κίνδυνο βλάβης του δέρματος. Ένας δείκτης UV 3 ή πάνω σημαίνει ότι πρέπει να προστατεύετε το δέρμα σας, ειδικά αν έχετε άμεση έκθεση σε ήλιο ή βρίσκεστε έξω για μεγάλα χρονικά διαστήματα κατά τις ώρες αιχμής, προειδοποιεί η Mitchell. «Ακόμη και τις συννεφιασμένες ημέρες, οι ακτίνες UV μπορεί να διαπεράσουν και να βλάψουν το δέρμα», πρόσθεσε.
Με την πάροδο του χρόνου, η απροστάτευτη έκθεση στον ήλιο μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πρόωρης γήρανσης και καρκίνου του δέρματος. Το πρώτο σημάδι βλάβης είναι το ηλιακό έγκαυμα, που προκαλεί ερυθρότητα, αίσθηση τραβήγματος και πόνο, είπε η Kanwal. Τα σοβαρά εγκαύματα μπορεί να προκαλέσουν ηλίαση, με συμπτώματα όπως πυρετός, ναυτία και κόπωση, που απαιτούν ιατρική φροντίδα.
Λάδι καρύδας: Το μαγικό ελιξίριο για τα μαλλιά το καλοκαίρι – Πώς να το χρησιμοποιήσουμε
Άλλα πρώιμα σημάδια βλάβης του δέρματος από τον ήλιο περιλαμβάνουν πρόωρες ρυτίδες, σκούρες κηλίδες (γνωστές και ως ηλιακές κηλίδες) και σπασμένα τριχοειδή αγγεία, δηλαδή κατεστραμμένα αιμοφόρα αγγεία κάτω από το δέρμα, που μερικές φορές ονομάζονται ευρυαγγείες.
Μη φυσιολογικές πληγές, αποχρωματισμένοι σπίλοι ή όζοι με μαργαριταρένιο χρώμα μπορεί να είναι πρώιμα σημάδια καρκίνου του δέρματος, σημείωσε επίσης ο Zeichner.
Ήλιος και αυτοάνοσα νοσήματα: Μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα σε σκλήρυνση κατά πλάκας και διαβήτη
Πώς να προστατεύσετε το δέρμα σας στον ήλιο
Είναι ακόμη δυνατό να απολαμβάνετε τον χρόνο σε εξωτερικό χώρο προστατεύοντας το δέρμα σας. Οι δερματολόγοι προτείνουν να:
- Φοράτε αντηλιακό ευρέος φάσματος με SPF 30 ή υψηλότερο κάθε μέρα. Επαναλάβετε κάθε δύο ώρες όταν είστε έξω ή νωρίτερα αν ιδρώσετε ή κολυμπήσετε. Η Kanwal προτείνει τουλάχιστον 1 ounce αντηλιακού για το σώμα και 1 κουταλάκι για το πρόσωπο.
- Φοράτε ρούχα με προστασία UV, όπως καπέλα με φαρδύ γείσο και γυαλιά ηλίου που μπλοκάρουν την UV. Ρούχα UPF είναι επίσης καλή επιλογή αν βρίσκεστε έξω για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
- Μείνετε στη σκιά όσο το δυνατόν περισσότερο, ειδικά κατά τις ώρες αιχμής. Αν είστε στην παραλία, καθίστε κάτω από σκηνή ή ομπρέλα για επιπλέον προστασία.
Το αντηλιακό από μόνο του συχνά δεν αρκεί για να προστατεύσει το δέρμα από τις επιβλαβείς ακτίνες UV. Η καλύτερη προσέγγιση για την πρόληψη μακροχρόνιας βλάβης είναι ο συνδυασμός καθημερινής χρήσης αντηλιακού και επιπλέον μέτρων, όπως το να επιλέγετε να καθίσετε σε σκιά όποτε μπορείτε και να φοράτε προστατευτικά ρούχα.
Αντηλιακό: Το λάθος που κάνουμε και χάνει την προστασία του – Τι να προσέξετε στο μπουκαλάκι
Και μην παραλείπετε να κάνετε τακτικούς ελέγχους στο δέρμα από γιατρό ή δερματολόγο, ειδικά αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του δέρματος.
Πηγές: Health, ScienceDirect, The University of Western Australia, Australian Prescriber, Discovery, ScienceDirect