Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι η υπεργλυκαιμία μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να ενισχύει μια προστατευτική «ασπίδα» γύρω από τα καρκινικά κύτταρα, δυσκολεύοντας την αναγνώρισή τους από το ανοσοποιητικό σύστημα.
Πώς το υψηλό σάκχαρο μπορεί να αποτελέσει «σύμμαχο» του καρκίνου
Νέα στοιχεία για τη σχέση ανάμεσα στο υψηλό σάκχαρο και τον καρκίνο φέρνει μελέτη ερευνητών του Sanford Burnham Prebys. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η περίσσεια γλυκόζης μπορεί να συμβάλλει στη δημιουργία μιας παχύτερης επικάλυψης γύρω από τα καρκινικά κύτταρα, η οποία λειτουργεί σαν «καμουφλάζ» απέναντι στο ανοσοποιητικό σύστημα.
Τα καρκινικά κύτταρα διαθέτουν διαφορετικούς μηχανισμούς που μπορούν να τα βοηθήσουν να αποφεύγουν την ανοσολογική επίθεση. Ένας από αυτούς φαίνεται να συνδέεται με ένα πυκνό στρώμα μορίων που προέρχονται από σάκχαρα και περιβάλλει την επιφάνειά τους.
Η συγκεκριμένη επικάλυψη μπορεί να λειτουργεί ως προστατευτική μεταμφίεση, δυσκολεύοντας τα κύτταρα του ανοσοποιητικού να αναγνωρίσουν και τελικά να καταστρέψουν τα καρκινικά κύτταρα.
Ερευνητές από το Sanford Burnham Prebys Medical Discovery Institute και συνεργαζόμενα ιδρύματα στη Βόρεια Αμερική εντόπισαν συνθήκες του περιβάλλοντος που φαίνεται ότι ευνοούν τη δημιουργία αυτής της «ασπίδας».
Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στις 7 Αυγούστου 2026 στο Science Advances και δείχνουν ότι το μικροπεριβάλλον του όγκου μπορεί να επηρεάζει το πόσο αποτελεσματικά κρύβονται τα καρκινικά κύτταρα από το ανοσοποιητικό σύστημα.
4 δροσερά ροφήματα που βοηθούν να κρατάτε σταθερό το σάκχαρο σας – Ιδανικά και για ταξίδια
Ο ρόλος του μικροπεριβάλλοντος του όγκου
Ο επικεφαλής και υπεύθυνος αλληλογραφίας της μελέτης Kevin Tharp, PhD, είχε προηγουμένως εξετάσει πώς η φυσική πίεση στα κύτταρα μπορεί να προκαλέσει απροσδόκητες μεταβολές στη λειτουργία των μιτοχονδρίων.
Οι όγκοι αποτέλεσαν ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον πεδίο μελέτης, καθώς τα καρκινικά κύτταρα βρίσκονται συχνά αντιμέτωπα με σημαντικές μηχανικές δυνάμεις.
«Οι πρωτοπαθείς όγκοι είναι συνήθως πιο άκαμπτοι από τον ιστό που τους περιβάλλει», δήλωσε ο Tharp, επίκουρος καθηγητής στο Cancer Metabolism and Microenvironment Program του Sanford Burnham Prebys NCI-Designated Cancer Center. «Αυτό με οδήγησε στην υπόθεση ότι οι βιοφυσικές ιδιότητες των κυττάρων επηρεάζουν τα τροποποιημένα μεταβολικά προγράμματα που όλοι παρατηρούν στους όγκους».
Μία από τις μεταβολικές αλλαγές που παρατηρούνται συχνά στους όγκους είναι ο μειωμένος οξειδωτικός μεταβολισμός της γλυκόζης. Προηγούμενα δεδομένα έχουν δείξει ότι αυτή η αλλαγή μπορεί να επηρεάζεται από τα διαθέσιμα θρεπτικά συστατικά και επομένως να μην αποτελεί αποκλειστικά εγγενές χαρακτηριστικό των καρκινικών κυττάρων.
Τι συνέβη όταν αυξήθηκε η γλυκόζη
Για να εξετάσουν το φαινόμενο, οι επιστήμονες εξέθεσαν κύτταρα σε άφθονη γλυκόζη και τα καλλιέργησαν σε διαφορετικά περιβάλλοντα.
Η πειραματική διαδικασία περιλάμβανε:
- άκαμπτα περιβάλλοντα που προσομοίαζαν τις φυσικές συνθήκες γύρω από πρωτοπαθείς όγκους
- πιο μαλακά περιβάλλοντα που έμοιαζαν περισσότερο με φυσιολογικό ιστό
- συμβατικό εργαστηριακό καλλιεργητικό μέσο
- μέσο με σύνθεση θρεπτικών συστατικών πιο κοντά σε εκείνη του ανθρώπινου οργανισμού
- φυσιολογικά αλλά και αυξημένα επίπεδα γλυκόζης για την προσομοίωση υπεργλυκαιμίας
Οι διαφορετικές συνθήκες προκάλεσαν αξιοσημείωτες μεταβολές στις πρωτεΐνες που παρήγαγαν τα κύτταρα, στις συγκεντρώσεις των μεταβολιτών τους και στο πάχος του γλυκοκάλυκα, δηλαδή της επικάλυψης που προέρχεται από σάκχαρα και βρίσκεται στην επιφάνειά τους.
Χαρακτηριστική είναι διαφορετική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 στο Journal for ImmunoTherapy of Cancer και εξέτασε τις ηπατικές μεταστάσεις του καρκίνου του παχέος εντέρου σε συνθήκες υπεργλυκαιμίας. Τα αποτελέσματα έδειξαν έναν ακόμη πιθανό δρόμο μέσω του οποίου η υπεργλυκαιμία μπορεί να επηρεάζει την αντικαρκινική ανοσία, αν και τα ευρήματα αφορούσαν συγκεκριμένα τον καρκίνο του παχέος εντέρου με ηπατικές μεταστάσεις και δεν μπορούν να γενικευθούν σε όλους τους καρκίνους.
7 πρωινές συνήθειες που θα σας βοηθήσουν να ελέγξετε το σάκχαρο στο αίμα
Πότε το υψηλό σάκχαρο έκανε την «ασπίδα» παχύτερη
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα ήταν ότι η περίσσεια γλυκόζης αύξησε το πάχος του γλυκοκάλυκα μόνο όταν τα κύτταρα αναπτύσσονταν στο φυσιολογικό μέσο που αναπαριστούσε καλύτερα τις συνθήκες του ανθρώπινου οργανισμού.
«Παρατηρήσαμε ότι η αλλαγή της σύνθεσης του φυσιολογικού μέσου και η αλλαγή των διαθέσιμων μεταβολιτών για αυτά τα καρκινικά κύτταρα αποκαλύπτουν διακριτές βιολογικές διαφορές στον μεταβολισμό των φυσιολογικών και των καρκινικών κυττάρων», δήλωσε ο Tharp.
Ο γλυκοκάλυκας σχηματίζεται από υδατάνθρακες που συνδέονται με πρωτεΐνες ή λιπίδια. Καθώς η γλυκόζη αποτελεί μέρος της πρώτης ύλης για την παραγωγή τους, οι ερευνητές εξέτασαν εάν η υπεργλυκαιμία επηρεάζει τη σύνθεσή τους.
«Διαπιστώσαμε έναν έντονο διαχωρισμό μεταξύ των γλυκοσυζευγμάτων των κυττάρων που καλλιεργήθηκαν σε συμβατικό μέσο και εκείνων που καλλιεργήθηκαν σε ένα μέσο που αντικατοπτρίζει καλύτερα τη σύνθεση των θρεπτικών συστατικών του ανθρώπινου σώματος», δήλωσε ο Tharp.
Ποια είναι ιδανική ώρα να φάτε το μεγαλύτερο γεύμα της ημέρας για περισσότερη ενέργεια;
HSF1: Η πρωτεΐνη που βρέθηκε στο επίκεντρο
Οι επιστήμονες εντόπισαν στη συνέχεια την HSF1, μια πρωτεΐνη γνωστή για τη συμμετοχή της στην απόκριση των κυττάρων σε υψηλές θερμοκρασίες και άλλες μορφές στρες.
Προηγούμενη έρευνα έχει συνδέσει την HSF1 με την εξέλιξη και τη μετάσταση του καρκίνου του μαστού. Στη νέα μελέτη, η παρουσία ή απουσία της επηρέαζε τη σύνθεση των γλυκοσυζευγμάτων.
Το κρίσιμο εύρημα ήταν ότι η υπεργλυκαιμία ενίσχυε την ικανότητα των καρκινικών κυττάρων να ξεφεύγουν από την ανοσολογική ανίχνευση μόνο όταν υπήρχε HSF1 και τα κύτταρα βρίσκονταν σε συνθήκες παρόμοιες με εκείνες του μικροπεριβάλλοντος ενός όγκου.
Μπορεί να αφαιρεθεί η προστατευτική «ασπίδα»;
Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η στόχευση της HSF1 θα μπορούσε δυνητικά να μειώσει το πάχος του γλυκοκάλυκα και μαζί ένα μέρος της προστασίας των καρκινικών κυττάρων απέναντι στην ανοσολογική επιτήρηση.
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι οι αλλαγές στη λειτουργία των μιτοχονδρίων οδηγούν στη σύνθεση μορίων που προέρχονται από σάκχαρα στην επιφάνεια των κυττάρων, τα οποία δυσκολεύουν το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίσει και να σκοτώσει τα καρκινικά κύτταρα», δήλωσε ο Tharp.
«Τώρα που το γνωρίζουμε αυτό, δημιουργείται μια τεράστια ευκαιρία για την ανακάλυψη φαρμάκων που θα αφαιρούν την επιφανειακή επικάλυψη η οποία τα προστατεύει από την επιτήρηση του ανοσοποιητικού συστήματος. Και πιστεύουμε ότι αυτή θα είναι μια πραγματικά αποτελεσματική στρατηγική για την αντιμετώπιση της μεταστατικής νόσου και τη βελτίωση της ανταπόκρισης στις ανοσοθεραπείες».
Η έρευνα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς το μεταβολικό σύνδρομο και ο διαβήτης τύπου 2 γίνονται συχνότερα και μπορεί να συνοδεύονται από υπεργλυκαιμία.
Προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει το υψηλό σάκχαρο τόσο με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου όσο και με χειρότερη έκβαση μετά τη θεραπεία. Ωστόσο, οι βιολογικοί μηχανισμοί πίσω από αυτή τη σχέση έχουν μελετηθεί σε μικρότερο βαθμό.
«Αυτό που βρήκαμε είναι ένας εύλογος μηχανισμός μέσω του οποίου η υπεργλυκαιμία συμβάλλει άμεσα στη διαφυγή από το ανοσοποιητικό σύστημα», δήλωσε ο Tharp.
«Και ενδεχομένως ένας τρόπος για να αφαιρεθεί ένα πλεονέκτημα υπέρ του όγκου, το οποίο προκαλείται από την υπεργλυκαιμία που σχετίζεται με το μεταβολικό σύνδρομο και τις σύγχρονες διατροφικές συνήθειες».