Η δευτεροπαθής υπέρταση είναι η υψηλή αρτηριακή πίεση που προκαλείται από κάποια άλλη ιατρική πάθηση, όπως προβλήματα που επηρεάζουν τα νεφρά, τις αρτηρίες, την καρδιά ή το ενδοκρινικό σύστημα, ενώ μπορεί επίσης να εμφανιστεί κατά την εγκυμοσύνη. Πώς μπορεί να σχετίζεται η ηλικία με την εμφάνιση της υπέρτασης.
Υπέρταση: Τα όσπρια μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο έως και 30% – Πόσο να τρώμε, σύμφωνα με μελέτη
Τι είναι η δευτεροπαθής υπέρταση: Τι την προκαλεί και με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλωθεί
Σε αντίθεση με την πρωτοπαθή ή ιδιοπαθή υπέρταση, η κατάλληλη αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας μπορεί συχνά να βοηθήσει στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και να μειώσει τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών, όπως καρδιακές παθήσεις, νεφρική ανεπάρκεια και εγκεφαλικό επεισόδιο.
Επιπλοκές της δευτεροπαθούς υπέρτασης
Η δευτεροπαθής υπέρταση μπορεί να προκαλέσει βλάβες σε σημαντικά όργανα, συμπεριλαμβανομένων της καρδιάς και των νεφρών, όπως ακριβώς και η πρωτοπαθής υπέρταση.
Πρόσφατες έρευνες έχουν επικεντρωθεί ιδιαίτερα στον πρωτοπαθή αλδοστερονισμό (PA), μια αιτία δευτεροπαθούς υπέρτασης που μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη βλάβη στην καρδιά και τα νεφρά από αυτή που θα αναμενόταν μόνο από την υψηλή αρτηριακή πίεση.
- Βλάβη στην καρδιά: Ο PA συνδέεται με διάφορα προβλήματα της καρδιάς και των αιμοφόρων αγγείων, συμπεριλαμβανομένων της διόγκωσης ή πάχυνσης του καρδιακού μυός, της ακανόνιστης καρδιακής λειτουργίας, της καρδιακής νόσου, της καρδιακής ανεπάρκειας και του εγκεφαλικού επεισοδίου. Σε μελέτη του 2026 με τίτλο “Blood pressure patterns and cardio-renal complications in primary aldosteronism compared with essential hypertension in a tunisian population”, η πάχυνση της κύριας κοιλότητας άντλησης της καρδιάς επηρέαζε το 47,4% των ατόμων με PA, σε σύγκριση με το 16,7% όσων είχαν πρωτοπαθή υπέρταση.
- Βλάβη στα νεφρά: Ο PA συνδέεται επίσης με χρόνια νεφρική νόσο και έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας. Η ίδια μελέτη διαπίστωσε χρόνια νεφρική νόσο στο 28,7% των ατόμων με PA, σε σύγκριση με το 14,4% όσων είχαν πρωτοπαθή υπέρταση.
- Νεφρική νόσος τελικού σταδίου: Σε άτομα με διαβήτη τύπου 2, ο PA συσχετίστηκε με περίπου 3,3 φορές υψηλότερο προσαρμοσμένο κίνδυνο εξέλιξης σε νεφρική νόσο τελικού σταδίου μέσα σε 24 μήνες. Αυτό αναφέρθηκε σε άλλη μελέτη του 2026 με τίτλο “High prevalence of primary aldosteronism and its impact on diabetic kidney disease in type 2 diabetes mellitus: A retrospective cohort study”.
Αρτηριακή πίεση: Τα καθημερινά λάθη που την ανεβάζουν χωρίς να το καταλαβαίνουμε
Αιτίες
Αρκετές ιατρικές παθήσεις μπορούν να προκαλέσουν δευτεροπαθή υπέρταση.
Μεταξύ αυτών είναι διάφορες παθήσεις των νεφρών:
- Επιπλοκές του διαβήτη (διαβητική νεφροπάθεια). Ο διαβήτης μπορεί να βλάψει το σύστημα φιλτραρίσματος των νεφρών, οδηγώντας σε υψηλή αρτηριακή πίεση.
- Πολυκυστική νόσος των νεφρών. Σε αυτή την κληρονομική πάθηση, οι κύστεις επηρεάζουν τη λειτουργία των νεφρών και μπορούν να αυξήσουν την αρτηριακή πίεση.
- Σπειραματική νόσος. Τα νεφρά απομακρύνουν τα απόβλητα και το νάτριο μέσω μικροσκοπικών φίλτρων, των σπειραμάτων. Όταν αυτά διογκώνονται λόγω νόσου, μπορεί να αυξηθεί η αρτηριακή πίεση.
- Νεφραγγειακή υπέρταση. Προκαλείται από στένωση της μίας ή και των δύο αρτηριών που οδηγούν στα νεφρά. Συχνά οφείλεται στις λιπώδεις πλάκες που μπορούν να βλάψουν τις στεφανιαίες αρτηρίες (αθηροσκλήρωση) ή στην ινομυϊκή δυσπλασία, κατά την οποία ο μυϊκός και ινώδης ιστός του τοιχώματος της νεφρικής αρτηρίας παχαίνει και σκληραίνει σχηματίζοντας δακτυλίους.
Υψηλή αρτηριακή πίεση: Ο Νο1 τρόπος να τη μειώσετε γρήγορα – 4 καρδιολόγοι συμφωνούν
Ιατρικές παθήσεις που επηρεάζουν τα επίπεδα των ορμονών μπορούν επίσης να προκαλέσουν δευτεροπαθή υπέρταση:
- Σύνδρομο Cushing. Η υπέρταση μπορεί να προκληθεί από κορτικοστεροειδή φάρμακα, όγκο της υπόφυσης ή άλλους παράγοντες που κάνουν τα επινεφρίδια να παράγουν υπερβολική ποσότητα κορτιζόλης.
- Αλδοστερονισμός. Τα επινεφρίδια παράγουν υπερβολική αλδοστερόνη, με αποτέλεσμα τα νεφρά να κατακρατούν αλάτι και νερό και να χάνουν πολύ κάλιο, αυξάνοντας την αρτηριακή πίεση.
- Φαιοχρωμοκύττωμα. Αυτός ο σπάνιος όγκος, που συνήθως εντοπίζεται σε ένα επινεφρίδιο, παράγει υπερβολική αδρεναλίνη και νοραδρεναλίνη. Μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνια υπέρταση ή βραχυπρόθεσμες απότομες αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης.
- Προβλήματα του θυρεοειδούς. Τόσο η ανεπαρκής παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών (υποθυρεοειδισμός) όσο και η υπερβολική παραγωγή τους (υπερθυρεοειδισμός) μπορούν να οδηγήσουν σε υψηλή αρτηριακή πίεση.
- Υπερπαραθυρεοειδισμός. Οι παραθυρεοειδείς αδένες ρυθμίζουν τα επίπεδα ασβεστίου και φωσφόρου. Η υπερβολική παραγωγή παραθυρεοειδούς ορμόνης αυξάνει το ασβέστιο στο αίμα, προκαλώντας αύξηση της αρτηριακής πίεσης.
Άλλες πιθανές αιτίες δευτεροπαθούς υπέρτασης περιλαμβάνουν:
- Στένωση της αορτής. Σε αυτή την εκ γενετής πάθηση, η αορτή είναι στενωμένη, αναγκάζοντας την καρδιά να δουλεύει πιο έντονα για να διοχετεύσει αίμα στο υπόλοιπο σώμα. Έτσι αυξάνεται η αρτηριακή πίεση, ιδιαίτερα στα χέρια.
- Υπνική άπνοια. Η αναπνοή σταματά και ξεκινά επανειλημμένα κατά τη διάρκεια του ύπνου, συχνά με έντονο ροχαλητό, προκαλώντας έλλειψη οξυγόνου. Αυτό μπορεί να βλάψει την επένδυση των αιμοφόρων αγγείων και να δυσκολέψει τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Παράλληλα, προκαλεί υπερδραστηριότητα μέρους του νευρικού συστήματος και απελευθέρωση ουσιών που αυξάνουν την πίεση.
- Παχυσαρκία. Η αύξηση του σωματικού βάρους αυξάνει την ποσότητα αίματος που κυκλοφορεί, ασκώντας μεγαλύτερη πίεση στα τοιχώματα των αρτηριών. Το υπερβολικό βάρος αυξάνει επίσης τον καρδιακό ρυθμό, δυσκολεύει τη ροή του αίματος στα αγγεία και οι εναποθέσεις λίπους μπορούν να απελευθερώνουν ουσίες που αυξάνουν την πίεση.
- Εγκυμοσύνη. Μπορεί να επιδεινώσει την ήδη υπάρχουσα υπέρταση ή να προκαλέσει υψηλή αρτηριακή πίεση, όπως υπέρταση κύησης ή προεκλαμψία.
- Φάρμακα και συμπληρώματα διατροφής. Ορισμένα συνταγογραφούμενα φάρμακα, όπως παυσίπονα, αντισυλληπτικά χάπια, αντικαταθλιπτικά και φάρμακα μετά από μεταμόσχευση οργάνων, μπορούν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν την υπέρταση. Το ίδιο μπορεί να συμβεί με ορισμένα αποσυμφορητικά και φυτικά συμπληρώματα διατροφής, όπως ginseng, γλυκόριζα και ephedra (ma-huang). Παράνομες ουσίες, όπως η κοκαΐνη και η μεθαμφεταμίνη, αυξάνουν επίσης την αρτηριακή πίεση.
Υπέρταση: Τα όσπρια μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο έως και 30% – Πόσο να τρώμε, σύμφωνα με μελέτη
Συμπτώματα
Όπως και η πρωτοπαθής υπέρταση, η δευτεροπαθής υπέρταση συνήθως δεν έχει συγκεκριμένα συμπτώματα, ακόμη και όταν η αρτηριακή πίεση έχει φτάσει σε επικίνδυνα υψηλά επίπεδα.
Για τα άτομα που έχουν διαγνωστεί με υψηλή αρτηριακή πίεση, η παρουσία οποιουδήποτε από τα παρακάτω συμπτωμάτων μπορεί να σημαίνει ότι πρόκειται για δευτεροπαθή υπέρταση:
- Υψηλή αρτηριακή πίεση που δεν ανταποκρίνεται στα φάρμακα για την αρτηριακή πίεση (ανθεκτική υπέρταση).
- Πολύ υψηλή αρτηριακή πίεση – συστολική αρτηριακή πίεση πάνω από 180 χιλιοστά στήλης υδραργύρου (mm Hg) ή διαστολική αρτηριακή πίεση πάνω από 120 χιλιοστά στήλης υδραργύρου (mm Hg).
- Υψηλή αρτηριακή πίεση που δεν ανταποκρίνεται πλέον σε φαρμακευτική αγωγή η οποία προηγουμένως έλεγχε την αρτηριακή πίεση.
- Αιφνίδια εμφάνιση υψηλής αρτηριακής πίεσης πριν από την ηλικία των 30 ετών ή μετά την ηλικία των 55 ετών.
- Απουσία οικογενειακού ιστορικού υψηλής αρτηριακής πίεσης.
- Απουσία παχυσαρκίας.
Πηγές: Mayo Clinic, PubMed, PubMed, PubMed, PMC