Το τραύμα, με το σωματικό και ψυχικό αποτύπωμά του, βρέθηκε στο επίκεντρο ενός πρωτοποριακού φεστιβάλ ψυχικής υγείας, του Healing Waves Festival που πραγματοποιήθηκε στη Σύρο, με τη συμμετοχή κορυφαίων ειδικών. Ανάμεσά τους, ο διεθνώς καταξιωμένος Dr. Bessel van der Kolk, ψυχίατρος και συγγραφέας του best seller The Body Keeps the Score.
Πότε μπορεί να είναι η απροσεξία σύμπτωμα εγκεφαλικής πάθησης – Τι πρέπει να ξέρετε
Τι είναι το τραύμα και πώς συνδέεται με την παραμέληση;
Το τραύμα, είναι το αποτύπωμα το σωματικό και το νευροβιολογικό ενός κατακλυσμιαίου γεγονότος. Η παιδική παραμέληση είναι μια από τις βασικότερες αιτίες. Γιατί δεν έχει καθρέφτισμα, σημαίνει ότι εγώ δεν καθρεφτίστηκα, κυκλοφορώ και δεν ξέρω ποιος είμαι. Και όταν αυτά τα συμπτώματα εμφανιστούν δεν ξέρω που να πάω πίσω, να τα δω και να τα ψάξω. Δεν έχω μελανιές, και σημάδια είναι μια κατάσταση μη ύπαρξης.
Πώς λοιπόν το τραύμα έχει αποτύπωμα στο σώμα μας;
Το τραύμα έχει αποτύπωμα στο σώμα μας, γιατί κατακλύζει καταρχήν το νευρικό μας σύστημα. Πλέον το γνωρίζουμε μέσω των απεικονιστικών μηχανημάτων που έχουμε διαθέσιμα. Είναι η πρώτη φορά που μπορούμε να δούμε τον εγκέφαλο από μέσα και βλέπουμε ότι σε μία τραυματική επαναληπτική κατάσταση, ένας εγκέφαλος, όταν τραυματίζεται για να επιβιώσει αλλάζει δομή. Άρα τα συμπτώματα είναι αυτά ακριβώς που μας οδηγούν στη λύση.
Ακριβώς επειδή δεν θυμόμαστε ότι τραυματιστήκαμε και το τραύμα παγώνει στον χρόνο, μένουν οι αερόσακοι, δηλαδή εμείς οδηγούμε πια με αερόσακους και πλέον το ατύχημα θα γίνει εξαιτίας αυτών. Όταν, λοιπόν, βιώνουμε άγχος, πανικό, θυμό, επιθετικότητα ή αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές, στην πραγματικότητα δεν αντιδρούμε στο παρόν, αλλά σε παλιές εγγραφές φόβου, απόρριψης και εγκατάλειψης.
Ποια συμπτώματα ψυχοσωματικά μπορεί να δείχνουν ότι έχουμε υποστεί τραύμα;
Το βασικό είναι ότι δεν μπορούμε να συνδεθούμε με κανέναν. Ότι αισθανόμαστε υπαρξιακή ντροπή. Έχουμε κάνει ένα γάμο, έχουμε κάνει μία σχέση, αλλά στην πραγματικότητα δεν μπορούμε να συνδεθούμε κανονικά, γιατί είναι σαν να είμαστε σε μόνιμη κατάσταση συναγερμού. Ένας άνθρωπος που δεν έχει επουλώσει τις πληγές του συχνά δυσκολεύεται να συνδεθεί, να εμπιστευτεί, να αντέξει τη συναισθηματική εγγύτητα. Μπορεί να γίνει υπερπροστατευτικός, ελεγκτικός ή αποστασιοποιημένος – όχι από κακία, αλλά από φόβο. Κι έτσι, χωρίς να το θέλει, αναπαράγει το ίδιο κλίμα ανασφάλειας που βίωσε. Μάλιστα το βλέπουμε καθαρά στις οικογένειες. Ο θυμός, η σιωπή, η ψυχρότητα, μεταβιβάζονται ασυνείδητα από γενιά σε γενιά.
Ποια είναι τα σωματικά συμπτώματα;
Βλέπουμε συχνά διαταραχές στον ύπνο και ειδικά στο έντερο. Επίσης μυοσκελετικά συμπτώματα και πονοκεφάλους ή δυσκολία να εστιάσουμε. Είναι πάρα πολλά.
Το μέγεθος του κεφαλιού μπορεί να αποκαλύψει τον κίνδυνο για άνοια – Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Γιατί συχνά έλκουμε συντρόφους που ενεργοποιούν το τραύμα;
Γιατί διαλέγουμε συντρόφους υποσυνείδητα που μοιάζουν με αυτούς που μας τραυμάτισαν. Δηλαδή αυτό που λέμε χημεία, αυτό που λέμε τον ερωτεύτηκα με την πρώτη ματιά, είναι η αναγνώριση υποσυνείδητα μιας γνωστής και οικείας κατάστασης, την οποία την ξέρουμε τα πρώτα 5 λεπτά που γνωριζόμαστε με τον άλλον. Υποσυνείδητα σκανάρουν τα νευρικά μας συστήματα.
Έτσι εμφανίζεται ο κεραυνοβόλος έρωτας;
Αυτό είναι ο έρωτας λοιπόν! Είναι δεδομένο ότι θα μας τραυματίσει, αλλά αυτή είναι μια ευκαιρία να θεραπευτούμε μαζί με τον άλλο. Δηλαδή τον επόμενο σύντροφο να τον επιλέξουμε με κριτήριο εάν δεν μας αρέσει με την πρώτη ματιά; Να ακολουθήσουμε το ένστικτό μας και να είμαστε συμπονετικοί με τις επιλογές μας.
Πώς λοιπόν παρεμβαίνουμε θεραπευτικά στο τραύμα, από τη στιγμή που πλήττει τόσο το σώμα μας όσο και την ψυχική και τη νοητική μας κατάσταση;
Παρεμβαίνουμε με αγάπη και σεβασμό στον τραυματισμένο άνθρωπο και στα συμπτώματά του. Δηλαδή ξεκινάμε με το να σεβόμαστε και να θέλουμε να ακούσουμε τα συμπτώματα. Καταρχήν να μπει σε μια κατάσταση που μπορεί να δεχτεί πληροφορία, γιατί ένας άνθρωπος όταν είναι τραυματισμένος είναι παγωμένος είναι πάρα πολύ δύσκολο να τον επαναφέρουμε ή είναι σε υπερδιέγερση. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις δεν παίρνει άλλη πληροφορία στο σύστημά του. Ακούμε την ιστορία του σαν ένας συμπονετικός μάρτυρας, για αυτό που πέρασε και τον βοηθάμε κι αυτόν να γίνει συμπονετικός μάρτυρας του εαυτού του.
Και σιγά σιγά, ακούγοντας τον πόνο των συμπτωμάτων του, αυτά μετουσιώνονται, μαλακώνουν και έχουμε διάφορους τρόπους να το κάνουμε αυτό και μέσα από το σώμα του. Μέσα στην πιο βαθιά πληγή, κρύβεται πάντοτε η ίδια επιθυμία: να αγαπήσουμε, να αγαπήσουμε, να μας δουν, να ανήκουμε, να ξαναβρούμε νόημα. Κανείς δεν έρχεται στη θεραπεία απλώς για να “διορθώσει” τον εαυτό του. Έρχεται για να συναντήσει το κέντρο του, την ψυχή του και τους άλλους. Και αυτό που με συγκινεί βαθιά είναι πως, ακόμη και μέσα στον μεγαλύτερο πόνο, υπάρχει κάτι που δεν έχει τραυματιστεί ποτέ, ένας πυρήνας ζωτικότητας που παραμένει άθικτος.
«Είμαι νευρολόγος – Γιατί δεν φοράω ποτέ ακουστικά όταν ξαπλώνω για ύπνο» – Κίνδυνος άνοιας
Γιατί έγινε το συνέδριο Healing Waves Festival στη Σύρο;
Ηταν το όνειρό μου να κάνω κάτι στη Σύρο, στην πατρογονική μου χώρα, που είναι της καρδιάς μου το νησί. Και επειδή αυτοί όλοι είναι οι καθηγητές μου και έχουν εκπαιδευτεί στην Αμερική που ζούσα τόσα χρόνια και ήθελα να τους φέρω εδώ γιατί θεωρώ ότι είναι ένα μέρος που μπορεί να φιλοξενήσει κάτι τόσο μεγάλο και να προσθέσει στην επούλωση. Μόνο και μόνο το περιβάλλον της Σύρου και οι δομές της και ο κόσμος της. Ήθελα να παντρέψω λοιπόν το νησί με την γνώση. Οραμά μου είναι να γίνει κέντρο ψυχικής Υγείας στην Ευρώπη. Να μεταδώσουμε το μήνυμα ότι εδώ στην Ελλάδα γίνονται υπέροχα πράγματα. Έχουμε μια χώρα που είναι γεμάτη δώρα.. Και μόνο και μόνο που έρχεσαι θεραπεύεται. Η θάλασσα, ο ήλιος και η κοινότητα θεραπεύει.