Έρευνες δείχνουν ότι η μισοφωνία — μια κατάσταση όπου ήχοι όπως εκείνοι που βγαίνουν όταν μασάει κανείς, όταν αναπνέει δυνατά ή όταν καταπίνει προκαλούν έντονες συναισθηματικές και σωματικές αντιδράσεις — συνδέεται με ψυχική νόσο. Πότε μπορεί να σχετίζεται με κατάθλιψη;
Μισοφωνία: Τι είναι και πώς μπορεί να επηρεάσει την ψυχική υγεία
Μελέτες δείχνουν σημαντική επικάλυψη με άλλες ψυχικές διαταραχές, με την κατάθλιψη και το άγχος να είναι οι πιο κοινές, αν και δεν είναι οι μόνες. Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι τα άτομα με μισοφωνία εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά κατάθλιψης, αγχωδών διαταραχών και ΔΜΤΣ σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό. Αυτό φαίνεται να αποκαλύπτει έναν πιθανό κοινό νευρολογικό σύνδεσμο μεταξύ της ευαισθησίας στους ήχους και της συναισθηματικής ρύθμισης, τον οποίο οι ερευνητές μόλις αρχίζουν να κατανοούν.
Τι προκαλεί τη μισοφωνία; Ποιοι έχουν αυξημένο κίνδυνο;
Συστηματική ανασκόπηση του 2024 με τίτλο “Factors Associated With Misophonia: A Systematic Review” ανέλυσε 19 παρατηρησιακές μελέτες και διαπίστωσε ότι οι ψυχικές διαταραχές και οι κοινωνικοδημογραφικοί παράγοντες συνδέονταν συχνότερα με τη μισοφωνία.
Η ανασκόπηση ανέφερε επίσης ότι η μισοφωνία συσχετιζόταν πιο συχνά με το γυναικείο φύλο και την παρουσία ψυχικών διαταραχών, αν και οι περισσότεροι παράγοντες κινδύνου υποστηρίζονταν μόνο από μικρό αριθμό διατομεακών μελετών.
Άλλη πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι η μισοφωνία δεν είναι διαταραχή ακοής, αλλά μια κατάσταση κατά την οποία ο εγκέφαλος αντιδρά έντονα σε συγκεκριμένους ήχους — ιδιαίτερα σε ανθρώπινους ήχους όπως το μάσημα ή η αναπνοή. Αυτοί οι ήχοι μπορεί να προκαλέσουν έντονα συναισθήματα όπως θυμό, άγχος ή αηδία, επειδή ο εγκέφαλος τους αποδίδει αυξημένη συναισθηματική σημασία.
Μελέτες δείχνουν ότι το πλαίσιο και το ποιος παράγει τον ήχο μπορεί να επηρεάσουν την αντίδραση, γεγονός που αναδεικνύει τον ρόλο της γνωστικής και συναισθηματικής επεξεργασίας και όχι μιας καθαρά αισθητηριακής δυσλειτουργίας. Έρευνες δείχνουν επίσης τη συμμετοχή εγκεφαλικών δικτύων που είναι υπεύθυνα για το συναίσθημα και την ανίχνευση σημαντικών ερεθισμάτων, τα οποία αλληλεπιδρούν με τα ακουστικά συστήματα.
Παράγοντες που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο μισοφωνίας περιλαμβάνουν:
- Δυσκολίες στη ρύθμιση συναισθημάτων, έντονες αντιδράσεις θυμού και άγχος
- Ψυχολογικά χαρακτηριστικά όπως ο μηρυκασμός σκέψεων και η έντονη αντίδραση στο στρες
- Νευροαναπτυξιακά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων χαρακτηριστικών ΔΕΠΥ και αυτισμού
- Ψυχιατρικές συννοσηρότητες όπως αγχώδεις διαταραχές, ΙΨΔ, κατάθλιψη και ΔΜΤΣ
- Έναρξη στην εφηβεία και πιθανώς υψηλότερη συχνότητα στις γυναίκες
Καθημερινοί ήχοι φαίνεται να ενεργοποιούν την αντίληψη απειλής στον εγκέφαλο
Η μισοφωνία βρίσκεται εδώ και καιρό σε μια δύσκολη θέση στην κλινική ψυχολογία — είναι πολύ έντονη εμπειρία για να αγνοηθεί, αλλά ταυτόχρονα δεν έχει κατανοηθεί επαρκώς ώστε να αντιμετωπίζεται με βεβαιότητα. Για χρόνια, οι άνθρωποι που ένιωθαν οργή ή πανικό στο άκουσμα του ήχου που κάνει ένα πληκτρολόγιο ενός συναδέλφου τους έπαιρναν την απάντηση ότι υπερβάλλουν, ότι πρόκειται απλώς για μια ιδιορρυθμία ή μια προσωπική προτίμηση. Η νέα έρευνα όμως σκιαγραφεί μια εντελώς διαφορετική εικόνα. Ο εγκέφαλος ενός ανθρώπου με μισοφωνία δεν ακούει απλώς το μάσημα — το καταγράφει ως απειλή.
Αυτή η νευρολογική «καλωδίωση» βοηθά να εξηγηθεί γιατί η πάθηση συνήθως δεν εμφανίζεται μόνη της. Όταν το σύστημα ανίχνευσης απειλής είναι συνεχώς ενεργοποιημένο από ήχους που οι περισσότεροι απλώς φιλτράρουν.
Γιατί τρώμε όταν δεν πεινάμε; Πώς γίνεται «καταφύγιο» η συναισθηματική υπερφαγία
Τα ευρήματα σχετικά με την ακουστική και αισθητηριακή επεξεργασία ήταν εξίσου εντυπωσιακά. Έρευνες έχουν δείξει ότι τα άτομα με μισοφωνία αναφέρουν υψηλότερα ποσοστά εμβοών και υπερακουσίας — μιας επώδυνης ευαισθησίας στην ένταση των ήχων. Αυτή η συσσώρευση ακουστικών παθήσεων δείχνει μια ευρύτερη ευαλωτότητα στην αισθητηριακή επεξεργασία και όχι μόνο μια συναισθηματική αντίδραση.
Πηγές: DMNews, PMC, ScienceDirect, ScienceDirect, MDPI, PLOS One, PMC, PMC, ScienceDirect, Frontiers, ScienceDirect