Νέα έρευνα δείχνει ότι το στρες, το άγχος και η κατάθλιψη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να συνδέονται με υψηλότερη πιθανότητα αυτισμού ή αυτιστικών χαρακτηριστικών στα παιδιά, με ορισμένες επιδράσεις να διαφέρουν μεταξύ αγοριών και κοριτσιών.
ΕΜΑ: Η χρήση παρακεταμόλης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης παραμένει αμετάβλητη στην ΕΕ
Το περιγεννητικό στρες μπορεί να διαμορφώσει την ανάπτυξη του παιδιού, σύμφωνα με νέα μελέτη
Μελέτη από την Ιαπωνία δείχνει ότι το σοβαρό στρες και η κατάθλιψη κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά την εγκυμοσύνη μπορεί να συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο αυτιστικών χαρακτηριστικών στα παιδιά. Ερευνητές στο Tohoku University ανέλυσαν δεδομένα υγείας από περισσότερα από 23.000 ζεύγη μητέρας-παιδιού και διαπίστωσαν ότι τα παιδιά μητέρων με περιγεννητική κατάθλιψη ήταν πιο πιθανό να εμφανίζουν αυτιστικά χαρακτηριστικά, με την επίδραση να είναι ισχυρότερη στα κορίτσια, τα οποία ήταν επίσης πιο συχνά λιποβαρή και είχαν ασθενέστερο δεσμό μητέρας-παιδιού. Τα αγόρια, ωστόσο, εμφάνιζαν συνολικά περισσότερα χαρακτηριστικά αυτιστικού τύπου, ανεξάρτητα από την ψυχική υγεία της μητέρας.
Για να κατανοήσουν καλύτερα γιατί μπορεί να συμβαίνει αυτό, οι ερευνητές πραγματοποίησαν πειράματα σε ζωικά μοντέλα, δείχνοντας ότι το στρες κατά την εγκυμοσύνη επηρέασε τη μητρική συμπεριφορά, μείωσε τα επίπεδα ωκυτοκίνης στον εγκέφαλο και οδήγησε τα θηλυκά νεογνά να εμφανίσουν συμπεριφορές που μοιάζουν με αυτισμό.
Πώς σχετίζονται η κατάθλιψη και το άγχος κατά την εγκυμοσύνη με τον αυτισμό στα παιδιά;
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο “Associations of maternal perinatal depressive disorders with autism spectrum disorder in offspring: Findings from a data-linkage cohort study”, τα παιδιά μητέρων με προγεννητικές, μεταγεννητικές ή συνολικά περιγεννητικές καταθλιπτικές διαταραχές είχαν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαταραχής αυτιστικού φάσματος, με προσαρμοσμένους λόγους κινδύνου που κυμαίνονταν από 1,61 έως 1,85 σε σύγκριση με τα μη εκτεθειμένα παιδιά.
Το σύμπτωμα στο στομάχι που μπορεί να συνδέεται με τον αυτισμό, σύμφωνα με νέα μελέτη
Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι ο πρόωρος τοκετός και οι χαμηλές βαθμολογίες Apgar εξηγούσαν μόνο περίπου το 1,3% αυτής της συσχέτισης, υποδηλώνοντας ότι αυτοί οι περιγεννητικοί παράγοντες εξηγούσαν πολύ μικρό μέρος του αυξημένου κινδύνου.
Άλλες έρευνες επιβεβαιώνουν ότι το άγχος ή η κατάθλιψη της μητέρας κατά την εγκυμοσύνη συνδέονται με υψηλότερη πιθανότητα αυτισμού ή αυτιστικών χαρακτηριστικών στα παιδιά, αλλά τα στοιχεία δεν δείχνουν άμεση αιτιώδη σχέση. Μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες εντοπίζουν σταθερά μια συσχέτιση, ενώ τονίζουν επίσης τον ρόλο της γενετικής και των οικογενειακών παραγόντων.
- Μετα-ανάλυση του 2025 σε περισσότερα από 1,6 εκατομμύρια ζεύγη μητέρας-παιδιού διαπίστωσε μέτρια αυξημένο κίνδυνο αυτισμού σε παιδιά που εκτέθηκαν σε μητρική κατάθλιψη πριν ή κατά την εγκυμοσύνη.
- Μελέτη κοόρτης του 2023 συνέδεσε την προγεννητική κατάθλιψη με αυξημένα αυτιστικά χαρακτηριστικά, ακόμη και χωρίς επίσημη διάγνωση.
- Δανέζικη μελέτη του 2025 έδειξε ότι κοινοί γενετικοί ή οικογενειακοί παράγοντες μπορεί να εξηγούν εν μέρει τη συσχέτιση.
Φάρμακο για το Αλτσχάιμερ παρουσιάζει οφέλη για παιδιά με αυτισμό – Τι έδειξε νέα μελέτη
Η ψυχική υγεία της μητέρας και οι διαφορές φύλου έχουν σημασία στην έρευνα για τον αυτισμό
Τα ευρύματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Molecular Psychiatry. «Οι αναπτυξιακές καθυστερήσεις φαίνεται να είναι πιο συχνές στα κορίτσια με διαταραχή αυτιστικού φάσματος». «Αυτές οι προκαταρκτικές παρατηρήσεις υπογραμμίζουν τη σημασία του ελέγχου και της υποστήριξης της ψυχικής υγείας της μητέρας», δήλωσαν οι ερευνητές, σύμφωνα με το Daily Mail.
Ωστόσο, οι ερευνητές αναγνώρισαν ορισμένους περιορισμούς της μελέτης τους, συμπεριλαμβανομένου ενός σχετικά μικρού μεγέθους δείγματος που δεν μπορούσε να λάβει υπόψη πολιτισμικές διαφορές. Προηγούμενη ερευνητική εργασία, που δημοσιεύθηκε στο British Medical Journal, έχει αναδείξει επίσης σύνδεση μεταξύ της λήψης αντικαταθλιπτικών κατά την εγκυμοσύνη και του αυτισμού.
Η μελέτη σε πάνω από 140.000 εγκύους διαπίστωσε ότι η λήψη αντικαταθλιπτικών δισκίων κατά το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο, για τη θεραπεία της κατάθλιψης, σχεδόν διπλασιάζει τον κίνδυνο τα παιδιά να αναπτύξουν ΔΑΦ. Σύμφωνα με το NHS, ορισμένες αλλαγές της διάθεσης είναι φυσιολογικές κατά την εγκυμοσύνη και η προγεννητική κατάθλιψη δεν είναι ασυνήθιστη. Τα σημάδια και τα συμπτώματα περιλαμβάνουν το να νιώθει κανείς λυπημένος ή να κλαίει για συχνά, να έχει ευερεθιστότητα, αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες, αρνητικές σκέψεις για το μωρό και δυσκολίες συγκέντρωσης ή λήψης αποφάσεων.
Το θέμα έρχεται στο προσκήνιο καθώς νέα έρευνα αυτή την εβδομάδα διαπίστωσε ότι τα κορίτσια μπορεί να είναι εξίσου πιθανό να έχουν τη διαταραχή όσο και τα αγόρια, αλλά λιγότερο πιθανό να διαγνωστούν κατά την παιδική ηλικία. «Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι η διαφορά φύλου στον επιπολασμό του αυτισμού είναι πολύ μικρότερη από ό,τι πιστευόταν προηγουμένως, λόγω του ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια υποδιαγιγνώσκονται ή διαγιγνώσκονται αργά», δήλωσε η Βρετανίδα ερευνήτρια Dr Caroline Fyfe, και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. Οι ειδικοί δήλωσαν ότι τα ευρήματα είναι «έγκαιρα» και «σημαντικά», υποστηρίζοντας τη θεωρία ότι ο αυτισμός παραμένει σε μεγάλο βαθμό αδιάγνωστος στις γυναίκες.
Πηγές: Daily Mail, Nature, Cambridge University Press, PMC, Nature, SageJournals