Αντιδράσεις μετά τις δηλώσεις του Δημήτρη Βαρτζόπουλου για λήξη της σύμβασης και αντικατάσταση από πολυδύναμα κέντρα σε κάθε νομό. Ερωτήματα προς το Υπουργείο Υγείας.
Έντονη ανησυχία και αντιδράσεις προκαλούν στους εργαζόμενους των κέντρων πρόληψης των εξαρτήσεων δηλώσεις που αποδίδονται στον υφυπουργό Υγείας Δημήτρη Βαρτζόπουλο, σύμφωνα με τις οποίες οι δομές πρόληψης αναμένεται να κλείσουν τον Δεκέμβριο του 2027, με τη λήξη της τρέχουσας προγραμματικής σύμβασης.
Οι εργαζόμενοι κάνουν λόγο για επανάληψη του ίδιου «έργου», θυμίζοντας ότι και το 2023 είχε αιφνιδιαστικά τεθεί θέμα κατάργησης των Κέντρων, και θέτουν σειρά κρίσιμων ερωτημάτων προς το Υπουργείο Υγείας για το μέλλον των 75 δομών που λειτουργούν εδώ και περισσότερα από 25 χρόνια ως βασικοί πυλώνες κοινοτικής πρόληψης.
Παράλληλα, ζητούν άμεση έναρξη θεσμικού διαλόγου και σύγκληση της Επιτροπής Παρακολούθησης, επικαλούμενοι και τις κατευθύνσεις του Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπέρ της διαρκούς, κοινοτικά προσανατολισμένης πρόληψης.
75 Κέντρα Πρόληψης σε όλη τη χώρα
Οι δομές πρόληψης δεν αποτελούν μεμονωμένες υπηρεσίες, αλλά ένα πανελλαδικό δίκτυο 75 Κέντρων. Λειτουργούν εδώ και περισσότερα από 25 χρόνια, με εξειδικευμένο προσωπικό και ενεργή παρουσία στις τοπικές κοινωνίες, αναφέρουν οι εργαζόμενοι. Σημειώνουν οτι πρόκειται για θεσμοθετημένες υπηρεσίες που έχουν ριζώσει στις κοινότητες, αναπτύσσοντας σχέσεις εμπιστοσύνης και μακροπρόθεσμες δράσεις ψυχοκοινωνικής πρόληψης.
Τα βασικά ερωτήματα προς το Υπουργείο Υγείας
- Με ποια επιστημονική τεκμηρίωση επιλέγεται το κλείσιμο των υφιστάμενων δομών και η ίδρυση νέων;
- Γιατί δεν έχει προηγηθεί ουσιαστική διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες και τους εργαζόμενους;
- Για ποιο λόγο δεν αξιοποιούνται οι 75 ήδη λειτουργούσες δομές, το προσωπικό και η συσσωρευμένη εμπειρία τους;
- Σε ποια επιστημονικά και οικονομικά δεδομένα βασίζεται το σχέδιο δημιουργίας πολυδύναμων κέντρων πρόληψης και θεραπείας;
- Γιατί δεν έχει ενεργοποιηθεί η Επιτροπή Παρακολούθησης της Προγραμματικής Σύμβασης για συλλογική αξιολόγηση και στρατηγικό σχεδιασμό;
Η πρόταση για πολυδύναμα κέντρα
Σύμφωνα με όσα αναφέρονται, η κυβερνητική κατεύθυνση φαίνεται να προβλέπει τη δημιουργία πολυδύναμων κέντρων σε κάθε πρωτεύουσα νομού, τα οποία θα συνδυάζουν υπηρεσίες πρόληψης και θεραπείας.
Οι εργαζόμενοι διερωτώνται γιατί επιλέγεται η αντικατάσταση των υφιστάμενων δομών αντί της ενίσχυσης και εξέλιξής τους, αξιοποιώντας την εμπειρία 25 ετών.
Η δέσμευση για διάλογο και η μη σύγκληση της Επιτροπής
Σε συνάντηση του Σωματείου με τον Υφυπουργό Υγείας στις 19 Ιουνίου 2024 είχε υπάρξει δέσμευση ότι τα τεχνικά και επιστημονικά ζητήματα θα συζητηθούν θεσμικά, μεταξύ του επιστημονικού συμβουλίου του ΕΟΠΑΕ και των εκπροσώπων των εργαζομένων.
Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, η Επιτροπή Παρακολούθησης της Προγραμματικής Σύμβασης-στην οποία συμμετέχουν τα συναρμόδια Υπουργεία, η αυτοδιοίκηση και ο εποπτεύων φορέας- δεν έχει συνεδριάσει εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα.
Παράλληλα, εκφράζεται απορία για το γεγονός ότι οι εργαζόμενοι δεν έχουν κληθεί σε επίσημη διαδικασία διαλόγου, την ώρα που δημόσια γίνεται λόγος ακόμη και για «επαναπρόσληψη από την αρχή».
Ο ρόλος των Κέντρων Πρόληψης τα τελευταία 25 χρόνια
Τα Κέντρα Πρόληψης χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό και έχουν καλύψει σημαντικά κενά σε τοπικό επίπεδο, ιδιαίτερα σε περιόδους όπου δεν υπήρχαν άλλες οργανωμένες υπηρεσίες πρόληψης και ψυχικής υγείας.
Οι εργαζόμενοι επισημαίνουν ότι οι δομές αυτές ιδρύθηκαν με κεντρικούς νόμους του κράτους και δεν αποτελούν «προγράμματα» περιορισμένης διάρκειας, αλλά θεσμοθετημένες υπηρεσίες με διαρκή παρουσία.
Οι διεθνείς κατευθύνσεις για την πρόληψη
Υπενθυμίζεται ότι διεθνείς οργανισμοί, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και τα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας για την πρόληψη των εξαρτήσεων, τονίζουν την ανάγκη για κοινοτικά προσανατολισμένες, πολυεπίπεδες και μακροχρόνιες πολιτικές.
Βασικά στοιχεία αυτών των πολιτικών θεωρούνται η επιστημονική αυτονομία, η συμμετοχή των κοινωνικών φορέων και η διατήρηση σχέσεων εμπιστοσύνης με την κοινότητα.
Αίτημα για νέα 7ετή Προγραμματική Σύμβαση
Το αίτημα που διατυπώνεται είναι σαφές: άμεση σύγκληση της Επιτροπής Παρακολούθησης και έναρξη διαδικασιών για την υπογραφή νέας 7ετούς Προγραμματικής Σύμβασης μεταξύ Υπουργείου Υγείας, ΕΟΠΑΕ και των 75 Κέντρων Πρόληψης. Οι εργαζόμενοι ζητούν θεσμικό, ανοιχτό και ουσιαστικό διάλογο για το μέλλον της πρόληψης των εξαρτήσεων στη χώρα.