Ο καθηγητής του King’s College London εξηγεί πώς το εντερικό μικροβίωμα συνδέεται με τη διάθεση, τη μνήμη και την υγεία του εγκεφάλου, αποκαλύπτοντας τι άλλαξε στη δική του διατροφή μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο που υπέστη στα 53 του.
Η προστασία του εγκεφάλου μπορεί να αρχίζει από το πιάτο μας. Ο καθηγητής Tim Spector, ένας από τους γνωστότερους ερευνητές του εντερικού μικροβιώματος, υποστηρίζει ότι μικρές καθημερινές διατροφικές αλλαγές μπορούν να βελτιώσουν τη διάθεση και ενδεχομένως να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης. Η προσωπική του εμπειρία με το εγκεφαλικό επεισόδιο και την άνοια της μητέρας του έδωσε νέα κατεύθυνση στην έρευνά του.
Ανησυχητική μελέτη: Πώς τα μικροπλαστικά αυξάνουν τις πιθανότητες για έμφραγμα και εγκεφαλικό
Οι 5 διατροφικές αλλαγές που προτείνει για καλύτερη υγεία
Ο 68χρονος επιστήμονας, συνιδρυτής της ZOE, δεν προτείνει εξαντλητικές δίαιτες ή ακραίες πρακτικές ευεξίας. Αντίθετα, πιστεύει ότι η συστηματική υιοθέτηση μικρών συνηθειών μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη.
Οι βασικές συστάσεις του είναι:
- 30 διαφορετικά φυτικά τρόφιμα την εβδομάδα, συμπεριλαμβανομένων λαχανικών, φρούτων, οσπρίων, ξηρών καρπών, σπόρων και μυρωδικών.
- 30 γραμμάρια φυτικών ινών καθημερινά, για την υποστήριξη του εντερικού μικροβιώματος.
- Περισσότερες φυτικές πρωτεΐνες, όπως φακές και φασόλια, αντί για επεξεργασμένα κρέατα.
- Τακτική κατανάλωση τροφίμων ζύμωσης, όπως γιαούρτι με ζωντανές καλλιέργειες, kimchi και ξινολάχανο.
- Περιορισμός των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, χωρίς απόλυτες απαγορεύσεις για κάθε συσκευασμένο προϊόν.
Στόχος είναι να ενισχυθεί η ποικιλία των μικροοργανισμών του εντέρου, οι οποίοι συμμετέχουν σε λειτουργίες που επηρεάζουν τον μεταβολισμό και την υγεία.
Εγκεφαλικά επεισόδια: Γιατί αυξήθηκαν κατά 83% στις ηλικίες 20-54; Τι ανησυχεί τους επιστήμονες
Το εγκεφαλικό στα 53 και η προσωπική μάχη με την άνοια
Το 2011, ο Tim Spector υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο σε ηλικία 53 ετών. Σήμερα γνωρίζει ότι το ιστορικό αυτό, σε συνδυασμό με την οικογενειακή προδιάθεση, αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
Η μητέρα του, June, η οποία είναι άνω των 90 ετών, πάσχει από αγγειακή άνοια. Η σταδιακή επιδείνωση της υγείας της τον έκανε να αναρωτηθεί αν η νόσος θα μπορούσε να είχε καθυστερήσει.
«Βλέποντας τη σταδιακή επιδείνωσή της, άρχισα να αναρωτιέμαι βαθιά: θα μπορούσε αυτό να είχε καθυστερήσει κατά πέντε ή δέκα χρόνια; Πιθανότατα».
Ο ίδιος θεωρεί ότι η έγκαιρη αντιμετώπιση της φλεγμονής και των μεταβολικών διαταραχών, μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής και κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής, θα μπορούσε να είχε επιβραδύνει την εγκεφαλική γήρανση της μητέρας του.
Αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο: Με ποια σημάδια εκδηλώνεται – Τι μπορεί να το προκαλέσει
Πώς το έντερο επηρεάζει τη διάθεση και τον εγκέφαλο
Ο εγκέφαλος και το πεπτικό σύστημα επικοινωνούν μέσω πολύπλοκων νευρικών, ανοσολογικών και μεταβολικών μηχανισμών. Σημαντικό ρόλο σε αυτή την επικοινωνία διαδραματίζει το πνευμονογαστρικό νεύρο.
Σύμφωνα με τον Spector, η διατροφή επηρεάζει τη σύνθεση του μικροβιώματος, το οποίο με τη σειρά του μπορεί να μεταβάλλει τα χημικά σήματα που φτάνουν στον εγκέφαλο.
Η κατανάλωση πολλών ανθυγιεινών, υπερεπεξεργασμένων τροφίμων συνδέεται με δυσμενείς αλλαγές στο μικροβίωμα και με φλεγμονώδεις διεργασίες. Αυτοί οι μηχανισμοί μελετώνται για τον πιθανό ρόλο τους στην κόπωση και στη χαμηλή διάθεση.
Η σχέση αυτή, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε μεταβολή της διάθεσης οφείλεται στο έντερο.
Τι έδειξε μεγάλη μελέτη για τη διατροφή και την κατάθλιψη
Η κλινική δοκιμή SMILES, που δημοσιεύθηκε το 2017 στο BMC Medicine, εξέτασε 67 ανθρώπους με μέτρια ή σοβαρή κατάθλιψη.
Μετά από 12 εβδομάδες, το 32,3% όσων έλαβαν διατροφική υποστήριξη παρουσίασε ύφεση της κατάθλιψης, έναντι 8% στην ομάδα κοινωνικής υποστήριξης. Τα ευρήματα υποστηρίζουν τη διατροφή ως συμπληρωματική θεραπευτική παρέμβαση, όχι ως αντικατάσταση των αντικαταθλιπτικών.
Το «ύπουλο» σημάδι στο πρόσωπο που προειδοποιεί για έμφραγμα και εγκεφαλικό – Έρευνα του Stanford
Μεσογειακή διατροφή και άνοια: Τι δείχνουν τα στοιχεία
Η μεσογειακή διατροφή, με έμφαση στα λαχανικά, τα όσπρια, τα ψάρια, το ελαιόλαδο και τα δημητριακά ολικής άλεσης, συνδέεται με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία.
Μετα-ανάλυση του 2024, που συμπεριέλαβε 21 μελέτες, διαπίστωσε συσχέτιση της μεγαλύτερης προσήλωσης στη μεσογειακή διατροφή με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας. Ωστόσο, η συσχέτιση δεν αποδεικνύει ότι η διατροφή από μόνη της προλαμβάνει τη νόσο.
PMC
Τρόφιμα ζύμωσης και φλεγμονή: Ένας ακόμη κρίκος
Η φλεγμονή αποτελεί έναν από τους μηχανισμούς που διερευνούν οι επιστήμονες στη σύνδεση εντέρου και εγκεφάλου.
Μελέτη του Stanford, δημοσιευμένη στο Cell το 2021, διαπίστωσε ότι η αυξημένη κατανάλωση τροφίμων ζύμωσης συνδέθηκε με μεγαλύτερη μικροβιακή ποικιλότητα και μείωση ορισμένων δεικτών φλεγμονής.
Τα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά, αλλά δεν αποδεικνύουν ότι τα τρόφιμα ζύμωσης προλαμβάνουν την άνοια.
Τι αξίζει να κρατήσετε για την καθημερινότητά σας
Το ουσιαστικό μήνυμα δεν είναι ότι υπάρχει κάποια θαυματουργή τροφή για τον εγκέφαλο, αλλά ότι η συνολική ποιότητα της διατροφής έχει σημασία.
Η μεγαλύτερη ποικιλία φυτικών τροφίμων, η επαρκής πρόσληψη φυτικών ινών και ο περιορισμός των υπερεπεξεργασμένων προϊόντων αποτελούν πρακτικές επιλογές για τη μακροπρόθεσμη υγεία.
8 τροφές που πρέπει να τρώμε – Μειώνουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού, σύμφωνα με ειδικούς
Για τον Tim Spector, η πρόληψη δεν βασίζεται σε μία μεγάλη αλλαγή, αλλά σε πολλές μικρές αποφάσεις που μπορούν να διατηρηθούν σε βάθος χρόνου.
Πηγές: