Το εγκεφαλικό και το έμφραγμα είναι ιατρικά επείγοντα, απειλητικά για τη ζωή, αλλά επηρεάζουν διαφορετικά όργανα και μπορούν να εκδηλωθούν με διαφορετικά συμπτώματα.
Στένωση καρωτίδων: Πότε χρειάζεται έλεγχος και πώς προλαμβάνεται το ισχαιμικό εγκεφαλικό
Ποιες οι διαφορές ανάμεσα σε ένα εγκεφαλικό και ένα έμφραγμα: Κίνδυνοι, αίτια και συμπτώματα
Το εγκεφαλικό και το έμφραγμα είναι και τα δύο επείγοντα ιατρικά περιστατικά απειλητικά για τη ζωή, αλλά επηρεάζουν διαφορετικά όργανα και συμβαίνουν με διαφορετικούς τρόπους. Ένα εγκεφαλικό προκαλεί βλάβη στον εγκέφαλο, ενώ μια καρδιακή προσβολή προκαλεί βλάβη στον καρδιακό μυ, πράγμα που σημαίνει ότι τα προειδοποιητικά σημάδια και οι αιτίες δεν είναι ίδια.
«Μια καρδιακή προσβολή περιλαμβάνει κάποιο βαθμό βλάβης στον ίδιο τον καρδιακό μυ. Η ίδια βασική αρχή ισχύει και στα εγκεφαλικά, αλλά επηρεάζει τον εγκεφαλικό ιστό αντί για τον καρδιακό μυ. Οι διαδικασίες που εμπλέκονται σε αυτά τα δύο ιατρικά συμβάντα είναι επίσης διαφορετικές», εξηγεί ο καρδιολόγος του Cleveland Clinic, John Mansour, MD.
Η κατανόηση αυτών των διαφορών μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να αναγνωρίσουν τα συμπτώματα πιο γρήγορα και να αντιδράσουν άμεσα σε μια επείγουσα κατάσταση.
Παράγοντες κινδύνου για εγκεφαλικό και για καρδιακή προσβολή
Το εγκεφαλικό και η καρδιακή προσβολή μοιράζονται πολλούς ίδιους παράγοντες κινδύνου, επειδή και τα δύο συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με την αθηροσκλήρωση και τη βλάβη των αιμοφόρων αγγείων. Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι ορισμένοι παράγοντες επηρεάζουν τη μία πάθηση πιο έντονα από την άλλη.
Μελέτη με τίτλο “Comparison of risk factors for ischemic stroke and coronary events in a population-based cohort” που σύγκρινε τις δύο παθήσεις διαπίστωσε ότι οι περισσότεροι καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου αυξάνουν τον κίνδυνο τόσο για εγκεφαλικό όσο και για στεφανιαία επεισόδια, αν και η ένταση της συσχέτισης διαφέρει.
Γενικά, το εγκεφαλικό συνδέεται περισσότερο με παθήσεις που επηρεάζουν την κυκλοφορία του αίματος στον εγκέφαλο, ενώ οι καρδιακές προσβολές σχετίζονται πιο στενά με τη νόσο των στεφανιαίων αρτηριών και μεταβολικούς παράγοντες.
Κοινοί παράγοντες κινδύνου
- Υπέρταση
- Κάπνισμα
- Διαβήτης
- Υψηλή LDL χοληστερόλη / δυσλιπιδαιμία
- Παχυσαρκία και σωματική αδράνεια
- Μεγαλύτερη ηλικία και ανδρικό φύλο
Παράγοντες που συνδέονται πιο έντονα με το εγκεφαλικό
- Υπέρταση (κύριος προγνωστικός παράγοντας)
- Κολπική μαρμαρυγή
- Νόσος καρωτίδων
- Προηγούμενο παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο (TIA)
- Νόσος μικρών αγγείων του εγκεφάλου
Η έρευνα δείχνει επίσης ότι ο κίνδυνος εγκεφαλικού αυξάνεται με την ηλικία και με τη βλάβη των εγκεφαλικών αγγείων.
Παράγοντες που συνδέονται πιο έντονα με την καρδιακή προσβολή
- Υψηλή LDL και χαμηλή HDL χοληστερόλη
- Κάπνισμα
- Οικογενειακό ιστορικό στεφανιαίας νόσου
- Μεταβολικό σύνδρομο
- Ασβεστοποίηση στεφανιαίων αρτηριών και ψυχοκοινωνικό στρες
Αυτοί οι μεταβολικοί και λιπιδαιμικοί παράγοντες αποτελούν βασικούς παράγοντες κινδύνου για έμφραγμα του μυοκαρδίου σε αρκετές κλινικές ανασκοπήσεις.
Καρδιαγγειακή υγεία: Τι αυξάνει τον κίνδυνο για πρόβλημα στην καρδιά και τι να κάνετε για πρόληψη
Πώς να καταλάβετε τη διαφορά ανάμεσα σε εγκεφαλικό και καρδιακή προσβολή
Ο απλούστερος τρόπος για να ξεχωρίσετε ένα εγκεφαλικό από μια καρδιακή προσβολή είναι να εξετάσετε προσεκτικά και γρήγορα τα σημάδια και τα συμπτώματα.
Ο Dr. Mansour διευκρινίζει τι διαφοροποιεί ένα εγκεφαλικό από μια καρδιακή προσβολή.
Σημάδια και συμπτώματα
Τα εγκεφαλικά και οι καρδιακές προσβολές έχουν κοινά υποκείμενα αίτια, αλλά συνήθως φαίνονται διαφορετικά τη στιγμή που συμβαίνουν. Συχνά προκαλούν επίσης πολλά συμπτώματα ταυτόχρονα, κάτι που βοηθά στη διάκρισή τους.
Προειδοποιητικά σημάδια καρδιακής προσβολής
- Πόνος ή δυσφορία στο στήθος (που μπορεί να επεκταθεί στο σαγόνι, στον λαιμό, στον ώμο, στο χέρι ή στην πλάτη)
- Δύσπνοια
- Έντονη κόπωση
- Ναυτία και εμετός
- Ζάλη ή λιποθυμία
- Ξαφνικό, έντονο άγχος (αίσθηση επικείμενου κινδύνου)
- Έντονη εφίδρωση
Η Νο1 διατροφή που μειώνει τον κίνδυνο για εγκεφαλικό στις γυναίκες – Τι περιλαμβάνει;
Για να εντοπίσετε ένα εγκεφαλικό, θυμηθείτε το BE FAST
- B (Balance): προβλήματα ισορροπίας
- E (Eyes): αλλαγές στην όραση
- F (Face): πτώση ή ασυμμετρία στο πρόσωπο
- A (Arms): αδυναμία σε χέρια ή πόδια
- S (Speech): δυσκολία στην ομιλία και κατανόηση
- T (Time): είναι ώρα να καλέσετε άμεσα τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης
Κοινά συμπτώματα
Παρότι οι δύο λίστες διαφέρουν, υπάρχουν και κάποια κοινά σημάδια. Και οι δύο καταστάσεις μπορεί να προκαλέσουν:
- Σύγχυση
- Ζάλη ή λιποθυμία
- Προβλήματα στα άκρα (κυρίως πόνο, αδυναμία ή μούδιασμα στο χέρι)
- Ναυτία και εμετό
Ένα ακόμη κοινό χαρακτηριστικό είναι η ανάγκη για άμεση δράση.
«Τόσο τα εγκεφαλικά όσο και οι καρδιακές προσβολές μπορεί να είναι πολύ σοβαρά, γι’ αυτό πρέπει να αναζητήσετε άμεσα ιατρική βοήθεια αν υπάρχει υποψία ότι εσείς ή κάποιος άλλος παθαίνει ένα από αυτά», τονίζει ο Dr. Mansour, σύμφωνα με το Cleveland Clinic.
Αιτίες και παράγοντες κινδύνου
Τα εγκεφαλικά και οι καρδιακές προσβολές συχνά έχουν μια κοινή πιθανή αιτία, τις αποφράξεις των αιμοφόρων αγγείων. Όταν μια απόφραξη είναι η αιτία, το σημείο στο οποίο συμβαίνει καθορίζει αν πρόκειται για εγκεφαλικό ή για καρδιακή προσβολή.
«Και τα δύο μπορούν να προκληθούν από πλάκες ή αποφράξεις στα αιμοφόρα αγγεία», αναφέρει ο Dr. Mansour. «Αυτές οι αποφράξεις μπορούν να σχηματιστούν στα αγγεία που μεταφέρουν οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά στον καρδιακό μυ ή στον εγκέφαλο».
Δεν οφείλονται όλα τα εγκεφαλικά και οι καρδιακές προσβολές σε αποφράξεις. Ευτυχώς, οι ιατρικές εξελίξεις επιτρέπουν στους επαγγελματίες υγείας να εντοπίζουν την αιτία και να ξεκινούν θεραπεία πιο γρήγορα από ποτέ.
Οι ελεγχόμενοι παράγοντες κινδύνου για καρδιακή προσβολή και εγκεφαλικό είναι σε μεγάλο βαθμό οι ίδιοι. Η αντιμετώπισή τους μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο και για τις δύο καταστάσεις.
Κοινοί παράγοντες κινδύνου
- Υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση)
- Υψηλή χοληστερόλη (υπερλιπιδαιμία)
- Διαβήτης
- Υπέρβαρο ή παχυσαρκία
- Βιολογικό οικογενειακό ιστορικό
Ποια ομάδα αίματος αυξάνει τον κίνδυνο πρόωρου εγκεφαλικού, σύμφωνα με μελέτη
Παράγοντες τρόπου ζωής όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η διατροφή και το επίπεδο φυσικής δραστηριότητας παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο.
Ωστόσο, δεν είναι όλοι οι παράγοντες κινδύνου υπό τον έλεγχό μας. Η ηλικία, το φύλο, η γενετική και άλλοι παράγοντες μπορούν επίσης να επηρεάσουν την πιθανότητα εμφάνισης εγκεφαλικού ή καρδιακής προσβολής.
Χρειάζεται περισσότερος χρόνος ανάρρωσης για κάποιο από τα δύο;
Τα εγκεφαλικά και οι καρδιακές προσβολές δεν έχουν συγκεκριμένη περίοδο ανάρρωσης. Ο χρόνος που χρειάζεται για να αναρρώσει κάποιος, τόσο σωματικά όσο και συναισθηματικά, μπορεί να διαφέρει σημαντικά.
Το πόση μόνιμη βλάβη θα παραμείνει εξαρτάται από τη σοβαρότητα του επεισοδίου και από το ιατρικό ιστορικό του ατόμου.
Αναρωτιέστε ποιο είναι χειρότερο, το εγκεφαλικό ή η καρδιακή προσβολή; Η σύντομη απάντηση είναι: εξαρτάται από το άτομο και την κατάσταση.
«Τόσο στο εγκεφαλικό όσο και στην καρδιακή προσβολή, μπορεί να υπάρξει σχετικά γρήγορη ανάρρωση αν ξεκινήσει η θεραπεία αρκετά νωρίς ή αν πρόκειται για πιο ήπια περίπτωση. Δυστυχώς, ο χρόνος ανάρρωσης μπορεί επίσης να είναι σημαντικός», διευκρινίζει ο ειδικός.
Η δύσκολη αλήθεια είναι ότι δεν είναι όλες οι βλάβες αναστρέψιμες. Αν ανησυχείτε ότι εσείς ή ένα αγαπημένο πρόσωπο δεν αναρρώνετε όσο γρήγορα θα θέλατε, συζητήστε το με την ιατρική ομάδα φροντίδας. Εκείνοι είναι οι πλέον κατάλληλοι να εξηγήσουν την κατάσταση και τι μπορείτε να περιμένετε στη συνέχεια.
Έμφραγμα: 4 προειδοποιητικά σημάδια που μπορεί να εμφανιστούν πριν από ένα καρδιακό επεισόδιο
Μπορεί το ένα να προκαλέσει το άλλο;
Ναι, αν και είναι σπάνιο. Είναι πιθανό μια καρδιακή προσβολή να προκαλέσει εγκεφαλικό και αντίστροφα.
«Αν έχετε προβλήματα καρδιακού ρυθμού (αρρυθμία) ή σοβαρή εξασθένηση του καρδιακού μυός (καρδιομυοπάθεια), μπορεί να σχηματιστούν θρόμβοι», εξηγεί ο Dr. Mansour. «Σε σπάνιες περιπτώσεις, μια καρδιακή προσβολή θα μπορούσε να προκαλέσει τη μετακίνηση αυτών των θρόμβων και να οδηγήσει σε εγκεφαλικό».
Και το αντίστροφο;
Ναι, παρότι είναι εξίσου ασυνήθιστο. Το έντονο στρες ενός εγκεφαλικού θα μπορούσε να προκαλέσει ένα καρδιακό επεισόδιο. Ωστόσο, στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, οι άνθρωποι δεν παθαίνουν εγκεφαλικό και καρδιακή προσβολή ταυτόχρονα, καθησυχάζει ο Dr. Mansour.
Πρέπει όμως να σημειωθεί ότι αφού κάποιος υποστεί εγκεφαλικό ή καρδιακή προσβολή, ο κίνδυνος να εμφανίσει και το άλλο αυξάνεται.
Ζητήστε ιατρική βοήθεια άμεσα
Τα εγκεφαλικά και οι καρδιακές προσβολές μπορεί να έχουν διαφορετικές αιτίες και συμπτώματα, αλλά και τα δύο αποτελούν επείγοντα ιατρικά περιστατικά που απαιτούν άμεση αντιμετώπιση.
Η γνώση των προειδοποιητικών σημείων και η γρήγορη αναζήτηση βοήθειας μπορούν να σώσουν ζωές και να μειώσουν τον κίνδυνο μακροχρόνιας βλάβης στον εγκέφαλο ή στην καρδιά.
Παρότι πρόκειται για διαφορετικές παθήσεις, μπορείτε να μειώσετε τον κίνδυνο και για τις δύο υιοθετώντας συνήθειες που προστατεύουν την καρδιά και πραγματοποιώντας τακτικούς ιατρικούς ελέγχους. Τα προληπτικά βήματα που θα κάνετε σήμερα μπορούν να συμβάλουν στην προστασία της υγείας σας για πολλά χρόνια.
Πηγές: Cleveland Clinic, PMC, BMJ Journals, MDPI