Ο μέσος γονέας, πόσο μάλλον ο καλός γονέας, ελπίζει να μεγαλώσει ένα ευγενικό και συμπονετικό παιδί, γι’ αυτό και η διαπίστωση ότι το παιδί τους έχει κάνει bully κάποιον μπορεί να τους αναστατώσει βαθιά. Σύμφωνα με το American Journal of Public Health, έως και το 20% των παιδιών θα κάνουν bully κάποιον από το δημοτικό έως το λύκειο. Ποια είναι η συμπεριφορά των γονιών που τα ωθεί στο να το κάνουν;
Ένα στα 3 παιδιά παγκοσμίως έχει πέσει θύμα εκφοβισμού-Η σιωπή σπάει με γνώση και δράση
Γιατί κάποια παιδιά γίνονται νταήδες – Πώς μπορεί η ανατροφή να επηρεάσει τη συμπεριφορά
Οι συνέπειες επηρεάζουν όλους όσοι εμπλέκονται, καθώς τόσο οι θύτες όσο και τα θύματα εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά προβλημάτων ψυχικής υγείας και μπορεί να αντιμετωπίσουν αργότερα δυσκολίες στο σχολείο και στις κοινωνικές τους σχέσεις.
Η κατανόηση των λόγων για τους οποίους τα παιδιά εκφοβίζουν και του τρόπου με τον οποίο ορισμένες γονεϊκές συνήθειες μπορεί άθελά τους να συμβάλλουν σε αυτή τη συμπεριφορά είναι ένα σημαντικό βήμα για την πρόληψη του εκφοβισμού πριν εξελιχθεί σε πιο σοβαρό πρόβλημα.
Πότε μπορεί να γίνει κάποιος γίνεται νταής και πότε θύμα εκφοβισμού;
Ο εκφοβισμός δεν συμβαίνει εξαιτίας ενός σταθερού χαρακτηριστικού προσωπικότητας. Αναπτύσσεται μέσα από έναν συνδυασμό συναισθηματικών, οικογενειακών, κοινωνικών και σχολικών παραγόντων, ενώ ορισμένοι νέοι μπορεί να είναι ταυτόχρονα θύματα και θύτες.
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο Bullying and Emotional Distress in Students: A Systematic Review of Prevention Strategies, η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η ενδοοικογενειακή βία και οι «αδέξιες» κοινωνικές δεξιότητες συνδέθηκαν με τον εκφοβισμό και τη θυματοποίηση.
Εξετάζοντας 22 μελέτες, οι ερευνητές διαπίστωσαν υψηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης και ζήτησαν την εφαρμογή ολοκληρωμένων προγραμμάτων πρόληψης στα σχολεία.
- Γιατί κάποιος μπορεί να εκφοβίζει: προηγούμενη θυματοποίηση, θυμός, φτωχός έλεγχος των παρορμήσεων, χαμηλή ενσυναίσθηση, αυστηρή ανατροφή και πίεση από συνομηλίκους που επιβραβεύουν την επιθετική συμπεριφορά.
- Γιατί κάποιος μπορεί να γίνεται στόχος: κοινωνική απομόνωση, άγχος, εμφανείς διαφορές και έλλειψη υποστήριξης στο σπίτι ή στο σχολείο.
- Γιατί κάποιοι είναι και τα δύο: υψηλή συναισθηματική δυσφορία, παρορμητικότητα, οικογενειακές δυσκολίες και κοινωνική απόρριψη.
- Προστατευτικοί παράγοντες: υποστηρικτική ανατροφή, στενές φιλίες, ενσυναίσθηση και θετικό σχολικό κλίμα.
Οι γονείς μπορεί να ενισχύουν την ανασφάλεια των παιδιών τους
Ο εκφοβισμός συχνά ξεκινά από την ανασφάλεια, λέει η Αμερικανίδα κλινική ψυχολόγος Amber Thornton. Όταν τα παιδιά νιώθουν αδύναμα, αόρατα ή αβέβαια για τον εαυτό τους, μπορεί να προσπαθήσουν να αποκτήσουν μια αίσθηση ελέγχου πληγώνοντας άλλους.
«Συνήθως τα παιδιά εκφοβίζουν άλλα παιδιά για να νιώσουν πιο ισχυρά ή ότι έχουν περισσότερο έλεγχο. Πολλές φορές αυτό συμβαίνει όταν τα παιδιά νιώθουν ανασφαλή ή αμφιβάλλουν για τον εαυτό τους, αλλά μπορεί επίσης να προκύπτει όταν δυσκολεύονται να εκφράσουν τα συναισθήματά τους», είπε η Thornton, σύμφωνα με το Huff Post.
Η ίδια εξηγεί ότι τα παιδιά μπορεί να συμπεριφέρονται επιθετικά όταν δεν γνωρίζουν πώς να εκφράσουν θυμό, λύπη ή απογοήτευση. Ο εκφοβισμός μπορεί επίσης να αναπτυχθεί σε παιδιά που έχουν δεχθεί εκφοβισμό ή υποτίμηση από αδέλφια, συνομηλίκους ή γονείς.
Δύο ανήλικα αδέρφια μαχαιρώθηκαν σε συμπλοκή-Σοκαριστική αύξηση της βίας μεταξύ ανηλίκων
Η ειδικός προειδοποιεί ότι η υποβάθμιση των συναισθημάτων ενός παιδιού, η σκληρή κριτική και η αυστηρή τιμωρία μπορεί να το κάνουν να νιώθει αόρατο και να αυξήσουν τον κίνδυνο να εκφοβίζει άλλους. Ακόμη και τα αστεία που συνοδεύονται από τη λέξη «αστειεύομαι» μπορεί να είναι επιβλαβή όταν κάνουν τα παιδιά να νιώθουν ότι τα συναισθήματά τους δεν έχουν αξία.
Η οικογενειακή δυναμική που βλέπουν τα παιδιά κάθε μέρα παίζει επίσης ρόλο
Η σύμβουλος ψυχικής υγείας Anita Powell λέει σύμφωνα με την ίδια πηγή ότι τα παιδιά συχνά επαναλαμβάνουν τα πρότυπα σχέσεων που παρατηρούν στο σπίτι. Όταν οι γονείς φωνάζουν, προσβάλλουν ή παραμελούν άλλους χωρίς να συζητούν αργότερα τι συνέβη, τα παιδιά μπορεί να θεωρήσουν αυτές τις συμπεριφορές φυσιολογικές.
«Όταν τα παιδιά βιώνουν αυτές τις συμπεριφορές ή τα πρότυπα από έναν γονέα ή φροντιστή χωρίς μια επανορθωτική συζήτηση, το παιδί μένει να αποδεχθεί αυτές τις συμπεριφορές και να τις θεωρήσει φυσιολογικούς τρόπους αλληλεπίδρασης με τους άλλους», είπε η Powell.
Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά είναι λιγότερο πιθανό να εκφοβίσουν όταν οι γονείς είναι ταυτόχρονα σταθεροί και καλοσυνάτοι. Η Powell τονίζει τη σημασία των επανορθωτικών συζητήσεων, του σεβασμού και της συναισθηματικής ασφάλειας. «Πρέπει πάντα να ενισχύουμε τη διδασκαλία προς τα παιδιά να είναι ευγενικά με όλους όσους συναντούν», είπε.
Ανεξέλεγκτες διαστάσεις λαμβάνει το φαινόμενο του bullying
Τα παιδιά χρειάζονται επίσης ευκαιρίες να εκφράζουν όλα τα συναισθήματά τους χωρίς φόβο κριτικής, μαζί με συνέπειες κατάλληλες για την ηλικία τους και ειλικρινείς συγγνώμες όταν πληγώνουν άλλους.
Αν παρατηρείτε ήδη συμπεριφορές εκφοβισμού, μην πανικοβληθείτε – Δοκιμάστε αυτό
Η Thornton συμβουλεύει τους γονείς να ξεκινήσουν με περιέργεια αντί για πανικό. «Το πρώτο βήμα είναι πραγματικά να κατανοήσετε τι συμβαίνει από την οπτική του παιδιού», είπε. Οι ανοιχτές συζητήσεις μπορούν να βοηθήσουν να αποκαλυφθούν θυμός, άγχος, λύπη ή κοινωνικές δυσκολίες που μπορεί να οδηγούν σε αυτή τη συμπεριφορά.
Ορισμένα παιδιά μπορεί να ωφεληθούν από ψυχοθεραπεία ή από υποστήριξη για την ανάπτυξη δεξιοτήτων διαχείρισης και επικοινωνίας. Η Thornton πιστεύει ότι η πιο αποτελεσματική προστασία είναι να βοηθάμε τα παιδιά να νιώθουν ότι τα ακούμε και ότι έχουν αξία.
Αυτισμός: Αντικαταθλιπτικά και άλλα κοινά φάρμακα στην εγκυμοσύνη αυξάνουν τον κίνδυνο
«Ένα παιδί που νιώθει αρκετά ασφαλές ώστε να εκφράζει τα συναισθήματά του… είναι λιγότερο πιθανό να εκφοβίζει άλλα παιδιά», είπε. Όταν τα παιδιά νιώθουν ότι τα συναισθήματά τους αναγνωρίζονται, ότι τα βλέπουν και τα στηρίζουν, είναι λιγότερο πιθανό να αναζητήσουν δύναμη μέσω του εκφοβισμού.
Πηγές: HuffPost, MDPI, ResearchGate, Frontiers, SageJournals, ResearchGate