Νέα μελέτη σε μύγες φρούτων δείχνει ότι ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου είναι πιο ευάλωτες στην ανάπτυξη όγκων, ανοίγοντας τον δρόμο για μελλοντικές θεραπείες.
Γιατί o καρκίνος του εγκεφάλου εμφανίζεται σε συγκεκριμένες περιοχές
Οι επιστήμονες προσπαθούν εδώ και χρόνια να καταλάβουν γιατί κάποιοι όγκοι του εγκεφάλου εμφανίζονται σταθερά σε συγκεκριμένα σημεία. Μία νέα έρευνα σε μύγες φρούτων εντόπισε έναν πιθανό μηχανισμό που ίσως εξηγεί γιατί ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου είναι πιο επιρρεπείς στον καρκίνο, προσφέροντας νέες ελπίδες για πρόληψη και θεραπεία.
Οι γιατροί έχουν παρατηρήσει εδώ και δεκαετίες ότι ορισμένοι τύποι καρκίνου του εγκεφάλου εμφανίζονται συχνότερα σε συγκεκριμένα σημεία. Τα γλοιοβλαστώματα, που θεωρούνται από τους πιο επιθετικούς όγκους, αναπτύσσονται κυρίως στα εγκεφαλικά ημισφαίρια, ενώ τα μυελοβλαστώματα εντοπίζονται συχνότερα στην παρεγκεφαλίδα των παιδιών.
Παρότι οι μεταλλάξεις που συνδέονται με τον καρκίνο συμβαίνουν συνεχώς στο ανθρώπινο σώμα, οι περισσότερες εξουδετερώνονται εγκαίρως από τον οργανισμό. Οι επιστήμονες, όμως, προσπαθούν να κατανοήσουν γιατί ορισμένα κύτταρα καταφέρνουν να ξεφύγουν από αυτόν τον έλεγχο και να εξελιχθούν σε όγκους.
«Μεταλλάξεις που συνδέονται με τον καρκίνο συμβαίνουν συνεχώς στο σώμα μας, όμως οι περισσότερες δεν γίνονται ποτέ επικίνδυνες επειδή ο οργανισμός εντοπίζει και απομακρύνει αυτά τα ανώμαλα κύτταρα», εξηγεί η ογκολόγος Louise Cheng από το Peter MacCallum Cancer Center στην Αυστραλία.
«Αυτό που θέλαμε να κατανοήσουμε ήταν γιατί κάποια κύτταρα ξεφεύγουν από αυτή τη διαδικασία και εξελίσσονται σε όγκους, ιδιαίτερα σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου».
Καρκίνος στον εγκέφαλο: Το Νο1 σημάδι που εμφανίζεται στην ενήλικη ζωή
Η απρόσμενη σύνδεση με τις μύγες φρούτων
Παρότι μοιάζει παράξενο, οι μύγες φρούτων χρησιμοποιούνται συχνά στην έρευνα για τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Το νευρικό τους σύστημα ακολουθεί παρόμοιους αναπτυξιακούς κανόνες με εκείνους των ανθρώπων, επιτρέποντας στους επιστήμονες να μελετούν πώς αλλάζουν τα εγκεφαλικά κύτταρα.
Οι ερευνητές τροποποίησαν γενετικά τις μύγες ώστε ώριμα νευρικά κύτταρα να επιστρέψουν σε μία κατάσταση παρόμοια με βλαστοκύτταρα, τα οποία μπορούν να διαιρούνται ανεξέλεγκτα. Σύντομα δημιουργήθηκαν μάζες ανώμαλων κυττάρων που έμοιαζαν με όγκους.
Τότε όμως εμφανίστηκε ένα απρόσμενο μοτίβο. Παρότι τα ανώμαλα κύτταρα υπήρχαν σε όλο το νευρικό σύστημα, πραγματικοί όγκοι σχηματίζονταν μόνο σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Proceedings of the National Academy of Sciences.
Η πρωτεΐνη που φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο
Οι επιστήμονες στράφηκαν σε μία πρωτεΐνη με το όνομα Chinmo, η οποία φαίνεται να επηρεάζει την ανάπτυξη κυττάρων που μοιάζουν με βλαστοκύτταρα.
Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι:
- Στις περιοχές όπου εμφανίζονταν όγκοι υπήρχε η πρωτεΐνη Chinmo
- Σε περιοχές χωρίς όγκους δεν εντοπιζόταν Chinmo
- Όταν οι ερευνητές μείωσαν την Chinmo, η ανάπτυξη όγκων σταμάτησε
- Όταν αύξησαν την Chinmo, εμφανίστηκαν όγκοι σε σημεία όπου πριν δεν υπήρχαν
Τα ευρήματα ενίσχυσαν την ιδέα ότι η εμφάνιση καρκίνου δεν εξαρτάται μόνο από τη μετάλλαξη, αλλά και από το περιβάλλον των κυττάρων.
«Διαπιστώσαμε ότι μπορούσαμε να αλλάξουμε τη μοίρα κυττάρων που έφεραν ακριβώς την ίδια μετάλλαξη ενεργοποιώντας ή απενεργοποιώντας την Chinmo», αναφέρει η Cheng.
Τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τους ανθρώπους
Οι άνθρωποι δεν διαθέτουν την ίδια πρωτεΐνη, ωστόσο οι ερευνητές πιστεύουν ότι ίσως υπάρχουν αντίστοιχοι μηχανισμοί στον ανθρώπινο εγκέφαλο που καθορίζουν ποια σημεία είναι πιο ευάλωτα στην ανάπτυξη καρκίνου.
Η ανακάλυψη αυτή θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς ξεκινά ένας όγκος πριν ακόμη εμφανιστεί.
«Η κατανόηση αυτών των παραγόντων μάς δίνει έναν νέο τρόπο να σκεφτούμε τον σχηματισμό καρκίνου πέρα από τις μεταλλάξεις στους ανθρώπους», σημειώνει η Cheng.
«Αν μπορέσουμε να εντοπίσουμε τις συνθήκες που επιτρέπουν στα μεταλλαγμένα κύτταρα να εξελιχθούν σε όγκους, ίσως μπορέσουμε να στοχεύσουμε θεραπευτικά αυτές τις συνθήκες και να σταματήσουμε τον καρκίνο πριν ακόμη αναπτυχθεί».
Η μελέτη αυτή έρχεται λίγο καιρό μετά από μια άλλη ανακάλυψη των επιστημόνων. Πιο συγκεκριμένα, έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine, έδειξε ότι βακτηριακά σήματα εντοπίστηκαν μέσα σε καρκινικά, ανοσολογικά και υποστηρικτικά κύτταρα του εγκεφάλου. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το μικροβίωμα του εντέρου ή του στόματος μπορεί να συνδέεται με το μικροπεριβάλλον των όγκων στον εγκέφαλο, ανοίγοντας ένα εντελώς νέο πεδίο έρευνας για πιθανές θεραπείες στο μέλλον.
Τα ευρήματα των τελευταίων μελετών ενισχύουν την άποψη ότι ο καρκίνος του εγκεφάλου είναι πολύ πιο σύνθετος βιολογικά απ’ όσο πιστευόταν μέχρι σήμερα και ανοίγουν τον δρόμο για νέες θεραπείες.