Η βιταμίνη Β12 είναι ένα απαραίτητο θρεπτικό συστατικό που ενισχύει την υγεία του νευρικού συστήματος, τον σχηματισμό ερυθρών αιμοσφαιρίων και την παραγωγή DNA. Ωστόσο, όταν υπάρχει έλλειψη ή ανεπάρκεια, μπορεί να εκδηλωθούν συμπτώματα. Ποιο το σύμπτωμα στα πόδια που μπορεί να το αποκαλύπτει.
Γιατί είναι σημαντική η έγκαιρη αναγνώριση της ανεπάρκειας βιταμίνης Β12 – Με τι συμπτώματα μπορεί να εκδηλωθεί
Ωστόσο, εάν τα επίπεδα της βιταμίνης Β12 παραμείνουν χαμηλά για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να εμποδίσουν τον οργανισμό να παράγει σωστά λειτουργικά ερυθρά αιμοσφαίρια που μεταφέρουν οξυγόνο σε όλο το σώμα και να οδηγήσουν σε συμπτώματα όπως μούδιασμα ή αίσθηση μυρμηγκιάσματος στα δάχτυλα των ποδιών.
Επίσης, μπορεί να προκληθεί βλάβη στα νεύρα αν η ανεπάρκεια ή η έλλειψη είναι μία χρόνια κατάσταση.
Ο Εθνικός Οργανισμός Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου NHS συμβουλεύει να επισκεφθείτε έναν γενικό ιατρό εάν πιστεύετε ότι μπορεί να έχετε ανεπάρκεια βιταμίνης Β12, καθώς συνήθως μπορεί να εντοπιστεί με εξέταση αίματος. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι σημαντικές, επειδή ορισμένες επιπλοκές μπορεί να γίνουν μόνιμες.
Αιτίες και παράγοντες κινδύνου της ανεπάρκειας βιταμίνης Β12
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο Vitamin B12 and D status in long-term vegetarians: Impact of diet duration and subtypes in Beijing, China, όσοι ακολουθούν χορτοφαγική διατροφή για μεγάλη χρονική περίοδο εμφάνισαν υψηλά ποσοστά ανεπάρκειας βιταμινών Β12 και D, με τα χαμηλότερα επίπεδα βιταμινών να σχετίζονται με τη μεγαλύτερη διάρκεια της διατροφής τους, ενώ η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής συνδέθηκε με βελτιωμένη κατάσταση των επιπέδων των βιταμινών.
Η ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 μπορεί να συμβεί όταν ο οργανισμός δεν λαμβάνει αρκετή Β12, δεν μπορεί να την απορροφήσει σωστά ή εξαιτίας ορισμένων ιατρικών παθήσεων, φαρμάκων ή χειρουργικών επεμβάσεων. Οι ειδικοί επισημαίνουν επίσης ότι τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν πριν αναπτυχθεί αναιμία.
Το 60% των διαβητικών έχει έλλειψη σε αυτήν τη βιταμίνη – Τι έδειξε νέα μελέτη
Τα πιο κοινά αίτια και παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:
- Διαταραχές του πεπτικού συστήματος: Η κακοήθης αναιμία, η ατροφική γαστρίτιδα, η νόσος του Crohn, η κοιλιοκάκη, οι παθήσεις του παγκρέατος και οι ασθένειες που επηρεάζουν το τελικό τμήμα του λεπτού εντέρου μπορούν να εμποδίσουν τη σωστή απορρόφηση της Β12. Η κακοήθης αναιμία θεωρείται η συχνότερη μη διατροφική αιτία στους ενήλικες.
- Προχωρημένη ηλικία: Οι ενήλικες άνω των 60 ετών ενδέχεται να απορροφούν λιγότερη Β12 λόγω της μειωμένης παραγωγής γαστρικού οξέος και των αλλαγών στο στομάχι που σχετίζονται με την ηλικία.
- Χορτοφαγικές και vegan διατροφές: Οι μακροχρόνιοι vegans και ορισμένοι χορτοφάγοι μπορεί να αναπτύξουν ανεπάρκεια χωρίς τη χρήση συμπληρωμάτων διατροφής, καθώς η Β12 βρίσκεται κυρίως σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης.
- Ορισμένα φάρμακα: Η μετφορμίνη και η μακροχρόνια χρήση αναστολέων αντλίας πρωτονίων (PPIs) ή αναστολέων H2 μπορούν να μειώσουν την απορρόφηση της Β12.
- Χειρουργικές επεμβάσεις στο γαστρεντερικό σύστημα: Η βαριατρική χειρουργική, η γαστρική παράκαμψη και η αφαίρεση τμημάτων του στομάχου ή του λεπτού εντέρου μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο και ενδέχεται να απαιτούν δια βίου παρακολούθηση.
- Αυτοάνοσα νοσήματα: Η αυτοάνοση νόσος του θυρεοειδούς, ο διαβήτης τύπου 1 και η αυτοάνοση γαστρίτιδα συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο.
- Έκθεση σε υποξείδιο του αζώτου: Η συχνή έκθεση στο αέριο γέλιου μπορεί να αδρανοποιήσει τη βιταμίνη Β12 και να οδηγήσει σε νευρολογικά προβλήματα.
- Κατάχρηση αλκοόλ και υποσιτισμός: Η κακή διατροφή και η μειωμένη απορρόφηση μπορούν να συμβάλουν σε χαμηλά επίπεδα Β12.
Τι μπορεί να προκαλεί την ανεπάρκεια βιταμίνης Β12;
Η κακοήθης αναιμία είναι μια αυτοάνοση διαταραχή κατά την οποία ο οργανισμός επιτίθεται στα κύτταρα του στομάχου, μειώνοντας την παραγωγή μιας κρίσιμης πρωτεΐνης που ονομάζεται ενδογενής παράγοντας.
Βιταμίνη Β12: Το σημάδι στο δέρμα που μπορεί να σχετίζεται με έλλειψη
Ο ενδογενής παράγοντας είναι μια πρωτεΐνη απαραίτητη για την απορρόφηση της βιταμίνης Β12. Χωρίς αυτόν, ανεξάρτητα από το πόσο πλούσια σε Β12 είναι η διατροφή σας, ο οργανισμός δεν μπορεί να απορροφήσει τη βιταμίνη.
Όσον αφορά την αντιμετώπιση των χαμηλών επιπέδων Β12, η θεραπευτική προσέγγιση διαφέρει ανάλογα με την υποκείμενη αιτία. Η πλειονότητα των ασθενών βρίσκει ανακούφιση μέσω ενέσεων που αποκαθιστούν τα χαμηλά επίπεδα της βιταμίνης.
«Για να διασφαλιστεί ότι η θεραπεία σας λειτουργεί, ενδέχεται να χρειαστεί να κάνετε κι άλλες εξετάσεις αίματος», συμβουλεύει το NHS, σύμφωνα με το Mirror.
Συμπτώματα ανεπάρκειας σε βιταμίνη Β12
Η αναιμία λόγω ανεπάρκειας βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος μπορεί να προκαλέσει ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων, τα οποία συνήθως αναπτύσσονται σταδιακά. Ωστόσο, χωρίς την κατάλληλη θεραπεία, τα συμπτώματα μπορεί να επιδεινωθούν με την πάροδο του χρόνου.
Νιώθετε «μυρμήγκιασμα» ή έχετε ωχρή όψη; Πότε μπορεί να είναι έλλειψη βιταμίνης Β12
Σύμφωνα με το NHS, τα συμπτώματα της αναιμίας λόγω ανεπάρκειας βιταμίνης Β12 και φυλλικού οξέος μπορεί να περιλαμβάνουν:
- γρήγορη αναπνοή ή δύσπνοια
- πονοκεφάλους
- δυσπεψία
- απώλεια όρεξης
- αίσθημα παλμών
- προβλήματα στην όραση
- αίσθημα αδυναμίας ή κόπωσης
- διάρροια
- επώδυνη ή κόκκινη γλώσσα, μερικές φορές με έλκη στο στόμα
- προβλήματα μνήμης, κατανόησης και κρίσης (γνωστικές αλλαγές)
Το NHS επισημαίνει επίσης ότι τα άτομα με ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος που δεν έχουν ακόμη αναπτύξει αναιμία μπορεί να εξακολουθούν να εμφανίζουν αυτά τα συμπτώματα.
Πόνος στη γλώσσα: Πότε μπορεί να είναι σύμπτωμα έλλειψης Β12
Η ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 μπορεί επιπλέον να προκαλέσει συμπτώματα που επηρεάζουν τον εγκέφαλο και το νευρικό σύστημα (νευρολογικά συμπτώματα), όπως μυϊκή αδυναμία, ψυχολογικά προβλήματα όπως ήπια κατάθλιψη ή άγχος, που μπορεί να εξελιχθούν σε σύγχυση και άνοια, δυσκολίες στην ισορροπία και τον συντονισμό, αίσθηση μυρμηγκιάσματος και ακράτεια.
Πηγές: Mirror, Nature, SageJournals, NIH, MDPI, PMC, Frontiers, PMC