Καθώς πολλοί από εμάς συνεχίζουμε να υποφέρουμε από ακόμα έναν καύσωνα, οι περισσότεροι βάζουμε επιμελώς αντηλιακό πριν βγούμε έξω. Ωστόσο, παρόλο που ο κόσμος συνδέει τη φθορά από την ακτινοβολία UV κυρίως με τα ηλιακά εγκάυματα, υπάρχει ακόμα ένα σημάδι που μπορεί να εμφανιστεί πολύ μετά την ηλιοθεραπεία: οι κηλίδες από τις διακοπές, και συγκεκριμένα από τον ήλιο.
Ηλίαση και εγκαύματα: Πώς να προστατευτείτε – Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοήσετε
Γιατί σχηματίζονται οι κηλίδες και οι πανάδες από τις διακοπές και πώς διαφέρουν από τις φακίδες
Οι κηλίδες από τον ήλιο (solar lentigines), αυτές οι επίπεδες περιοχές με αυξημένη μελανίνη εμφανίζονται σε διάφορα μεγέθη —συχνά τις μπερδεύουμε με φακίδες ή μέλασμα— στο πρόσωπο, τα χέρια, το στήθος και τους ώμους, ως αποτέλεσμα της συσσωρευμένης έκθεσης στον ήλιο με την πάροδο των ετών.
Παρόλο που συνδέονται με τη γήρανση, οι δερματολόγοι τονίζουν ότι τη μεγαλύτερη ζημιά την κάνει η καθημερινή, «αόρατη» έκθεση στο φως.
«Αυτό που ο κόσμος αποκαλεί συνήθως φακίδες είναι οι κηλίδες από τον ήλιο, δηλαδή επίπεδες περιοχές έντονης μελάγχρωσης που δημιουργούνται μετά από χρόνια συσσωρευμένης UV ακτινοβολίας», εξηγεί ο Σκωτσέζος γιατρός Dr. David Jack, μέλος του Βασιλικού Κολλεγίου Χειρουργών του Εδιμβούργου, σύμφωνα με το RTE.
«Εμφανίζονται κυρίως στα σημεία που έχουν εκτεθεί περισσότερο στο φως κατά τη διάρκεια της ζωής μας, όπως το πρόσωπο, τα χέρια, το στήθος και οι ώμοι».
«Οι φακίδες εμφανίζονται συχνά από την παιδική ηλικία, σκουραίνουν το καλοκαίρι και ξεθωριάζουν πάλι το χειμώνα. Οι ηλιακές κηλίδες τείνουν να εμφανίζονται σε μεγαλύτερη ηλικία και, μόλις σχηματιστούν, γενικά μένουν εκεί», σημειώνει ο Dr. Jack.
Μάθετε πώς να τις προλάβετε, αλλά και πώς να τις αντιμετωπίσετε στην περίπτωση που έχουν ήδη εμφανιστεί.
3 κοινά λάθη το καλοκαίρι που αυξάνουν τον κίνδυνο για καρκίνο του δέρματος – Πώς να προστατευτούμε;
Τοπικές θεραπείες για τις κηλίδες από τον ήλιο
Οι κηλίδες από τον ήλιο είναι περιοχές υπερμελάγχρωσης που προκαλούνται από την έκθεση στον ήλιο.
Σύμφωνα με μελέτη του 2023 με τίτλο «12-Week, Single-Center Study of a Targeted Pigment-Correcting Dark Spot Treatment for Post-Inflammatory Hyperpigmentation and Solar Lentigines», η καθημερινή εφαρμογή μιας νέας στοχευμένης κρέμας διόρθωσης των κηλίδων μείωσε σημαντικά την ένταση, την αντίθεση, το μέγεθος και τη συνολική υπερμελάγχρωση μέσα σε 12 εβδομάδες, βελτιώνοντας παράλληλα την ομοιμορφία του τόνου της επιδερμίδας.
Επιπλέον, η θεραπεία έγινε απόλυτα ανεκτή από τους συμμετέχοντες, συγκεντρώνοντας υψηλά ποσοστά ικανοποίησης.
Παρόλο που τα laser είναι πολύ δημοφιλή, υπάρχουν και αρκετές άλλες μη επεμβατικές τοπικές θεραπείες με εξαιρετικά αποτελέσματα:
- Κρέμα κυστεαμίνης (cysteamine): Δρά ως αντιοξειδωτικό εμποδίζοντας την υπερβολική παραγωγή μελανίνης, ξεθωριάζοντας το σκούρο χρώμα των κηλίδων κατά 40% μετά από 3 μήνες καθημερινής χρήσης.
- Τρανεξαμικό οξύ (tranexamic acid): Καταπραΰνει τα σήματα του δέρματος που ενεργοποιούν τις σκούρες χρωστικές, βοηθώντας στη μείωση των βλαβών από τον ήλιο και χαρίζοντας ομοιόμορφο τόνο.
- Αλοιφή με επιδερμικό αυξητικό παράγοντα (EGF): Επιταχύνει την επούλωση όταν χρησιμοποιείται μετά από θεραπείες laser, μειώνοντας τις παρενέργειες (όπως τα σκούρα σημάδια) από το 37,5% στο 7%.
Συνδυάζετε πάντα τις δραστικές τοπικές θεραπείες με καθημερινή χρήση αντηλιακού ευρέος φάσματος για να αποτρέψετε τη δημιουργία νέων κηλίδων. Πάντα να συμβολεύεστε τον ιατρό ή τον δερματολόγο σας πριν ξεκινήσετε να χρησιμοποιείτε ένα νέο προϊόν.
Μικρές κόκκινες κηλίδες στο δέρμα: Πότε μπορεί να είναι σύμπτωμα πάθησης
Αυξάνει ο καύσωνας τον κίνδυνο;
Ναι, ο καύσωνας όντως αυξάνει τον κίνδυνο, αν και η θερμοκρασία δεν είναι ο κύριος υπεύθυνος.
«Ναι, αν και είναι σημαντικό να διαχωρίσουμε τη ζέστη από την ακτινοβολία UV», εξηγεί ο Dr. Jack. «Μια πολύ ζεστή μέρα δεν σημαίνει απαραίτητα και πολύ υψηλό δείκτη UV, ενώ αντίστοιχα μπορεί να δεχτείτε μεγάλη ποσότητα UV σε μια αναπάντεχα δροσερή ή συννεφιασμένη μέρα».
«Ακόμα κι αν δεν καείτε, η φθορά από την ακτινοβολία UV συνεχίζει να συσσωρεύεται», προσθέτει ο δερματολόγος Dr. Ross Perry, διευθυντής των Cosmedics Skin Clinics.
Ο κίνδυνος πηγάζει κυρίως από τις συνήθειές μας. «Το πρόβλημα με τους καύσωνες είναι εν μέρει συμπεριφορικό. Είμαστε περισσότερο έξω, φοράμε λιγότερα ρούχα και εκτιθέμεθα περισσότερες ώρες», σημειώνει ο Dr. Jack.
Παρόλο που η ζέστη αυτή καθαυτή μπορεί να πυροδοτήσει την παραγωγή μελανίνης σε καταστάσεις όπως το μέλασμα, οι ακτίνες UV παραμένουν ο κύριος ένοχος για τις κηλίδες.
Ποια περιποίηση (πέρα από το αντηλιακό) βοηθά στην πρόληψη και την αντιμετώπιση;
Το αντηλιακό από μόνο του δεν αρκεί. Ο Dr. Jack τονίζει ότι πρέπει να βάζουμε αντηλιακό ευρέος φάσματος σε καθημερινή βάση, σε συνδυασμό με φυσική προστασία. «Ένα καπέλο, γυαλιά ηλίου, η σκιά και η αποφυγή του μεσημεριανού ήλιου κάνουν τεράστια διαφορά».
Ο Dr. Perry συνιστά SPF50 τις ζεστές περιόδους, το οποίο μπορεί να μειωθεί σε SPF30 τους πιο δροσερούς μήνες.
3 σημάδια στο δέρμα που δείχνουν ότι μπορεί να έχετε αντίσταση στην ινσουλίνη
Για τις ήδη υπάρχουσες κηλίδες, συγκεκριμένα δραστικά συστατικά βοηθούν με τον χρόνο. «Η βιταμίνη C είναι χρήσιμη το πρωί λόγω της αντιοξειδωτικής της δράσης και της ικανότητάς της να ρυθμίζει τη μελανίνη, ενώ η νιασιναμίδη μπορεί να μειώσει τη μεταφορά της χρωστικής στα γύρω κύτταρα», εξηγεί ο Dr. Jack.
«Τα ρετινοειδή είναι πολύ ωφέλιμα το βράδυ επειδή επιταχύνουν την κυτταρική ανανέωση», αν και τα θεωρεί σταδιακές θεραπείες και όχι άμεσες λύσεις εξαφάνισης. Οι πιο επίμονες κηλίδες ενδέχεται να απαιτούν συνταγογραφούμενες κρέμες, φωτοανάπλαση (IPL) ή laser.
Καθημερινές συνήθειες που επιδεινώνουν τις κηλίδες
Το να υποθέτει κανείς ότι το αντηλιακό χρειάζεται μόνο στις ηλιόλουστες διακοπές είναι μεγάλο λάθος. «Η ακτινοβολία UV δεν νοιάζεται αν φοράτε πουλόβερ», προειδοποιεί ο Dr. Jack, επισημαίνοντας ότι οι καθημερινές δουλειές, η βόλτα με τον σκύλο ή η οδήγηση (όπου οι ακτίνες UVA περνούν μέσα από τα τζάμια) προκαλούν σημαντική συσσωρευτική βλάβη.
Ο Dr. Perry σημειώνει επίσης ότι συχνά βάζουμε πολύ λίγη ποσότητα ή ξεχνάμε τον λαιμό, το στήθος και τα χέρια. «Το μαύρισμα είναι η απόδειξη ότι το δέρμα έχει ήδη υποστεί βλάβη από την UV ακτινοβολία».
Μπορούν οι κηλίδες να εξαφανιστούν εντελώς;
Οι περισσότερες κηλίδες μπορούν να αντιμετωπιστούν με επιτυχία. «Οι μεμονωμένες κηλίδες μπορούν συχνά να αφαιρεθούν εξαιρετικά αποτελεσματικά», αναφέρει ο Dr. Jack, προτείνοντας θεραπείες με laser, IPL και συνταγογραφούμενα τοπικά σκευάσματα.
Κηλίδες: Πώς «σβήνουν» από το δέρμα τα σημάδια του καλοκαιριού;
Ωστόσο, αυτές οι μέθοδοι δεν μπορούν να σβήσουν το βαθύτερο «ιστορικό» του δέρματος. «Αυτό που δεν μπορείτε να διαγράψετε είναι τα χρόνια έκθεσης στον ήλιο που τις δημιούργησαν», προειδοποιεί ο Dr. Jack.
Η πρόληψη παραμένει το κλειδί. «Αν συνηθίσετε να βάζετε αντηλιακό ευρέος φάσματος στο πρόσωπο, τον λαιμό και τα χέρια σας κάθε πρωί από τα 20 σας, θα σας φαίνεται τόσο απλό όσο το να βουρτσίζετε τα δόντια σας».