Φάρμακα που κάποιος σταμάτησε να παίρνει πριν από χρόνια μπορεί να εξακολουθούν να αφήνουν το αποτύπωμά τους στα βακτήρια του εντέρου. Μελέτη σε περισσότερους από 2.500 ανθρώπους δείχνει ότι το ιστορικό φαρμακευτικής αγωγής μπορεί να επηρεάζει σημαντικά το σημερινό μικροβίωμα.
5 «θαυματουργά» ροφήματα για το στομάχι και το έντερο, σύμφωνα με διαιτολόγους
Οι επιδράσεις των φαρμάκων μπορεί να παραμένουν για χρόνια
Τα φάρμακα μπορούν να επηρεάζουν την κοινότητα των μικροοργανισμών που ζουν στο ανθρώπινο έντερο για μεγάλο διάστημα μετά τη διακοπή τους, σύμφωνα με μελέτη ερευνητών του University of Tartu Institute of Genomics.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι το ιστορικό συνταγογράφησης ενός ανθρώπου μπορεί να εξηγεί διαφορές στο μικροβίωμα ακόμη και χρόνια αργότερα. Το μικροβίωμα περιλαμβάνει βακτήρια και άλλους μικροοργανισμούς του πεπτικού συστήματος που μπορούν να επηρεάζουν την πέψη, τον μεταβολισμό, το ανοσοποιητικό και άλλες λειτουργίες της υγείας.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα κοπράνων και αρχεία συνταγογράφησης από περισσότερους από 2.500 συμμετέχοντες στην Estonian Biobank, οι οποίοι συμμετείχαν στην Estonian Microbiome cohort.
Διαπίστωσαν ότι τα περισσότερα από τα φάρμακα που εξετάστηκαν συνδέονταν με διαφορές στο μικροβίωμα. Για σημαντικό αριθμό φαρμάκων, μάλιστα, οι διαφορές μπορούσαν να εντοπιστούν χρόνια μετά τη διακοπή τους.
Οι μακροχρόνιες επιδράσεις δεν περιορίζονταν στα αντιβιοτικά, τα οποία είναι γνωστό ότι μπορούν να διαταράξουν τους πληθυσμούς των βακτηρίων του εντέρου.
Φούσκωμα στο στομάχι και στο έντερο: 4 τρόποι για να το αντιμετωπίσετε φυσικά
Ποια κοινά φάρμακα μπήκαν στο στόχαστρο;
Χαρακτηριστικά μικροβιακά «αποτυπώματα» συνδέθηκαν επίσης με:
- αντικαταθλιπτικά
- β-αναστολείς
- αναστολείς αντλίας πρωτονίων
- βενζοδιαζεπίνες
Οι β-αναστολείς χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων για την υψηλή αρτηριακή πίεση και ορισμένα καρδιακά προβλήματα, ενώ οι αναστολείς αντλίας πρωτονίων μειώνουν τα οξέα του στομάχου και συχνά χορηγούνται για γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Οι βενζοδιαζεπίνες χρησιμοποιούνται συνήθως για το άγχος και άλλες διαταραχές.
«Οι περισσότερες μελέτες για το μικροβίωμα εξετάζουν μόνο τα φάρμακα που λαμβάνονται εκείνη τη στιγμή, αλλά τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι η χρήση φαρμάκων στο παρελθόν μπορεί να είναι εξίσου σημαντική, καθώς αποτελεί έναν απροσδόκητα ισχυρό παράγοντα για την εξήγηση των διαφορών στο μικροβίωμα μεταξύ των ανθρώπων», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας, Dr. Oliver Aasmets.
Το εύρημα υποδεικνύει ότι οι ερευνητές που εξετάζουν τη σχέση μικροβιώματος και ασθενειών ίσως πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο την τρέχουσα φαρμακευτική αγωγή, αλλά και φάρμακα που χρησιμοποιήθηκαν μήνες ή χρόνια νωρίτερα.
Η έκπληξη με τα φάρμακα για το άγχος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι βενζοδιαζεπίνες. Οι συσχετίσεις τους με το μικροβίωμα ήταν συγκρίσιμες με εκείνες που παρατηρήθηκαν στα αντιβιοτικά ευρέος φάσματος.
Τα συγκεκριμένα αντιβιοτικά δρουν εναντίον πολλών διαφορετικών τύπων βακτηρίων και γι’ αυτό μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές αλλαγές στη μικροβιακή κοινότητα του εντέρου.
Παράλληλα, η μελέτη έδειξε ότι φάρμακα της ίδιας κατηγορίας δεν επηρεάζουν απαραίτητα το μικροβίωμα με τον ίδιο τρόπο.
Η παρατήρηση έχει σημασία επειδή στις έρευνες για το μικροβίωμα τα φάρμακα συχνά ομαδοποιούνται ανά κατηγορία. Τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι ίσως χρειάζεται να εξετάζονται και μεμονωμένα.
Τι έδειξαν τα επαναληπτικά δείγματα
Οι επιστήμονες εξέτασαν επίσης επαναληπτικά δείγματα κοπράνων από μικρότερη ομάδα συμμετεχόντων, παρακολουθώντας τι συνέβαινε όταν ξεκινούσαν ή σταματούσαν συγκεκριμένα φάρμακα.
Οι αλλαγές συνοδεύονταν από προβλέψιμες μεταβολές στα μικρόβια του εντέρου, στοιχείο που ενισχύει την πιθανότητα τα ίδια τα φάρμακα να ευθύνονται τουλάχιστον για μέρος των διαφορών.
Παρότι η δεύτερη ανάλυση περιλάμβανε σχετικά λίγους συμμετέχοντες, επιβεβαιώθηκαν επίμονες επιδράσεις που συνδέονταν με αναστολείς αντλίας πρωτονίων, εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης και αντιβιοτικά, όπως συνδυασμούς πενικιλινών και μακρολίδες.
Οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης αποτελούν ευρέως χρησιμοποιούμενη κατηγορία αντικαταθλιπτικών, ενώ οι μακρολίδες είναι αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται για διάφορες βακτηριακές λοιμώξεις.
Γιατί έχει σημασία το ιστορικό των φαρμάκων
Τα αποτελέσματα ενισχύουν την άποψη ότι το μικροβίωμα δεν αντανακλά μόνο τη σημερινή διατροφή, τον τρόπο ζωής, την υγεία και τα φάρμακα που λαμβάνει κάποιος. Προηγούμενες θεραπείες μπορεί να αφήνουν βιολογικά ίχνη που παραμένουν ανιχνεύσιμα πολύ μετά το τέλος τους.
«Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη, συστηματική αξιολόγηση των μακροχρόνιων επιδράσεων των φαρμάκων στο μικροβίωμα, με τη χρήση πραγματικών ιατρικών αρχείων υγείας», δήλωσε η Professor Elin Org, corresponding author. «Ελπίζουμε ότι αυτό θα ενθαρρύνει ερευνητές και κλινικούς γιατρούς να λαμβάνουν υπόψη το ιστορικό φαρμακευτικής αγωγής κατά την ερμηνεία των δεδομένων του μικροβιώματος».
Η συνεκτίμηση αυτού του ιστορικού θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να ξεχωρίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις αλλαγές στο μικροβίωμα που σχετίζονται με μια ασθένεια από εκείνες που ενδέχεται να οφείλονται σε φάρμακα που είχαν ληφθεί στο παρελθόν.