Δεκαπενταετής μελέτη που διεξήχθη σε πάνω από 132.000 ανθρώπους στη Δανία δείχνει ότι οι στατίνες, οι οποίες χρησιμοποιούνται ευρέως για τη μείωση της χοληστερίνης, μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο άνοιας κατά 10%, με το ποσοστό να αυξάνεται στο 15% κάτω από ορισμένες συνθήκες. Παρόμοια αποτελέσματα παρατηρήθηκαν σε γυναίκες και άνδρες.
Παίρνετε στατίνες; Νέα έρευνα λέει ότι μπορεί και να μην τις χρειάζεστε
Οι στατίνες μπορεί να συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο για άνοια, σύμφωνα με νέα έρευνα
Τα ευρήματα, τα οποία παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της European Society of Cardiology (ESC) στο Μόναχο και δημοσιεύθηκαν ταυτόχρονα στο The Lancet Regional Health – Europe, θα μπορούσαν να είναι σημαντικά, καθώς προβλέπεται ότι τα περιστατικά άνοιας παγκοσμίως θα τριπλασιαστούν σχεδόν, φτάνοντας τα 153 εκατομμύρια έως το 2050, ενώ οι ειδικοί πιστεύουν ότι σχεδόν τα μισά περιστατικά θα μπορούσαν να προληφθούν ή να καθυστερήσουν.
Πώς επηρεάζει η καρδιαγγειακή υγεία τον κίνδυνο για γνωστική έκπτωση
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο Statin use and cognitive outcomes in older adults, οι ερευνητές εξέτασαν τη συσχέτιση μεταξύ της χρήσης στατινών και των γνωστικών εκβάσεων σε ηλικιωμένους, χρησιμοποιώντας δεδομένα από τη μελέτη SPRINT-MIND.
Η έρευνα είχε ως στόχο να αποσαφηνίσει την ασφάλεια των στατινών ως προς τη γνωστική λειτουργία και τον πιθανό νευροπροστατευτικό τους ρόλο, εν μέσω αντικρουόμενων στοιχείων σχετικά με τις επιδράσεις τους στη γνωστική υγεία.
Άλλες πρόσφατες μελέτες συμπεραίνουν ότι η χειρότερη καρδιαγγειακή υγεία, ιδιαίτερα από τη μέση ηλικία, συνδέεται με ταχύτερη γνωστική έκπτωση, αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου και υψηλότερο μακροπρόθεσμο κίνδυνο για άνοια.
Τα στοιχεία είναι ισχυρότερα για την αγγειακή άνοια, αν και οι μελέτες δέιχνουν επίσης συσχετίσεις με τη νόσο Αλτσχάιμερ.
- Η μέση ηλικία έχει σημασία: Η μελέτη του 2025 CARDIA διαπίστωσε ότι η χειρότερη καρδιαγγειακή υγεία γύρω στην ηλικία των 45 ετών συνδεόταν με ταχύτερη γνωστική έκπτωση και αλλαγές στον εγκέφαλο κατά τα επόμενα χρόνια.
- Η υγεία των αιμοφόρων αγγείων έχει σημασία: Η μελέτη του 2025 MESA συνέδεσε τις μεγαλύτερες βλάβες στις αρτηρίες με γνωστική έκπτωση και υψηλότερη πιθανότητα μεταγενέστερης γνωστικής διαταραχής και άνοιας.
- Κίνδυνος άνοιας: Μεγάλη μελέτη του 2025 της UK Biobank διαπίστωσε ιδιαίτερα ισχυρές συσχετίσεις μεταξύ του κινδύνου καρδιακής νόσου και της αγγειακής άνοιας.
- Κίνδυνος με την πάροδο του χρόνου: Μελέτη του 2026 διαπίστωσε ότι ο αυξανόμενος καρδιαγγειακός κίνδυνος προέβλεπε ταχύτερη γνωστική έκπτωση.
Ωστόσο, αυτές οι μελέτες δείχνουν συσχετίσεις και δεν αποδεικνύουν ότι η κακή καρδιαγγειακή υγεία προκαλεί άμεσα άνοια.
Χοληστερίνη: Πόσο συχνά οι στατίνες επηρεάζουν τους μύες – Τι δείχνει μελέτη για τις παρενέργειες
Πώς μπορεί να επηρεάζουν η χοληστερίνη και οι στατίνες την υγεία του εγκεφάλου
Η Σουηδή καρδιολόγος Prof Isabel Goncalves, μέλος της επιτροπής επικοινωνίας της ESC, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα, χαρακτήρισε τα ευρήματα δυνητικά σημαντικά. «Επειδή οι στατίνες είναι ευρέως διαθέσιμες και οικονομικές, τα ευρήματα είναι δυνητικά σημαντικά», είπε σύμφωνα με το Guardian.
Οι στατίνες συγκαταλέγονται ήδη μεταξύ των πιο κοινών φαρμάκων στον κόσμο. Μειώνουν τη χοληστερίνη λιποπρωτεϊνών χαμηλής πυκνότητας (LDL-C), η οποία προκαλεί συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες και αυξάνει τον κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου και καρδιακής νόσου.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι στατίνες θα μπορούσαν επίσης να συμβάλουν στην προστασία του εγκεφάλου μακροπρόθεσμα.
Υπάρχουν ισχυρά στοιχεία ότι η υψηλή LDL χοληστερόλη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο άνοιας, προκαλώντας σκλήρυνση ή στένωση των αιμοφόρων αγγείων που τροφοδοτούν τον εγκέφαλο. Ο σχηματισμός πλάκας και η επακόλουθη διαταραχή της παροχής αίματος στον εγκέφαλο μπορεί επίσης να συμβάλλουν στην άνοια.
Προηγούμενη έρευνα της επιτροπής του Lancet για την άνοια συμπέρανε ότι η αντιμετώπιση 14 τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου από την παιδική ηλικία και καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής θα μπορούσε να αποτρέψει ή να καθυστερήσει το 45% των περιστατικών άνοιας.
«Ο εντοπισμός και η αντιμετώπιση των υψηλών επιπέδων LDL-C από τη μέση ηλικία είναι ένας από αυτούς τους παράγοντες κινδύνου που επισημαίνονται», δήλωσε ο Dr Tummas Ternhamar από το Copenhagen University hospital, ο οποίος παρουσίασε τα νέα ευρήματα.
Όλοι οι συμμετέχοντες στη 15ετή μελέτη είχαν διαβήτη τύπου 2. Ο Ternhamar δήλωσε ότι τα αποτελέσματα υποστηρίζουν την πιθανότητα οι στατίνες να μπορούσαν μια μέρα να γίνουν μέρος ενός ευρύτερου συνόλου μέτρων για την πρόληψη της άνοιας, παράλληλα με τη διατήρηση της σωματικής δραστηριότητας και την υγιεινή διατροφή.
Έχουν οι καρδιολόγοι επιφυλάξεις για τις στατίνες; Ποια είναι η πραγματικότητα
Η έναρξη των στατινών από τη μέση ηλικία συνδέθηκε με μεγαλύτερη μείωση του κινδύνου
Μεταξύ των 132.585 ανθρώπων που παρακολουθήθηκαν, το 2,7% εμφάνισε άνοια. Σε σύγκριση με τη μη έναρξη στατινών, η πρώιμη θεραπεία συσχετίστηκε με 15% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο άνοιας σε διάστημα 10 ετών, ενώ η έναρξη της θεραπείας αργότερα συσχετίστηκε με 10% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο.
«Η μελέτη μας υποστηρίζει την ιδέα ότι ο κίνδυνος άνοιας αντιμετωπίζεται καλύτερα στοχεύοντας πολλούς παράγοντες ταυτόχρονα και ότι η χοληστερίνη μπορεί να ανήκει σε αυτή τη λίστα», δήλωσε ο Ternhamar.
«Η επιτροπή του Lancet υιοθετεί ήδη αυτή την πολυπαραγοντική προσέγγιση, συνιστώντας τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση της υψηλής LDL χοληστερόλης από τη μέση ηλικία. Αυτό που προσθέτουν επίσης τα ευρήματά μας είναι ότι ο χρόνος έχει σημασία στο πλαίσιο αυτό – η έγκαιρη δράση φαίνεται καλύτερη από την καθυστερημένη», συνέχισε.
Ο Ternhamar δήλωσε ότι οι ερευνητές εξακολουθούν να διερευνούν γιατί οι στατίνες μπορεί να μειώνουν τον κίνδυνο άνοιας. «Οι στατίνες μειώνουν αποτελεσματικά την LDL χοληστερόλη και προστατεύουν από την αθηροσκλήρωση και τις αθηροσκληρωτικές καρδιαγγειακές παθήσεις», είπε.
«Αυτό μπορεί με τη σειρά του να προστατεύει από την εγκεφαλοαγγειακή αθηροσκλήρωση, το ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, τη μειωμένη ροή αίματος και τις βλάβες στον εγκεφαλικό ιστό, προσφέροντας μια εύλογη σύνδεση που εξηγεί τα ευρήματά μας», συμπλήρωσε.
«Αυτή η μελέτη παρατήρησης προστίθεται στα αυξανόμενα στοιχεία που συνδέουν την καρδιαγγειακή υγεία με την υγεία του εγκεφάλου. Ενισχύει το γεγονός ότι ό,τι είναι καλό για την καρδιά είναι καλό και για τον εγκέφαλο», δήλωσε η Βρετανίδα Dr Honorine Lebraud από το Alzheimer’s Research UK.
«Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να αποδειχθεί μια άμεση σύνδεση μεταξύ των στατινών και του μειωμένου κινδύνου άνοιας. Αυτή η μελέτη προσφέρει σημαντικές ενδείξεις για το πώς η χοληστερίνη και η καρδιαγγειακή υγεία επηρεάζουν τον κίνδυνο άνοιας, ενώ παράλληλα δείχνει πού θα πρέπει να επικεντρωθεί η μελλοντική έρευνα».
Χοληστερίνη: Υπάρχουν εναλλακτικές για τις στατίνες; Τα 2 φάρμακα που προτείνουν ειδικοί
Ο Βρετανός ιατρός Prof Bryan Williams από το British Heart Foundation τόνισε ότι μια μελέτη παρατήρησης μπορεί να εντοπίσει μια συσχέτιση, αλλά δεν μπορεί να αποδείξει ότι οι στατίνες προκάλεσαν τη μείωση του κινδύνου άνοιας.
«Ωστόσο, υπάρχουν στοιχεία από δοκιμές που πράγματι δείχνουν ότι οι στατίνες μειώνουν τον κίνδυνο άνοιας, επομένως τα ευρήματα αυτής της μελέτης είναι σίγουρα εύλογα», κατέληξε.
Απαιτούνται περισσότερες μελέτες για τη σχέση στατινών-άνοιας.
Πηγές: Guardian, ScienceDirect, PubMed, PubMed, Alzheimer’s Association, AHA Journals, PubMed, PubMed, PubMed, PMC