Νέα μεγάλη μελέτη σε περισσότερους από 460.000 ενήλικες ανατρέπει την αντίληψη ότι όλα τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είναι εξίσου επιβλαβή. Ποια συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου και τι συστήνουν οι ειδικοί.
Δεν κάνουν όλα τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα κακό στην υγεία – Ποια έχουν οφέλη;
Γιατί δεν είναι όλα τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα ίδια
Η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων δεν συνδέεται απαραίτητα με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού. Σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη, μεγαλύτερη σημασία φαίνεται να έχει η διατροφική σύσταση κάθε τροφίμου και όχι αποκλειστικά ο βαθμός επεξεργασίας του.
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από περισσότερους από 460.000 ενήλικες, χωρίς να εντοπίσουν συσχέτιση μεταξύ της συνολικής κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και της εμφάνισης της νόσου.
Ωστόσο, διαπίστωσαν σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στις επιμέρους κατηγορίες τροφίμων. Τα επεξεργασμένα κρέατα συνδέθηκαν με υψηλότερο κίνδυνο, ενώ ορισμένα προϊόντα ολικής άλεσης και γαλακτοκομικά με χαμηλότερο.
Τα περισσότερα τρόφιμα υφίστανται κάποια επεξεργασία πριν φτάσουν στο πιάτο μας. Τα υπερεπεξεργασμένα προϊόντα περιέχουν συνήθως συστατικά που δεν χρησιμοποιούνται στη μαγειρική στο σπίτι, με στόχο τη βελτίωση της γεύσης, της εμφάνισης ή της διάρκειας ζωής τους.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη κατηγορία περιλαμβάνει τρόφιμα με πολύ διαφορετική θρεπτική αξία.
«Το συμπέρασμα δεν είναι ότι η υπερεπεξεργασία δεν έχει σημασία», εξηγεί η Megan Delisle, χειρουργός ογκολόγος στο Moffitt Cancer Center. «Το τι είναι πραγματικά ένα τρόφιμο έχει μεγαλύτερη σημασία από την απλή ετικέτα που αφορά τον βαθμό επεξεργασίας του».
Η ειδικός επισημαίνει ότι αυτή η διαφοροποίηση ενδέχεται να εξηγεί γιατί προηγούμενες έρευνες είχαν καταλήξει σε αντικρουόμενα αποτελέσματα.
«Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αποτελούν μια ευρεία κατηγορία, η οποία περιλαμβάνει τρόφιμα που μπορεί να μειώνουν τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού, όπως ορισμένα προϊόντα ολικής άλεσης και γαλακτοκομικά, αλλά και τρόφιμα που είναι γνωστό ότι αυξάνουν τον κίνδυνο, όπως τα επεξεργασμένα κρέατα», αναφέρει.
Πόσο επηρεάζουν την υγεία σας τα επεξεργασμένα τρόφιμα
Τα επεξεργασμένα κρέατα και ο κίνδυνος καρκίνου
Η συσχέτιση του επεξεργασμένου κρέατος με τον καρκίνο του παχέος εντέρου είναι ήδη γνωστή στην επιστημονική κοινότητα.
Στα τρόφιμα που έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο περιλαμβάνονται:
- Μπέικον, που ανήκει στα επεξεργασμένα προϊόντα κρέατος.
- Λουκάνικα, τα οποία συχνά περιέχουν συντηρητικά.
- Χοτ ντογκ, λόγω του επεξεργασμένου κρέατος που περιέχουν.
- Πεπερόνι, ένα ακόμη προϊόν που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο.
«Τα επεξεργασμένα κρέατα περιέχουν συντηρητικά, όπως νιτρικά και νιτρώδη άλατα, καθώς και μια μορφή σιδήρου που ονομάζεται αιμικός σίδηρος, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή στο παχύ έντερο και βλάβες στο DNA των κυττάρων του», εξηγεί η Delisle.
Όπως τονίζει, η συσχέτιση είναι τόσο ισχυρή ώστε ο αρμόδιος οργανισμός του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας κατατάσσει το επεξεργασμένο κρέας στις αιτίες του καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού.
Τη σχέση επεξεργασμένου κρέατος και καρκίνου του παχέος εντέρου επιβεβαιώνει μετα-ανάλυση στο PLOS ONE. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η καθημερινή κατανάλωση επιπλέον 50 γραμμαρίων επεξεργασμένου κρέατος συνδέθηκε με 18% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο εμφάνισης της νόσου, ενισχύοντας τις συστάσεις για περιορισμό των αλλαντικών.
Ποια είναι τα 2 υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα που πλέον θεωρούνται καλά για την υγεία
Πώς προστατεύουν το έντερο οι φυτικές ίνες και το ασβέστιο
Αντίθετα, ορισμένα δημητριακά ολικής άλεσης και γαλακτοκομικά προϊόντα φαίνεται να προσφέρουν προστατευτικά οφέλη.
«Οι φυτικές ίνες επιταχύνουν τη διέλευση του περιεχομένου από το έντερο και τροφοδοτούν τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου», αναφέρει η Delisle.
Παράλληλα, «το ασβέστιο μπορεί να δεσμεύει ενώσεις στο παχύ έντερο που προκαλούν ερεθισμό και φλεγμονή και να συμβάλλει στον περιορισμό των επιδράσεών τους».
Η ειδικός σημειώνει ότι τα ευρήματα ενισχύουν τις καθιερωμένες διατροφικές συστάσεις για περισσότερες φυτικές ίνες, δημητριακά ολικής άλεσης, γαλακτοκομικά και ασβέστιο, με ταυτόχρονο περιορισμό του επεξεργασμένου κρέατος.
Γιατί αυξάνεται ο καρκίνος του παχέος εντέρου στους νέους;
Η έρευνα δημοσιεύεται ενώ τα περιστατικά καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού αυξάνονται στους νεότερους ενήλικες.
«Το επεξεργασμένο κρέας αποτελεί έναν βάσιμο ύποπτο για την αύξηση του καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού σε νεαρές ηλικίες, ενώ τα νιτρώδη και τα νιτρικά άλατα αποτελούν έναν βιολογικά εύλογο μηχανισμό», επισημαίνει η Delisle.
«Ωστόσο, η αύξηση των περιστατικών στους νεότερους ενήλικες είναι σχεδόν βέβαιο ότι οφείλεται σε πολλούς παράγοντες».
Οι επιστήμονες εξετάζουν επίσης την παχυσαρκία, την έλλειψη σωματικής δραστηριότητας, τις εκθέσεις κατά την παιδική ηλικία και τις μεταβολές του εντερικού μικροβιώματος.
Αξιοσημείωτο είναι ότι πολλοί νεότεροι ασθενείς δεν παρουσιάζουν εμφανείς παράγοντες κινδύνου.
Υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα: Με ποιες σοβαρές δερματικές παθήσεις συνδέονται
Τι πρέπει να τρώμε και πόσο συχνά;
«Οι άνθρωποι δεν πρέπει να φοβούνται τη λέξη “επεξεργασμένο” όταν πρόκειται για τρόφιμα όπως το ψωμί ολικής άλεσης, τα δημητριακά πρωινού, το γιαούρτι ή το γάλα», υπογραμμίζει η Delisle.
«Τα επεξεργασμένα κρέατα είναι πραγματικά εκείνο το συστατικό της διατροφής που πρέπει να περιορίζεται».
Παρότι δεν υπάρχει επιστημονικά καθορισμένη απολύτως ασφαλής ποσότητα επεξεργασμένου κρέατος, η περιστασιακή κατανάλωση δεν αντιμετωπίζεται όπως η καθημερινή.
«Η περιστασιακή κατανάλωση πεπερόνι ή ενός χοτ ντογκ δεν είναι καταστροφή», διευκρινίζει. «Ωστόσο, είναι προτιμότερο να αντιμετωπίζεται ως ένα τρόφιμο που καταναλώνεται πού και πού και όχι ως καθημερινή συνήθεια».
Η ειδικός προτείνει συχνότερη κατανάλωση ψαριών, πουλερικών, οσπρίων και φυτικών πρωτεϊνών, σε συνδυασμό με επαρκείς φυτικές ίνες και ασβέστιο.
«Οι άνθρωποι δεν πρέπει να επικεντρώνονται στο αν ένα τρόφιμο ανήκει σε μία συγκεκριμένη κατηγορία», καταλήγει. «Όταν πρόκειται για τη μείωση του κινδύνου καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού, η συνολική ποιότητα της διατροφής σας είναι αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία».
Πηγές: