Ο καρκίνος του παγκρέατος διαγιγνώσκεται συνήθως σε προχωρημένο στάδιο, όταν η αντιμετώπισή του είναι πιο δύσκολη. Νέα μεγάλη μελέτη δείχνει ότι οι αλλαγές στη σύνθεση του σώματος, και συγκεκριμένα στο λίπος και τη μυϊκή μάζα, μπορούν να εντοπιστούν έως και τρία χρόνια πριν από τη διάγνωση. Ποια είναι τα συμπεράσματα των ερευνητών;
Καρκίνος του παγκρέατος: Τι έδειξε μελέτη σε 1.825 ασθενείς
Ο καρκίνος του παγκρέατος αναπτύσσεται συχνά σιωπηλά, χωρίς εμφανή συμπτώματα στα αρχικά στάδια, γι’ αυτό και η έγκαιρη διάγνωσή του παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Η νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Pancreatology με τίτλο “Longitudinal body composition changes distinguish pancreatic ductal adenocarcinoma from controls in a pre-diagnostic CT cohort”, εξέτασε αν οι αλλαγές στη σύνθεση του σώματος μπορούν να διακρίνουν όσους πρόκειται να εμφανίσουν τη νόσο από όσους δεν θα την εμφανίσουν.
Οι ερευνητές της Mayo Clinic συνέκριναν κοιλιακές αξονικές τομογραφίες 1.825 ατόμων που εμφάνισαν καρκίνο του παγκρέατος με τομογραφίες 3.650 ατόμων παρόμοιας ηλικίας και κατάστασης υγείας. Όλες οι τομογραφίες είχαν πραγματοποιηθεί μέσα στην τριετία πριν από τη διάγνωση.
Με τη βοήθεια εργαλείου τεχνητής νοημοσύνης, οι επιστήμονες παρακολούθησαν τις αλλαγές τριών δεικτών με την πάροδο του χρόνου:
- της μυϊκής μάζας,
- του σπλαχνικού λίπους και
- του υποδόριου λίπους.
Το σπλαχνικό λίπος βρίσκεται βαθιά στην κοιλιά, γύρω από τα εσωτερικά όργανα, ενώ το υποδόριο λίπος βρίσκεται ακριβώς κάτω από το δέρμα.
Τι δείχνουν πρόσφατες έρευνες για την πρώιμη ανίχνευση του καρκίνου του παγκρέατος
Οι έρευνες των τελευταίων ετών δείχνουν ότι οι πρώιμες ενδείξεις της νόσου μπορεί να εντοπίζονται σε δεδομένα που συλλέγονται ήδη στο πλαίσιο της ιατρικής παρακολούθησης.
- Σύμφωνα με τη συστηματική ανασκόπηση του 2026 με τίτλο “The Correlation of Computed Tomography (CT)-Based Body Composition and Survival in Pancreatic Cancer Patients: A Systematic Review”, η οποία περιέλαβε 23 μελέτες, οι δείκτες σύνθεσης του σώματος που υπολογίζονται μέσω αξονικής τομογραφίας συσχετίστηκαν με την επιβίωση των ασθενών. Ιδιαίτερη προγνωστική αξία φάνηκε να έχουν οι μεταβολές των δεικτών με την πάροδο του χρόνου, και όχι μόνο οι μετρήσεις μιας συγκεκριμένης χρονικής στιγμής.
- Σύμφωνα με τη μετα-ανάλυση του 2025 με τίτλο “Computed Tomography-Based Sarcopenia and Pancreatic Cancer Survival—A Comprehensive Meta-Analysis Exploring the Influence of Definition Criteria, Prevalence, and Treatment Intention”, η σαρκοπενία που διαπιστώνεται μέσω αξονικής τομογραφίας συνδέθηκε με σημαντικά χειρότερη συνολική επιβίωση και μικρότερο διάστημα επιβίωσης χωρίς εξέλιξη της νόσου.
- Σύμφωνα με την ανασκόπηση του 2025 με τίτλο “Current paradigm and futuristic vision on new-onset diabetes and pancreatic cancer research”, ο νεοεμφανιζόμενος διαβήτης μελετάται ως πιθανός πρώιμος δείκτης καρκίνου του παγκρέατος. Ωστόσο, χρειάζονται καλύτερες μέθοδοι αξιολόγησης του κινδύνου, ώστε να εντοπίζονται οι ασθενείς που έχουν πραγματικά αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσουν τη νόσο.
Πώς διαφέρουν οι αλλαγές σε όσους εμφάνισαν τη νόσο
Κατά τη διάρκεια των τριών ετών πριν από τη διάγνωση, όσοι εμφάνισαν καρκίνο του παγκρέατος παρουσίασαν μεγαλύτερη απώλεια και των δύο τύπων λίπους σε σύγκριση με όσους δεν εμφάνισαν τη νόσο. Η απώλεια μυϊκής μάζας έγινε πιο έντονη κατά τους τελευταίους 12 μήνες πριν από τη διάγνωση.
«Ο καρκίνος του παγκρέατος αναπτύσσεται συχνά σιωπηλά, γεγονός που καθιστά την έγκαιρη ανίχνευσή του ιδιαίτερα δύσκολη. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι συνήθεις αξονικές τομογραφίες μπορεί να καταγράφουν σωματικές αλλαγές που σχετίζονται με τον καρκίνο του παγκρέατος, πριν διαγνωστούν οι ασθενείς με τη νόσο», αναφέρει η γαστρεντερολόγος της Mayo Clinic Yan Bi, σύμφωνα με το Men’s Journal.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα
Στη συνέχεια, οι ερευνητές εξέτασαν αν οι αλλαγές στη σύνθεση του σώματος μπορούν να διακρίνουν όσους πρόκειται να εμφανίσουν τη νόσο από όσους δεν θα την εμφανίσουν. Η δυνατότητα αυτή αποδείχθηκε μέτρια, με τις πιο έντονες ενδείξεις να καταγράφονται όσο πλησίαζε η στιγμή της διάγνωσης.
«Η μελέτη μας δείχνει ότι οι αλλαγές στη σύνθεση του σώματος που σχετίζονται με τον καρκίνο του παγκρέατος μπορούν να ανιχνευθούν σε συνήθεις αξονικές τομογραφίες και διαφέρουν από εκείνες που παρατηρούνται σε παρόμοιους ασθενείς χωρίς καρκίνο», εξηγεί ο γαστρεντερολόγος της Mayo Clinic Michael Wallace. «Από όσο γνωρίζουμε, πρόκειται για τη μεγαλύτερη ελεγχόμενη μελέτη που έχει αξιολογήσει τις αλλαγές στη σύνθεση του σώματος πριν από τη διάγνωση και μία από τις πρώτες που εξέτασαν αν οι αλλαγές αυτές μπορούν να διακρίνουν όσους θα εμφανίσουν τη νόσο από τους υπόλοιπους», προσθέτει.
Η ερευνητική ομάδα εργάζεται πλέον στην ανάπτυξη εργαλείων που θα συνδυάζουν τις αλλαγές στη σύνθεση του σώματος με άλλα δεδομένα από το ιατρικό ιστορικό και τις απεικονιστικές εξετάσεις. Στόχος είναι να εντοπίζονται νωρίτερα οι άνθρωποι που ενδέχεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παγκρέατος.
Πηγές: Men’s Journal, Pancreatology, Tomography, Cancers, Frontiers in Pharmacology