Η ιστορία μιας γυναίκας με αυξημένο γενετικό κίνδυνο για Αλτσχάιμερ, η εντυπωσιακή αλλαγή στις εξετάσεις της και όσα αποκαλύπτει η επιστήμη για την πρόληψη της άνοιας.
Από το 86 στο 4: Η εξέταση που άλλαξε τα δεδομένα
Μπορεί ο εγκέφαλος να παρουσιάζει αλλοιώσεις που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, ακόμη κι όταν η μνήμη λειτουργεί φυσιολογικά; Η περίπτωση της 58χρονης Susan Kroll, παραγωγού ειδήσεων στο NBC News, αναδεικνύει τη σημασία της έγκαιρης διερεύνησης, αλλά και τις δυνατότητες και τα όρια των νεότερων θεραπειών.
Μέσα σε λίγους μήνες, οι εξετάσεις της κατέγραψαν θεαματική μείωση των εναποθέσεων αμυλοειδούς στον εγκέφαλο. Η ίδια αποδίδει την εξέλιξη σε ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα που συνδύαζε θεραπευτική παρέμβαση και αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Τον Μάιο του 2026, έπειτα από έξι ενδοφλέβιες εγχύσεις, η Kroll υποβλήθηκε σε απεικονιστικό έλεγχο. Η βαθμολογία αμυλοειδούς είχε μειωθεί από 86 σε μόλις 4.
Στην ιατρική έκθεση αναφερόταν: «Το πρόβλημα με το αμυλοειδές έχει επιλυθεί».
Ο Dr. Richard Isaacson, ιδρυτής της Κλινικής Πρόληψης της Νόσου Αλτσχάιμερ, χαρακτήρισε τη μεταβολή «εντυπωσιακή σε βαθμό που σου πέφτει το σαγόνι».
Ωστόσο, η μείωση του αμυλοειδούς δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκε ο κίνδυνος εμφάνισης Αλτσχάιμερ.
Η θεραπεία που μειώνει τις πλάκες αμυλοειδούς
Τον Δεκέμβριο του 2025, η Kroll ξεκίνησε θεραπεία με Kisunla (donanemab), ένα μονοκλωνικό αντίσωμα που εγκρίθηκε από τον FDA το 2024.
Η θεραπεία στοχεύει τις πλάκες β-αμυλοειδούς, οι οποίες αποτελούν χαρακτηριστικό παθολογικό εύρημα της νόσου.
Στη μελέτη TRAILBLAZER-ALZ 2, που δημοσιεύθηκε στο JAMA, συμμετείχαν 1.736 ασθενείς με πρώιμη συμπτωματική νόσο Αλτσχάιμερ. Η donanemab επιβράδυνε κατά 35,1% την κλινική επιδείνωση σε συμμετέχοντες με χαμηλά ή μέτρια επίπεδα tau, βάσει συγκεκριμένης κλίμακας αξιολόγησης.
Η θεραπεία, πάντως, δεν στερείται κινδύνων. Στη μελέτη καταγράφηκαν εγκεφαλικό οίδημα και αιμορραγικές αλλοιώσεις, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την προσεκτική επιλογή και παρακολούθηση των ασθενών.
Επιπλέον, η Kroll δηλώνει ότι δεν έχει ούτε Αλτσχάιμερ ούτε ήπια γνωστική διαταραχή. Επομένως, η περίπτωσή της δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως τεκμηρίωση αποτελεσματικότητας της θεραπείας σε ασυμπτωματικούς ανθρώπους.
Το οικογενειακό ιστορικό που την οδήγησε στις εξετάσεις
Η αναζήτησή της ξεκίνησε το 2019, όταν η μητέρα της, λίγο πριν συμπληρώσει τα 75, άρχισε να παρουσιάζει προβλήματα μνήμης.
«Ξέρω ότι η μνήμη μου δεν είναι τόσο καλή όσο παλιά και ότι επαναλαμβάνω τα ίδια πράγματα. Με ανησυχεί, αλλά πραγματικά δεν ξέρω τι να κάνω γι’ αυτό», της είχε γράψει.
Οι γενετικές εξετάσεις αποκάλυψαν ότι η μητέρα της έφερε δύο αντίγραφα APOE4, παραλλαγής που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο Αλτσχάιμερ.
Τον Οκτώβριο του 2024, η Kroll εξετάστηκε επίσης. Διαπιστώθηκε ότι έφερε ένα αντίγραφο APOE4 και ένα APOE3, συνδυασμό που, σύμφωνα με την προσωπική της αφήγηση, αύξανε δύο έως τρεις φορές τον κίνδυνό της.
Εμμηνόπαυση και Αλτσχάιμερ: Τι συμβαίνει στον γυναικείο εγκέφαλο
Αρχικά, η Kroll απέδιδε τις περιστασιακές δυσκολίες ανάκλησης λέξεων στην εμμηνόπαυση.
Η σύνδεση αυτή παρουσιάζει επιστημονικό ενδιαφέρον. Έρευνα της Lisa Mosconi και συνεργατών, δημοσιευμένη στο Scientific Reports το 2021, διαπίστωσε μεταβολές στη δομή, τη συνδεσιμότητα και τον ενεργειακό μεταβολισμό του εγκεφάλου κατά τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση.
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης μεγαλύτερη εναπόθεση αμυλοειδούς σε γυναίκες που έφεραν APOE4, συγκριτικά με άνδρες αντίστοιχου γενετικού προφίλ.
Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι η εμμηνόπαυση προκαλεί Αλτσχάιμερ, αλλά υπογραμμίζουν τη σημασία της γυναικείας εγκεφαλικής υγείας στη μέση ηλικία.
Άνοια: Ποια αλλαγή στη φωνή μπορεί να είναι πρώιμο σημάδι της πάθησης
Οι αλλαγές στην καθημερινότητα που εφάρμοσε
Μετά την αξιολόγησή της από τη Dr. Sonja Blum, η Kroll ακολούθησε εξατομικευμένες οδηγίες για διατροφή, άσκηση και ύπνο.
Συγκεκριμένα:
- Περιόρισε τα επεξεργασμένα τρόφιμα, τα τηγανητά, το κόκκινο κρέας, τα γλυκά και το αλκοόλ.
- Απέκλεισε τα τεχνητά γλυκαντικά.
- Πρόσθεσε καθημερινά λαχανικά, φρούτα και δημητριακά ολικής άλεσης.
- Ενίσχυσε την κατανάλωση ψαριών, ξηρών καρπών, αβοκάντο και μούρων.
- Καθιέρωσε αερόβια άσκηση 45-60 λεπτών, τρεις έως τέσσερις φορές εβδομαδιαίως.
- Πρόσθεσε προπόνηση ενδυνάμωσης και άρχισε να κοιμάται νωρίτερα.
Πρόληψη άνοιας: Πόσο μπορούμε να αποτρέψουμε τον κίνδυνο;
Η πρόληψη δεν περιορίζεται στις γενετικές εξετάσεις ή στις φαρμακευτικές θεραπείες.
Σύμφωνα με την Επιτροπή του Lancet για την άνοια, το 2024, περίπου το 45% των περιστατικών θα μπορούσε δυνητικά να προληφθεί ή να καθυστερήσει με την αντιμετώπιση 14 τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αυξημένη LDL χοληστερόλη, η υπέρταση, η σωματική αδράνεια, η παχυσαρκία και η κοινωνική απομόνωση.
Πρόκειται για εκτίμηση σε πληθυσμιακό επίπεδο, όχι για εγγύηση ατομικής προστασίας.
Τι σημαίνει ένα θετικό αποτέλεσμα πριν εμφανιστούν συμπτώματα;
Η περίπτωση της Kroll αναδεικνύει ένα σημαντικό ζήτημα: την ανάγκη διάκρισης ανάμεσα στον αυξημένο κίνδυνο, στους θετικούς βιοδείκτες και στην κλινική διάγνωση.
Ένα θετικό αποτέλεσμα δεν προδικάζει αναγκαστικά την εμφάνιση άνοιας. Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται από εξειδικευμένο γιατρό, λαμβάνοντας υπόψη το οικογενειακό ιστορικό, τη γνωστική λειτουργία και τις κατάλληλες εξετάσεις.
Η Kroll εξακολουθεί να παρακολουθείται μηνιαίως, καθώς παραμένει σε αυξημένο κίνδυνο.
Σήμερα, η 82χρονη μητέρα της εξακολουθεί να την αναγνωρίζει, αλλά δεν μπορεί πλέον να παρακολουθήσει ή να θυμηθεί τις συζητήσεις τους.
Για την ίδια, αυτή είναι η ουσιαστικότερη υπενθύμιση της σημασίας που έχει η έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής βοήθειας, χωρίς να δημιουργούνται ψευδείς βεβαιότητες για το μέλλον.