Από παγωτά χαμηλά σε υδατάνθρακες μέχρι αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη, τα γλυκαντικά βρίσκονται πια παντού. Ωστόσο, νέα έρευνα από το University of Colorado Boulder, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Applied Physiology, καταλήγει στο ότι ένα κοινό υποκατάστατο ζάχαρης μπορεί να επηρεάζει τα εγκεφαλικά κύτταρα με τρόπους που αυξάνουν τον κίνδυνο για εγκεφαλικό.
Το Νο1 γλυκαντικό που δεν επηρεάζει το σάκχαρο και το συνιστούν οι ειδικοί – Ποια να αποφεύγετε
Νέα έρευνα εγείρει ανησυχίες για τις επιδράσεις δημοφιλούς γλυκαντικού στην εγκεφαλική και καρδιαγγειακή υγεία
«Η μελέτη μας προσθέτει στα στοιχεία που δείχνουν ότι τα μη θρεπτικά γλυκαντικά, τα οποία γενικά θεωρούνται ασφαλή, ενδέχεται να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία», δηλώνει ο κύριος συγγραφέας της μελέτης Christopher DeSouza, σύμφωνα με το SciTech Daily.
Η ερυθριτόλη χρησιμοποιείται ευρέως από την έγκρισή της από τον FDA το 2001 λόγω των χαμηλών θερμίδων και της ελάχιστης επίδρασης στην ινσουλίνη – ωστόσο πλέον βρίσκεται υπό αυξανόμενο διερεύνηση, ιδιαίτερα καθώς μελέτες συνδέουν υψηλότερα επίπεδα στο αίμα με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού.
Πώς μπορεί να συνδέονται τα γλυκαντικά με την εγκεφαλική βλάβη
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο “Associations between artificial sweeteners and cardiovascular disease, stroke, and diabetes: A Mendelian randomization study”, γενετικά προβλεπόμενα υψηλότερα επίπεδα ερυθριτόλης συνδέθηκαν με αυξημένους κινδύνους στεφανιαίας νόσου, εμφράγματος του μυοκαρδίου και εγκεφαλικού.
Άλλες πρόσφατες έρευνες αναφέρουν πιθανή σύνδεση μεταξύ τεχνητών γλυκαντικών και υγείας του εγκεφάλου, αλλά τα στοιχεία εξακολουθούν να εξελίσσονται. Ενώ ορισμένα ευρήματα εγείρουν ανησυχίες, δεν υπάρχει σαφής απόδειξη άμεσης αιτιώδους σχέσης και απαιτούνται περισσότερες μακροχρόνιες μελέτες σε ανθρώπους.
- Μεγάλη μελέτη σε ανθρώπους βρήκε ταχύτερη γνωστική έκπτωση που συνδέεται με την κατανάλωση γλυκαντικών
- Ανασκόπηση αναφέρει πιθανές νευροτοξικές επιδράσεις όπως οξειδωτικό στρες και βλάβη νευρώνων
- Μελέτες σε κύτταρα δείχνουν βλάβη στο DNA και στρες σε ανθρώπινα εγκεφαλικά κύτταρα
- Μελέτες σε ζώα συνδέουν τη μακροχρόνια χρήση με προβλήματα μνήμης και γνωστική έκπτωση
- Ευρύτερες ανασκοπήσεις αναφέρουν ότι τα στοιχεία είναι μικτά και εξακολουθούν να συζητούνται
Επιδράσεις της ερυθριτόλης στα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου
Για να κατανοήσουν καλύτερα γιατί μπορεί να υπάρχει αυτός ο κίνδυνος, ο DeSouza και η Auburn Berry, φοιτήτρια μεταπτυχιακού στο εργαστήριό του, εξέτασαν πώς επηρεάζει τα κύτταρα η ερυθριτόλη.
Στο πείραμά τους, οι ερευνητές εξέθεσαν ανθρώπινα κύτταρα που επενδύουν τα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου σε ποσότητα ερυθριτόλης παρόμοια με αυτή που βρίσκεται σε ένα τυπικό ρόφημα χωρίς ζάχαρη για τρεις ώρες.
Τα αποτελέσματα έδειξαν αρκετές ανησυχητικές αλλαγές. Τα κύτταρα παρήγαγαν πολύ λιγότερο μονοξείδιο του αζώτου, το οποίο βοηθά τα αιμοφόρα αγγεία να χαλαρώνουν και να διαστέλλονται, και περισσότερο ενδοθηλίνη-1, η οποία προκαλεί σύσπαση των αγγείων. Όταν εκτέθηκαν σε θρομβίνη, μια ουσία που προάγει την πήξη, τα κύτταρα είχαν μειωμένη ικανότητα να παράγουν t-PA, μια φυσική ένωση που βοηθά στη διάσπαση των θρόμβων.
Επιπλέον, τα επεξεργασμένα κύτταρα παρήγαγαν υψηλότερα επίπεδα αντιδραστικών ειδών οξυγόνου (ROS), γνωστά και ως «ελεύθερες ρίζες», που μπορεί να βλάψουν τα κύτταρα, να επιταχύνουν τη γήρανση και να προκαλέσουν φλεγμονή.
Γιατί έχουν σημασία αυτές οι αλλαγές για τον κίνδυνο εγκεφαλικού
«Σε γενικές γραμμές, αν τα αγγεία σας είναι πιο συσπασμένα και η ικανότητά σας να διασπάτε θρόμβους μειώνεται, ο κίνδυνος εγκεφαλικού αυξάνεται», είπε ο Berry. «Η έρευνά μας δεν δείχνει μόνο αυτό, αλλά δείχνει και τον τρόπο με τον οποίο η ερυθριτόλη έχει τη δυνατότητα να αυξήσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού».
Ο DeSouza επισήμανε ότι η μελέτη χρησιμοποίησε μόνο ποσότητα αντίστοιχη με μία μερίδα ερυθριτόλης. Άτομα που καταναλώνουν πολλαπλές μερίδες καθημερινά θα μπορούσαν ενδεχομένως να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερες επιδράσεις.
Μπορεί τα προϊόντα διαίτης χωρίς ζάχαρη να μας παχαίνουν; Ανατρεπτική μελέτη απαντά
Τι πρέπει να γνωρίζουν όσοι επιλέγουν προϊόντα με 0% ζάχαρη
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματά τους προέρχονται από εργαστηριακά πειράματα σε κύτταρα και όχι από μελέτες σε ανθρώπους – επομένως απαιτείται περισσότερη έρευνα για να επιβεβαιωθούν οι κίνδυνοι σε πραγματικές συνθήκες.
Παρόλα αυτά, ο DeSouza συνιστά να δίνεται μεγαλύτερη προσοχή στις ετικέτες των προϊόντων και να παρακολουθείται η παρουσία ερυθριτόλης ή «sugar alcohol».
«Δεδομένης της επιδημιολογικής μελέτης που ενέπνευσε την εργασία μας, και τώρα των κυτταρικών ευρημάτων μας, πιστεύουμε ότι θα ήταν συνετό οι άνθρωποι να παρακολουθούν την κατανάλωση μη θρεπτικών γλυκαντικών όπως η ερυθριτόλη», είπε.
Πηγές: SciTech Daily, JAP, Neurology Journals, Oxford Academic, PMC, ScienceDirect, AnnualReviews, ScienceDirect