Τα αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη μπορεί να βοηθούν στον έλεγχο του βάρους, αλλά οι επιστήμονες εξετάζουν πιθανές επιπτώσεις στην καρδιά, στο σάκχαρο και στο μικροβίωμα του εντέρου. Πότε η κατανάλωσή τους χρειάζεται προσοχή;
Τι θα συμβεί στο σώμα σας αν πίνετε αναψυκτικά κάθε μέρα; Οι επιπτώσεις που δεν φαντάζεστε
Υγιεινή εναλλακτική ή ένας κίνδυνος στο ποτήρι μας;
Τα αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη αποτελούν δημοφιλή εναλλακτική για όσους επιθυμούν να περιορίσουν τη ζάχαρη χωρίς να στερηθούν τη γλυκιά γεύση. Ωστόσο, η απουσία θερμίδων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένα ρόφημα είναι και η καλύτερη επιλογή για την υγεία.
Οι επιστημονικές μελέτες παρουσιάζουν μια σύνθετη εικόνα. Ορισμένες καταγράφουν μικρά οφέλη στο σωματικό βάρος, ενώ άλλες συνδέουν τη συστηματική κατανάλωση με αυξημένους καρδιομεταβολικούς κινδύνους. Το σημαντικό είναι να διαχωρίζουμε τις συσχετίσεις από τις αποδεδειγμένες επιδράσεις.
Τι δείχνουν οι μελέτες για την καρδιά και τα αναψυκτικά διαίτης
Μία από τις σημαντικότερες ανησυχίες αφορά την καρδιαγγειακή υγεία. Μετα-ανάλυση του 2024, που συγκέντρωσε στοιχεία από 12 μελέτες και περισσότερους από 1,2 εκατομμύρια ανθρώπους, συνέδεσε την κατανάλωση τουλάχιστον ενός αναψυκτικού διαίτης ημερησίως με υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, εγκεφαλικού επεισοδίου και θανάτου από οποιαδήποτε αιτία.
Αντίστοιχα, ανασκόπηση στο επιστημονικό περιοδικό Advances in Nutrition κατέγραψε ανησυχητικές συσχετίσεις με την παχυσαρκία, τον διαβήτη τύπου 2, την υπέρταση και τις καρδιαγγειακές παθήσεις.
Άλλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο BMJ το 2022 παρακολούθησε 103.388 συμμετέχοντες της γαλλικής μελέτης NutriNet-Santé. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η μεγαλύτερη πρόσληψη τεχνητών γλυκαντικών συνδεόταν με υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων.
Ωστόσο, τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι τα αναψυκτικά προκαλούν αυτές τις παθήσεις. Είναι πιθανό άνθρωποι με ήδη αυξημένο κίνδυνο να επιλέγουν συχνότερα προϊόντα χωρίς ζάχαρη, γεγονός που δυσκολεύει την ερμηνεία των αποτελεσμάτων.
Ειδικότερα, η ασπαρτάμη συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο αγγειακών εγκεφαλικών συμβάντων, ενώ η ακεσουλφάμη καλίου και η σουκραλόζη συνδέθηκαν με στεφανιαία νόσο.
Tι συμβαίνει σε όσους πίνουν δύο κουτάκια αναψυκτικά με ζάχαρη την εβδομάδα-Ανησυχητική έρευνα
Πώς επηρεάζουν το σάκχαρο και τα βακτήρια του εντέρου
Το μικροβίωμα του εντέρου βρίσκεται στο επίκεντρο της έρευνας για τις τεχνητές γλυκαντικές ουσίες.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Cell το 2022 διαπίστωσε ότι συγκεκριμένα γλυκαντικά, ιδιαίτερα η σακχαρίνη και η σουκραλόζη, μπορούσαν να επηρεάσουν τη γλυκαιμική απόκριση υγιών ενηλίκων.
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης μεταβολές στο εντερικό μικροβίωμα, οι οποίες διέφεραν μεταξύ των συμμετεχόντων. Αυτό υποδηλώνει ότι η επίδραση των γλυκαντικών ενδέχεται να μην είναι ίδια σε όλους.
Τα αποτελέσματα, πάντως, δεν σημαίνουν ότι κάθε αναψυκτικό διαίτης προκαλεί διαταραχές στο σάκχαρο. Χρειάζεται να λαμβάνονται υπόψη το συγκεκριμένο γλυκαντικό και τα όρια των διαθέσιμων δεδομένων.
Αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη και αδυνάτισμα: Υπάρχει όφελος;
Όταν ένα αναψυκτικό διαίτης αντικαθιστά ένα ζαχαρούχο, οι βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες επιδράσεις στο βάρος φαίνονται περισσότερο ενθαρρυντικές.
Δικτυακή μετα-ανάλυση του 2022 έδειξε ότι η αντικατάσταση ροφημάτων με ζάχαρη από αντίστοιχα χαμηλών ή μηδενικών θερμίδων συνδεόταν με μικρή μείωση του σωματικού βάρους, του ποσοστού λίπους και του ηπατικού λίπους.
Παρόμοια εικόνα προέκυψε από τυχαιοποιημένη μελέτη διάρκειας 12 μηνών. Οι συμμετέχοντες με περισσότερο κοιλιακό λίπος που συνέχισαν να πίνουν ζαχαρούχα ροφήματα πήραν περισσότερο βάρος από όσους επέλεξαν νερό ή αναψυκτικά διαίτης.
Για τους περισσότερους συμμετέχοντες, ωστόσο, οι διαφορές δεν ήταν εντυπωσιακές. Επομένως, η αλλαγή ροφήματος μπορεί να βοηθήσει, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση απώλειας βάρους.
Σε αυτό το βίντεο του GoodRx, ο Δρ. Pry Peri και η διατροφιλόγος Sharon Palmer συζητούν για το κατά πόσο τα αναψυκτικά –συμπεριλαμβανομένων των light και zero– είναι ανθυγιεινά:
Τι περιέχει ένα αναψυκτικό διαίτης και πόσο ασφαλής είναι η ασπαρτάμη;
Τα περισσότερα αναψυκτικά διαίτης περιέχουν ανθρακούχο νερό, αρωματικές ύλες, οξέα, συντηρητικά και γλυκαντικά, όπως ασπαρτάμη, σουκραλόζη, ακεσουλφάμη Κ ή στέβια. Ορισμένα περιέχουν επίσης καφεΐνη.
Ο FDA αξιολογεί την ασφάλεια των γλυκαντικών και καθορίζει αποδεκτά όρια ημερήσιας πρόσληψης. Οι ποσότητες που καταναλώνουν οι περισσότεροι άνθρωποι βρίσκονται κάτω από αυτά τα όρια.
Το 2023, ομάδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας χαρακτήρισε την ασπαρτάμη ως πιθανώς καρκινογόνα, βασιζόμενη σε περιορισμένα στοιχεία. Αυτό δεν αποτελεί απόδειξη ότι η συνήθης κατανάλωσή της προκαλεί καρκίνο, ενώ οι οδηγίες ασφαλούς πρόσληψης του FDA παρέμειναν αμετάβλητες.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη φαινυλκετονουρία, μια σπάνια κληρονομική πάθηση, καθώς τα άτομα που πάσχουν από αυτή πρέπει να αποφεύγουν την ασπαρτάμη.
Αλτσχάιμερ: Τα δύο ποτά που αυξάνουν τον κίνδυνο σύμφωνα με νευροεπιστήμονα
Πότε χρειάζεται να περιορίσετε τα αναψυκτικά διαίτης;
Παρότι η περιστασιακή κατανάλωση δεν θεωρείται ιδιαίτερα ανησυχητική για τους περισσότερους ανθρώπους, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ο περιορισμός τους αξίζει να εξεταστεί:
- Όταν καταναλώνετε αρκετά κουτάκια καθημερινά.
- Όταν αντικαθιστούν συστηματικά το νερό ή άλλα θρεπτικά ροφήματα.
- Όταν η καφεΐνη που περιέχουν επηρεάζει την ποιότητα του ύπνου σας.
- Όταν προσπαθείτε να περιορίσετε την επιθυμία για έντονα γλυκές γεύσεις.
- Όταν αντιμετωπίζετε οδοντική ευαισθησία ή προβλήματα με το σμάλτο.
- Όταν έχετε φαινυλκετονουρία και το προϊόν περιέχει ασπαρτάμη.
Αναψυκτικά διαίτης ή νερό; Τι αξίζει να κρατήσετε
Η American Heart Association έχει επισημάνει ότι τα αναψυκτικά διαίτης μπορούν να λειτουργήσουν ως μεταβατική επιλογή για όσους προσπαθούν να μειώσουν τα ζαχαρούχα ροφήματα.
Αυτό, όμως, δεν τα καθιστά ιδανική καθημερινή πηγή ενυδάτωσης. Το νερό και τα μη γλυκαντικά ροφήματα παραμένουν προτιμότερες επιλογές, χωρίς τα επιστημονικά ερωτήματα που συνοδεύουν τη συστηματική πρόσληψη τεχνητών γλυκαντικών.
Το πρακτικό συμπέρασμα είναι ότι δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζετε κάθε αναψυκτικό διαίτης ως απειλή. Σημασία έχουν η συχνότητα κατανάλωσης, το τι αντικαθιστά στη διατροφή σας και οι προσωπικές σας ανάγκες.
Η συνολική ποιότητα της διατροφής έχει μεγαλύτερη βαρύτητα από ένα περιστασιακό αναψυκτικό χωρίς ζάχαρη.
Αναψυκτικό με ζάχαρη ή χωρίς: Ποιο είναι τελικά πιο υγιεινό;
Αν η επιλογή είναι ανάμεσα σε ένα αναψυκτικό με ζάχαρη και ένα χωρίς, το δεύτερο θεωρείται γενικά προτιμότερο, ιδιαίτερα για όσους προσπαθούν να περιορίσουν την πρόσληψη ζάχαρης και θερμίδων.
Ένα συνηθισμένο κουτάκι αναψυκτικού 330 ml μπορεί να περιέχει περίπου 35 γραμμάρια ζάχαρης, ενώ η αντίστοιχη εκδοχή χωρίς ζάχαρη προσφέρει ελάχιστες ή μηδενικές θερμίδες. Παρότι ορισμένες μελέτες συνδέουν τα τεχνητά γλυκαντικά με πιθανούς κινδύνους για την υγεία, δεν αποδεικνύουν ότι ένα αναψυκτικό χωρίς ζάχαρη είναι πιο επιβλαβές από ένα κανονικό.
Η περιστασιακή κατανάλωση οποιασδήποτε από τις δύο επιλογές δεν καθορίζει από μόνη της την υγεία σας.
Πηγές: