Η χημειοθεραπεία μπορεί να καταστρέψει μεγάλο αριθμό καρκινικών κυττάρων, ωστόσο ορισμένα επιβιώνουν περνώντας σε μια κατάσταση που ονομάζεται κυτταρική γήρανση. Νέα έρευνα για τον καρκίνο συμπεραίνει ότι αυτά τα κύτταρα μπορούν να μεταβάλουν το περιβάλλον τους με τρόπους που διευκολύνουν την εξάπλωση άλλων καρκινικών κυττάρων, με τη φρουκτόζη να φαίνεται ότι λειτουργεί ως ένα από τα σχετικά σήματα.
Η φρουκτόζη φαίνεται να βοηθά τα καρκινικά κύτταρα να αποκολληθούν και να εξαπλωθούν, σύμφωνα με νέα έρευνα
Τα γηρασμένα κύτταρα δεν παραμένουν απλώς ανενεργά. Συνεχίζουν να έχουν μεταβολική δραστηριότητα και απελευθερώνουν πρωτεΐνες, λιπίδια και άλλα μόρια, τα οποία μπορούν να επηρεάσουν τα γειτονικά κύτταρα και να αναδιαμορφώσουν το περιβάλλον του όγκου.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Aging συμπεραίνει ότι η φρουκτόζη ενδέχεται να είναι ένα από αυτά τα μόρια-σήματα, βοηθώντας δυνητικά τα κύτταρα του καρκίνου των ωοθηκών να αποκολληθούν και να εξαπλωθούν.
«Η μελέτη μας είναι από τις πρώτες που δείχνουν ότι ένα θρεπτικό συστατικό –στη συγκεκριμένη περίπτωση η φρουκτόζη– μπορεί να λειτουργήσει ως ένα από αυτά τα σήματα», δήλωσε ο Aidan Cole, μοριακός βιολόγος στο The Wistar Institute στη Φιλαδέλφεια, σύμφωνα με το Science Alert.
Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε κύτταρα καρκίνου των ωοθηκών που είχαν υποβληθεί σε θεραπεία με σισπλατίνη, ένα φάρμακο χημειοθεραπείας με βάση την πλατίνα, το οποίο μπορεί να προκαλέσει κυτταρική γήρανση.
Για να διερευνήσουν τι θα μπορούσε να συμβάλλει στην εξάπλωση του καρκίνου, προκάλεσαν κυτταρική γήρανση σε καρκινικά κύτταρα στο εργαστήριο χρησιμοποιώντας σισπλατίνη.
Καρκίνος του προστάτη: Τα φυτικά λιπαρά που «χαρίζουν» χρόνια μετά τη διάγνωση – Έρευνα του Harvard
Στη συνέχεια συνέλεξαν το καλλιεργητικό υλικό που περιείχε τις ουσίες τις οποίες είχαν απελευθερώσει τα κύτταρα μέσα σε δύο ημέρες και εξέθεσαν σε αυτό καρκινικά κύτταρα που δεν είχαν λάβει θεραπεία.
Το υλικό αυτό δεν έκανε τα κύτταρα να πολλαπλασιάζονται πιο γρήγορα ούτε τα κατέστησε πιο ανθεκτικά στον κυτταρικό θάνατο. Τα έκανε, όμως, πιο πιθανό να χάσουν την πρόσφυσή τους στα γειτονικά κύτταρα και να αποκολληθούν από τρισδιάστατες δομές που προσομοιάζουν με όγκους – ένα σημαντικό πρώτο βήμα στον τρόπο με τον οποίο εξαπλώνεται ο καρκίνος των ωοθηκών.
Τι δείχνουν άλλες έρευνες για τη φρουκτόζη και τον καρκίνο
Άλλα ερευνητικά δεδομένα ενισχύουν την υπόθεση ότι ο μεταβολισμός της φρουκτόζης και το μικροπεριβάλλον του όγκου μπορούν να επηρεάσουν την εξέλιξη του καρκίνου, αν και οι επιδράσεις φαίνεται να διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο του καρκίνου και τον εμπλεκόμενο μηχανισμό.
Θεσμικό ρόλο αποκτούν οι ασθενείς στη διαμόρφωση των πολιτικών για τον καρκίνο
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2026 «Subclonal β-catenin/YAP signaling heterogeneity accelerates ovarian cancer metastasis through a senescence-associated secretory phenotype», κύτταρα καρκίνου των ωοθηκών με χαρακτηριστικά κυτταρικής γήρανσης προήγαγαν τη μεταστατική εξάπλωση μέσω σημάτων που απελευθέρωναν προς γειτονικά καρκινικά κύτταρα.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 «Fructose and glucose from sugary drinks enhance colorectal cancer metastasis via SORD», ο συνδυασμός φρουκτόζης και γλυκόζης αύξησε την κινητικότητα και τη μετάσταση καρκινικών κυττάρων σε πειραματικά μοντέλα καρκίνου του παχέος εντέρου.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2024 «Dietary fructose enhances tumour growth indirectly via interorgan lipid transfer», η φρουκτόζη επιτάχυνε την ανάπτυξη όγκων σε ζωικά μοντέλα, επηρεάζοντας έμμεσα τον μεταβολισμό του ήπατος και αυξάνοντας τα λιπίδια που κυκλοφορούσαν στο αίμα και μπορούσαν να αξιοποιηθούν από τους όγκους.
Συνολικά, τα δεδομένα προσφέρουν βιολογικά εύλογες εξηγήσεις που αξίζει να διερευνηθούν περαιτέρω. Δεν αποδεικνύουν, όμως, ότι η κατανάλωση φρουκτόζης προκαλεί μετάσταση του καρκίνου των ωοθηκών στους ανθρώπους.
Η φρουκτόζη ως πιθανό «σήμα»
Όταν οι ερευνητές επεξεργάστηκαν το υλικό ώστε να απομακρύνουν πιθανές πρωτεΐνες, η επίδραση παρέμεινε. Αυτό δείχνει ότι γνωστά πρωτεϊνικά μόρια σηματοδότησης, όπως οι κυτταροκίνες και οι αυξητικοί παράγοντες, πιθανότατα δεν ήταν υπεύθυνα.
Η μεταβολική ανάλυση έστρεψε την προσοχή στη φρουκτόζη. Τα γηρασμένα κύτταρα κατανάλωναν γλυκόζη, ενώ παράλληλα απελευθέρωναν αυξημένες ποσότητες φρουκτόζης.
Η προσθήκη φρουκτόζης σε φυσιολογικές συγκεντρώσεις ήταν αρκετή για να αναπαραγάγει την αυξημένη αποκόλληση των καρκινικών κυττάρων, ενώ η αποκατάσταση της γλυκόζης ανέστρεψε σε μεγάλο βαθμό το φαινόμενο.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης ότι η φρουκτόζη επηρέαζε τον μεταβολισμό των μιτοχονδρίων και τελικά περιόριζε την παραγωγή χοληστερόλης. Η χοληστερόλη συμβάλλει στη σταθερότητα των κυτταρικών μεμβρανών και στην πρόσφυση των κυττάρων μεταξύ τους και στους γύρω ιστούς. Όταν μειώθηκε η χοληστερόλη στις μεμβράνες, τα καρκινικά κύτταρα παρουσίασαν μικρότερη προσκόλληση και μεγαλύτερη τάση να αποκολληθούν.
Καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού: Τα 3 συμπτώματα «Α & Κ» που δεν πρέπει να αγνοήσετε
Τι έδειξαν τα πειράματα
Οι ερευνητές εξέτασαν τον μηχανισμό και σε ποντίκια. Τα ζώα στα οποία είχαν εμφυτευθεί κύτταρα καρκίνου των ωοθηκών ανέπτυξαν σημαντικά περισσότερους μεταστατικούς όγκους όταν εκτέθηκαν σε ουσίες που είχαν απελευθερώσει γηρασμένα κύτταρα, σε σύγκριση με ουσίες από φυσιολογικά κύτταρα, χωρίς να παρατηρηθεί αύξηση του πολλαπλασιασμού των καρκινικών κυττάρων.
Τα ποντίκια που ακολουθούσαν διατροφή πλούσια σε φρουκτόζη εμφάνισαν επίσης πιο εκτεταμένη μεταστατική νόσο από εκείνα που λάμβαναν γλυκόζη. Όταν οι επιστήμονες περιόρισαν την ικανότητα των καρκινικών κυττάρων να μεταβολίζουν τη φρουκτόζη, παρατηρήθηκε μικρότερη εξάπλωση των κυττάρων.
Χρειάζονται κι άλλες μελέτες
Τα βασικά ευρήματα της νέας έρευνας είναι προκλινικά, καθώς προέρχονται από εργαστηριακά κύτταρα και πειράματα σε ποντίκια. Επομένως, δεν αποδεικνύουν ότι η κατανάλωση φρουκτόζης προκαλεί από μόνη της μετάσταση του καρκίνου των ωοθηκών στον άνθρωπο.
Η έρευνα δείχνει ότι τα γηρασμένα κύτταρα που προκύπτουν μετά τη χημειοθεραπεία μπορεί να αλλάζουν το μεταβολικό περιβάλλον γύρω από τον όγκο με τρόπους που διευκολύνουν την εξάπλωση των κυττάρων που έχουν επιβιώσει.
Καρκίνος: Ερευνητές δημιούργησαν μικροσκοπική συσκευή που ανιχνεύει τους όγκους χωρίς εργαστήριο
Οι ερευνητές προτείνουν να εξεταστεί στο μέλλον εάν ο συνδυασμός σενολυτικών φαρμάκων, τα οποία στοχεύουν τα γηρασμένα κύτταρα, με προσεκτικά σχεδιασμένες διατροφικές παρεμβάσεις θα μπορούσε να περιορίσει αυτή την ανεπιθύμητη συνέπεια της χημειοθεραπείας.
«Η φρουκτόζη μπορεί να παίζει έναν ρόλο στη ρύθμιση της συμπεριφοράς των καρκινικών κυττάρων που μέχρι σήμερα έχει υποτιμηθεί», καταλήγουν οι ερευνητές.
Σε ποιες τροφές βρίσκεται η φρουκτόζη
Η φρουκτόζη είναι φυσικό σάκχαρο που βρίσκεται κυρίως στα φρούτα, ιδιαίτερα σε μήλα, αχλάδια, μάνγκο και καρπούζι, καθώς και στο μέλι και σε ορισμένα λαχανικά.
Περιέχεται επίσης στην κλασική ζάχαρη, η οποία αποτελείται από γλυκόζη και φρουκτόζη. Στη βιομηχανία τροφίμων συναντάται και ως συστατικό γλυκαντικών, όπως το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη, που μπορεί να υπάρχει σε αναψυκτικά, γλυκά, αρτοσκευάσματα, δημητριακά και άλλα επεξεργασμένα προϊόντα.
Πηγές: ScienceAlert, Nature, Nature, Nature, Nature, FDA, MedlinePlus, Cleveland Clinic