Πάνω από 7.000 άνδρες διαγιγνώσκονται με καρκίνο του προστάτη ετησίως στην Ελλάδα, ενώ περίπου 27.400 άνδρες ζούσαν το 2022 έχοντας λάβει τη διάγνωση κατά την προηγούμενη πενταετία, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του IARC. Ενώ τα ακριβή αίτιά του δεν είναι σαφή, μια διατροφή πλούσια σε κόκκινο κρέας, κορεσμένα λιπαρά και υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα έχει συνδεθεί εδώ και καιρό με φλεγμονή και μεταλλάξεις που προκαλούν καρκίνο. Τι αποκαλύπτει νέα έρευνα για τις τροφές που μπορεί να αυξήσουν την επιβίωση μετά τη διάγνωση.
Καρκίνος του προστάτη: Το PSA προγνωστικός δείκτης επιβίωσης στον μεταστατικό καρκίνο
Διατροφή και μακροπρόθεσμη επιβίωση από τον καρκίνο του προστάτη
Τώρα, ερευνητές του Harvard έχουν εντοπίσει μια διατροφή πλούσια σε ακόρεστα λιπαρά και φυτικής προέλευσης λιπαρά, όπως το ελαιόλαδο, ο σολομός και τα αμύγδαλα, η οποία μπορεί να συμβάλει στην παράταση της ζωής ενός επιζώντος και να βελτιώσει τις πιθανότητες επιβίωσης των ασθενών με καρκίνο του προστάτη, ακόμη και δεκαετίες μετά την αντιμετώπιση της νόσου.
Παρακολουθώντας σχεδόν 5.000 άνδρες με εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη για έως και τρεις δεκαετίες, η ομάδα διαπίστωσε ότι η υψηλότερη κατανάλωση κορεσμένων και ζωικών λιπαρών, όπως εκείνων από το κρέας και τα γαλακτοκομικά, συσχετίστηκε με 24% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από όλες τις αιτίες.
Η συσχέτιση αυτή δεν οφειλόταν στον ίδιο τον καρκίνο του προστάτη, αλλά στις καρδιακές παθήσεις και σε άλλες μορφές καρκίνου που αναπτύχθηκαν ως πιθανό αποτέλεσμα μιας κακής διατροφής.
Αντίθετα, η αντικατάσταση μόλις περίπου του 10% των ημερήσιων θερμίδων που προέρχονταν από ζωικά λιπαρά με εναλλακτικές φυτικής προέλευσης, όπως οι σπόροι ή το αβοκάντο, συσχετίστηκε με 16% χαμηλότερη πιθανότητα θανάτου μέσα σε 10 χρόνια.
Παρόλο που οι ερευνητές προειδοποίησαν ότι τα ευρήματα δείχνουν συσχετίσεις και όχι άμεσες αιτιώδεις σχέσεις, ενδέχεται να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός οδηγού για χιλιάδες επιζώντες από καρκίνο του προστάτη, ώστε να ζήσουν χρόνια ή δεκαετίες περισσότερο.
«Το κεντρικό μήνυμα δεν είναι απλώς να “τρώτε λιγότερα λιπαρά”. Αντίθετα, ο τύπος και η πηγή των λιπαρών φαίνεται να έχουν σημασία», σημείωσε ο ουρολόγος David P Labbé, συν-επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και επιστήμονας στο Research Institute of the McGill University Health Centre, σύμφωνα με το Daily Mail.
«Η αντικατάσταση ορισμένων ζωικών και κορεσμένων λιπαρών με φυτικά και ακόρεστα λιπαρά μπορεί να συμβάλει στην υποστήριξη της μακροπρόθεσμης υγείας μετά τη διάγνωση καρκίνου του προστάτη», συμπλήρωσε.
Μπορεί η διατροφή να επηρεάσει τα αποτελέσματα της θεραπείας για τον καρκίνο;
Πρόσφατες έρευνες δέιχνουν ότι η διατροφή μπορεί να επηρεάσει το πόσο καλά λειτουργούν ορισμένες θεραπείες για τον καρκίνο. Τα στοιχεία δεν είναι ίδια για κάθε καρκίνο και οι ερευνητές δεν έχουν εντοπίσει μία διατροφή που να βελτιώνει τα αποτελέσματα της θεραπείας για όλους.
Η διατήρηση μιας καλής διατροφής κατά τη διάρκεια της θεραπείας υποστηρίζεται επί του παρόντος από ισχυρότερα στοιχεία σε σύγκριση με περιοριστικές δίαιτες, όπως η νηστεία ή η κετογονική δίαιτα.
Καρκίνος Προστάτη: Νέα Ελάχιστα Επεμβατική Εστιακή Θεραπεία με NanoKnife
- Χημειοθεραπεία: Μικρή τυχαιοποιημένη δοκιμή του 2026 στον καρκίνο του παγκρέατος με τίτλο «Early elemental diet supplementation during chemotherapy improves treatment response and survival in advanced pancreatic cancer: A single-center randomized controlled trial» διαπίστωσε ότι η έγκαιρη χορήγηση συμπληρωματικής διατροφικής υποστήριξης συνδέθηκε με καλύτερη ανταπόκριση στη θεραπεία και μεγαλύτερη επιβίωση.
- Ανοσοθεραπεία: Η υψηλότερη πρόσληψη φυτικών ινών συσχετίστηκε με καλύτερη ανταπόκριση στη θεραπεία και επιβίωση σε ασθενείς με μελάνωμα ή σάρκωμα, αν και η μελέτη δεν μπορούσε να αποδείξει σχέση αιτίου και αποτελέσματος.
- Μικροβίωμα του εντέρου: Έρευνα έδειξε ότι τα θρεπτικά συστατικά μπορεί να αλληλεπιδρούν με τα βακτήρια του εντέρου και να επηρεάζουν τα αποτελέσματα της ανοσοθεραπείας.
- Συνολικά στοιχεία: Ανασκόπηση του 2025 με τίτλο «Effects of Exercise or Diet or Combined Interventions on Treatment Efficacy of Chemotherapy for Cancer: A Systematic Review» διαπίστωσε ότι οι διατροφικές παρεμβάσεις μπορεί να βελτιώνουν την αποτελεσματικότητα της χημειοθεραπείας σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά τα στοιχεία παραμένουν περιορισμένα και ασυνεπή.
Τι συμπέρανε η μελέτη
Η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open παρακολούθησε 4.884 άνδρες ηλικίας 40 έως 70 ετών που είχαν διαγνωστεί με μη μεταστατικό καρκίνο του προστάτη, για μέση περίοδο παρακολούθησης 13 ετών και έως 30 χρόνια. Η μέση ηλικία κατά τη διάγνωση ήταν τα 69 έτη και το 97% ήταν λευκοί.
Οι συμμετέχοντες συμπλήρωναν λεπτομερή ερωτηματολόγια σχετικά με τη διατροφή τους κάθε τέσσερα χρόνια. Κατά τη διάρκεια της μελέτης, 3.040 ασθενείς πέθαναν από οποιαδήποτε αιτία, με τη μεγαλύτερη ομάδα, 803 άτομα, να πεθαίνει από καρδιακές παθήσεις.
Οι άνδρες που κατανάλωναν μεγαλύτερες ποσότητες κορεσμένων, τρανς και ζωικών λιπαρών ήταν πιθανότερο να καπνίζουν, να έχουν υψηλότερο ΔΜΣ, να ασκούνται λιγότερο και να έχουν διαβήτη τύπου 2. Πρόκειται για παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων και θανάτου.
Όσοι είχαν την υψηλότερη πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών αντιμετώπιζαν κίνδυνο θνησιμότητας 26,4% σε διάστημα 10 ετών, σε σύγκριση με 23,4% μεταξύ εκείνων με τη χαμηλότερη πρόσληψη, αντιπροσωπεύοντας διαφορά 24%.
Τι επιδράσεις μπορεί να έχουν στη θεραπεία οι διατροφικές αλλαγές
Η αντικατάσταση του 10% των ημερήσιων θερμίδων που προέρχονταν από κορεσμένα ή ζωικά λιπαρά με φυτικά λιπαρά συνδέθηκε με 16% χαμηλότερο συνολικό κίνδυνο θανάτου.
Η αντικατάσταση του 5% των θερμίδων από κορεσμένα λιπαρά με μονοακόρεστα λιπαρά, όπως ελαιόλαδο ή έλαιο αβοκάντο, μείωσε τη θνησιμότητα κατά 20%.
Ρομποτική προστατεκτομή: Η σύγχρονη ελάχιστα επεμβατική λύση για τον καρκίνο του προστάτη
Η προστασία της καρδιαγγειακής υγείας είναι ζωτικής σημασίας, επειδή θεραπείες όπως η χημειοθεραπεία μπορεί να αποδυναμώσουν τους καρδιακούς μύες, να προκαλέσουν βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία και να αυξήσουν τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής.
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η διατροφή μετά τη διάγνωση μπορεί να είναι ένα τροποποιήσιμο στοιχείο της φροντίδας των επιζώντων, διευρύνοντας την εστίαση πέρα από τον έλεγχο του αρχικού όγκου», δήλωσε η ερευνήτρια και συν-συγγραφέας της μελέτης, Lorelei Mucci.
«Η προστασία της καρδιαγγειακής και συνολικής υγείας είναι ουσιαστικό μέρος της φροντίδας για τον καρκίνο του προστάτη, ιδιαίτερα επειδή ορισμένες θεραπείες μπορούν να επηρεάσουν τη μεταβολική και καρδιαγγειακή υγεία».
Περιορισμοί και βασικά συμπεράσματα
Ένας σημαντικός περιορισμός ήταν ότι το δείγμα αποτελούνταν κυρίως από λευκούς άνδρες, παρά το γεγονός ότι ο καρκίνος του προστάτη επηρεάζει δυσανάλογα άνδρες αφρικανικής καταγωγής. Παρόλο που οι ερευνητές συμβουλεύουν να αποφεύγονται οι περιοριστικές δίαιτες χωρίς ιατρική καθοδήγηση, η διατροφή παραμένει βασικός παράγοντας επιβίωσης.
Καρκίνος του προστάτη: Η επιστήμη αλλάζει τους κανόνες της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης
«Το βασικό συμπέρασμα είναι να δίνετε προτεραιότητα σε απλές αντικαταστάσεις – επιλέγοντας πιο συχνά ελαιόλαδο, ξηρούς καρπούς, σπόρους, αβοκάντο και άλλες φυτικές τροφές αντί για τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζωικά ή κορεσμένα λιπαρά», κατέληξε ο συν-συγγραφέας της μελέτης Edward Giovannucci.
Πηγές: Daily Mail, PubMed, PubMed, Nature, PubMed