Το δώρο του Προμηθέα στην ανθρωπότητα είναι ένα αρωματικό φυτό που χρησιμοποιείται ως λαχανικό αλλά και ως μυρωδικό, γι’ αυτό και εκτιμάται εδώ και αιώνες τόσο για τη χαρακτηριστική του γεύση όσο και για την ευελιξία του στη μαγειρική. Επιστημονικά, δε, εκτιμάται αφάνταστα για τα οφέλη του για την υγεία.
Οι θησαυροί του δάσους που μπορεί να ενισχύουν το ανοσοποιητικό, την καρδιά και το έντερο
Ποιο είναι το δώρο του Προμηθέα στην ανθρωπότητα και ποια τα οφέλη του για την υγεία
Ο μάραθος είναι ένα ανοιχτοπράσινο φυτό με βολβό, τραγανά στελέχη και φτερωτά φύλλα που μοιάζουν με άνηθο. Ορισμένες ποικιλίες, όπως ο Florence ή ο Finocchio, καταναλώνονται ως λαχανικό, ενώ άλλες χρησιμοποιούνται ως βότανο για το αρωματικό τους φύλλωμα και τους σπόρους. Ανήκει στην ίδια οικογένεια με το καρότο και το σέλερι και εκτιμάται για τη χαρακτηριστική γεύση γλυκάνισου και την ευελιξία του στη μαγειρική.
Τοπικές εφαρμογές εκχυλισμάτων μάραθου
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «Potential of Fennel (Foeniculum vulgare Mill.) as Phytomedicine: A Review», ο μάραθος περιέχει βιοδραστικές ενώσεις με αντιοξειδωτικό, αντιφλεγμονώδες, αντιμικροβιακό και αντικαρκινικό δυναμικό. Η ανασκόπηση αναδεικνύει τις πιθανές θεραπευτικές του χρήσεις, επισημαίνοντας παράλληλα την ανάγκη προσοχής σε ορισμένα δυνητικά τοξικά συστατικά.
Άλλες πρόσφατες επιστημονικές ανασκοπήσεις δείχνουν ότι τα τοπικά εκχυλίσματα του Foeniculum vulgare (μάραθος) ενδέχεται να έχουν περιορισμένες αλλά ελπιδοφόρες δερματολογικές και καλλυντικές εφαρμογές. Αν και οι νέες μελέτες σε ανθρώπους είναι περιορισμένες, πρόσφατες κλινικές ανασκοπήσεις και εργαστηριακές μελέτες βοηθούν να διευκρινιστεί πώς οι φόρμουλες με βάση τον μάραθο μπορεί να δρουν στο δέρμα και τα μαλλιά όταν εφαρμόζονται τοπικά.
Βασικά ερευνητικά ευρήματα περιλαμβάνουν:
- Μείωση τριχοφυΐας: Κλινική ανασκόπηση του 2024 αναφέρει ότι κρέμες και τζελ μάραθου σε συγκεντρώσεις 1–3% μείωσαν το πάχος και την ανάπτυξη της τρίχας σε ήπιο έως μέτριο ιδιοπαθή δασυτριχισμό, πιθανώς λόγω ενώσεων με οιστρογονική δράση όπως η ανηθόλη.
- Μελάγχρωση δέρματος: Ανασκόπηση του 2025 αναδεικνύει μηχανιστικά δεδομένα που δείχνουν ότι το εκχύλισμα μάραθου και η trans-ανηθόλη ανέστειλαν τη μελανογένεση που προκαλείται από την υπεριώδη ακτινοβολία στα δερματικά κύτταρα, υποδηλώνοντας πιθανές χρήσεις κατά της υπερμελάγχρωσης.
- Γενική υγεία του δέρματος: Ανασκόπηση του 2025 για εκχυλίσματα μπαχαρικών σημειώνει το αντιοξειδωτικό και αντιφλεγμονώδες δυναμικό του μάραθου, τονίζοντας όμως την έλλειψη πρόσφατων άμεσων κλινικών δοκιμών.
Διατροφικό προφίλ του μάραθου
Μία μερίδα 80 g μάραθου περιέχει:
- 10 kcal / 40 kJ
- 0,7 g πρωτεΐνης
- 0,2 g λιπαρών
- 1,4 g υδατανθράκων
- 2,6 g φυτικών ινών
- 352 mg καλίου
- 34 mcg φυλλικού οξέος
- 112 mcg καροτίνης
Βλαστοί μπαμπού: Το λαχανικό που μπορεί να ενισχύσει τον μεταβολισμό και την υγεία της καρδιάς
Μάραθος: Οφέλη για την υγεία
1. Περιέχει προστατευτικές φυτικές ενώσεις
Όλα τα μέρη του μάραθου είναι πλούσια σε φυτικές ενώσεις με πολύτιμες προστατευτικές ιδιότητες. Σε αυτές περιλαμβάνονται το χλωρογενικό οξύ, το λιμονένιο και η κερκετίνη. Μελέτες δείχνουν ότι όσοι ακολουθούν διατροφή πλούσια σε τέτοιες φυτικές ενώσεις έχουν χαμηλότερο κίνδυνο για χρόνιες παθήσεις όπως καρδιοπάθειες, παχυσαρκία και διαβήτη τύπου ΙΙ.
2. Μπορεί να συμβάλλειθετικά στην καρδιακή υγεία
Η καλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, καθώς και σε θρεπτικά συστατικά φιλικά προς την καρδιά όπως το κάλιο και το φυλλικό οξύ, σημαίνει ότι λαχανικά όπως ο μάραθος μπορεί να υποστηρίζουν την υγεία της καρδιάς. Η επαρκής πρόσληψή τους στη διατροφή φαίνεται να μειώνει την αρτηριακή πίεση και ενδέχεται να βοηθά στη ρύθμιση της χοληστερίνης.
3. Μπορεί να βελτιώσει την όψη του δέρματος και να επιταχύνει την επούλωση πληγών
Ο μάραθος περιέχει β-καροτένιο, το οποίο μετατρέπεται σε βιταμίνη Α στον οργανισμό, καθώς και βιταμίνη C, ένα θρεπτικό συστατικό σημαντικό για την παραγωγή κολλαγόνου και την επιδιόρθωση των ιστών. Και τα δύο αυτά θρεπτικά συστατικά παίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της υγείας του δέρματος, καθώς και των βλεννογόνων που προστατεύουν όργανα όπως το αναπνευστικό σύστημα.
4. Μπορεί να έχει αντιφλεγμονώδη δράση
Πλούσιος σε αντιοξειδωτικά θρεπτικά συστατικά όπως η βιταμίνη C και φυτικά φλαβονοειδή όπως η κερκετίνη, ο μάραθος σε συμπυκνωμένη μορφή, όπως το εκχύλισμα σπόρων μάραθου, μπορεί να βοηθά στη μείωση της φλεγμονής.
Κρεμμύδι: Το λαχανικό που μπορεί να ενισχύσει την καρδιά και να ρυθμίσει το σάκχαρο
5. Μπορεί να βοηθά στη διαχείριση του βάρους
Χαμηλός σε θερμίδες αλλά γεμάτος γεύση, ο μάραθος αποτελεί χρήσιμο συστατικό σε ένα πρόγραμμα διαχείρισης βάρους. Με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη και υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, μπορεί να βοηθά στη σταδιακή απελευθέρωση του σακχάρου στο αίμα όταν καταναλώνεται στο πλαίσιο ενός κύριου γεύματος.
6. Μπορεί να περιορίζει την όρεξη
Μία ένωση που ονομάζεται ανηθόλη, η οποία βρίσκεται στον μάραθο, ενδέχεται να έχει ιδιότητες καταστολής της όρεξης. Αυτό δείχνει ότι η κατανάλωση μάραθου πριν από το γεύμα, για παράδειγμα ως ρόφημα, μπορεί να είναι χρήσιμη για τον περιορισμό της όρεξης. Ωστόσο, η λήψη εκχυλίσματος μάραθου δεν φαίνεται να έχει το ίδιο αποτέλεσμα, καθώς τα ερευνητικά δεδομένα είναι αντικρουόμενα και απαιτούνται περισσότερες μελέτες.
7. Μπορεί να βελτιώνει τα συμπτώματα αναιμίας
Ο μάραθος αποτελεί καλή πηγή φυλλικού οξέος, μιας βιταμίνης απαραίτητης για τον υγιή σχηματισμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Η αύξηση της πρόσληψης τροφίμων πλούσιων σε φυλλικό οξύ μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα της αναιμίας. Το φυλλικό οξύ είναι επίσης σημαντικό θρεπτικό συστατικό κατά την εγκυμοσύνη.
8. Μπορεί να υποστηρίζει την παραγωγή μητρικού γάλακτος
Ανεκδοτολογικές αναφορές, που υποστηρίζονται από ορισμένες μελέτες, δείχνουν ότι η ανηθόλη στον μάραθο μπορεί να αυξάνει την ποιότητα και την ποσότητα του μητρικού γάλακτος. Ο μηχανισμός θεωρείται ότι σχετίζεται με την προώθηση της προλακτίνης, μιας ορμόνης που σηματοδοτεί στον οργανισμό να παράγει μητρικό γάλα.
Φρέσκα κρεμμυδάκια: Το λαχανικό που έχει αντικαρκινική δράση και να προστατεύει από λοιμώξεις
9. Μπορεί να ανακουφίζει από ορισμένα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης
Ανασκόπηση 10 μελετών ανέφερε ότι η συμπληρωματική χορήγηση εκχυλίσματος μάραθου μπορεί να ανακουφίζει τις εξάψεις, την κολπική ξηρότητα και τις διαταραχές ύπνου σε γυναίκες στην εμμηνόπαυση. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι οι μελέτες είχαν μικρό αριθμό συμμετεχουσών και δεν έλαβαν υπόψη άλλους παράγοντες όπως η φυσική δραστηριότητα και η διατροφή.
10. Μπορεί να έχει αντιβακτηριακές ιδιότητες
Μελέτες δείχνουν ότι το εκχύλισμα μάραθου αναστέλλει την ανάπτυξη δυνητικά επιβλαβών μικροοργανισμών, όπως το Escherichia coli, το Staphylococcus aureus και το Candida albicans.
Πιθανοί κίνδυνοι
Το ρόφημα μάραθου μπορεί να προσφέρει ήπια οφέλη όταν νιώθετε ότι ξεκινά ένα κρυολόγημα, καθώς θεωρείται ότι υποστηρίζει την αντίδραση του οργανισμού στις λοιμώξεις και μπορεί επίσης να βοηθά την πέψη, να φρεσκάρει την αναπνοή και να προάγει καλύτερο ύπνο. Για τους περισσότερους ανθρώπους, ο μάραθος ως μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής θεωρείται ασφαλής, ωστόσο άτομα με αλλεργία στο σέλερι ή το καρότο μπορεί επίσης να εμφανίσουν αντίδραση στον μάραθο.
Έγκυες γυναίκες, βρέφη και μωρά συνιστάται να αποφεύγουν τους σπόρους μάραθου, το ρόφημα και τα εκχυλίσματα, καθώς ορισμένες ενώσεις ενδέχεται να μην είναι κατάλληλες για βρέφη και οι φυτοοιστρογονικές του ιδιότητες μπορεί να επηρεάσουν τις μητρικές ορμόνες. Οι πιο συμπυκνωμένες μορφές, όπως τα εκχυλίσματα και τα συμπληρώματα διατροφής, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή και ιδανικά υπό την καθοδήγηση εξειδικευμένου ειδικού.
Πηγές: goodFOOD, PMC, WILEY, Frontiers, ResearchGate