Νέα μελέτη σε περισσότερους από 64.000 ανθρώπους συνδέει τη σκανδιναβική διατροφή με χαμηλότερη θνησιμότητα σε βάθος 24 ετών. Ποιες τροφές περιλαμβάνει και τι δείχνουν τα ευρήματα για τον διαβήτη και το λίπος στο συκώτι;
Τι είναι η σκανδιναβική διατροφή και πώς διαφέρει από τη μεσογειακή
Η μεσογειακή διατροφή θεωρείται εδώ και χρόνια ένα από τα πιο υγιεινά διατροφικά πρότυπα. Ωστόσο, μια διαφορετική προσέγγιση, που προέρχεται από τις χώρες της βόρειας Ευρώπης, φαίνεται πως μπορεί επίσης να συμβάλει στη μακροζωία. Πρόκειται για τη σκανδιναβική διατροφή (Nordic diet), η οποία συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου, σύμφωνα με νέα επιστημονικά δεδομένα.
Η σκανδιναβική διατροφή βασίζεται στις παραδοσιακές διατροφικές συνήθειες της Δανίας, της Φινλανδίας, της Ισλανδίας, της Νορβηγίας και της Σουηδίας.
Μοιράζεται αρκετές βασικές αρχές με τη μεσογειακή διατροφή, αλλά προσαρμόζεται στις κλιματικές συνθήκες και στα τρόφιμα που παράγονται στις βόρειες ευρωπαϊκές χώρες.
Στο επίκεντρό της βρίσκονται οι φυτικές τροφές, τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα ψάρια και τα εποχικά προϊόντα, ενώ η κατανάλωση κρέατος είναι περιορισμένη.
Οι βασικές διατροφικές επιλογές που τη χαρακτηρίζουν είναι:
- Κραμβέλαιο αντί για ελαιόλαδο ή βούτυρο.
- Βρώμη και σίκαλη αντί για σιτάρι και ρύζι.
- Μήλα και αχλάδια αντί για πορτοκάλια και μπανάνες.
- Λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός.
- Ριζώδη λαχανικά, λάχανο και μούρα, με έμφαση στην τοπική παραγωγή.
- Σπιτικά γεύματα και εποχικά τρόφιμα, που αποτελούν μέρος της παραδοσιακής σκανδιναβικής κουζίνας.
Νέα μελέτη: Έως 6% χαμηλότερος κίνδυνος θανάτου
Ερευνητές από τη Δανία ανέλυσαν δεδομένα υγείας περισσότερων από 64.000 μεσήλικων και ηλικιωμένων στη Σουηδία, προσομοιώνοντας μια μακροχρόνια τυχαιοποιημένη δοκιμή διατροφικών παρεμβάσεων.
Η ανάλυση, που δημοσιεύθηκε στο The American Journal of Clinical Nutrition, εξέτασε τη σχέση της συστηματικής τήρησης της σκανδιναβικής διατροφής με τη θνησιμότητα σε διάστημα 24 ετών.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η συγκεκριμένη διατροφή συνδεόταν με 4% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία, συγκριτικά με τις γενικές διατροφικές συστάσεις.
Σε σύγκριση με την απουσία διατροφικής παρέμβασης, η εκτιμώμενη μείωση του κινδύνου έφτανε το 6%.
Τα ευρήματα ενισχύουν συστηματική ανασκόπηση του 2025, η οποία είχε συσχετίσει τη μεγαλύτερη προσήλωση στη σκανδιναβική διατροφή με χαμηλότερη συνολική, καρδιαγγειακή και καρκινική θνησιμότητα.
Μακροζωία: 5 μικρές αλλαγές στη διατροφή που βοηθούν να ζήσετε περισσότερο
Σημαντικά οφέλη για το σάκχαρο και το λίπος στο συκώτι
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα αποτελέσματα προηγούμενης τυχαιοποιημένης μελέτης σε Σουηδούς ενήλικες με προδιαβήτη ή διαβήτη τύπου 2.
Οι συμμετέχοντες που ακολούθησαν την υγιεινή σκανδιναβική διατροφή παρουσίασαν μεγαλύτερη βελτίωση στο σωματικό βάρος, στη γλυκόζη αίματος, στους λιπιδαιμικούς δείκτες και στις παραμέτρους της ηπατικής υγείας, σε σύγκριση με όσους ακολούθησαν τις σκανδιναβικές διατροφικές συστάσεις του 2012.
«Η υγιεινή σκανδιναβική διατροφή έδωσε τα καλύτερα αποτελέσματα στους συμμετέχοντες της μελέτης με διαβήτη. Το λίπος στο ήπαρ τους μειώθηκε κατά λίγο περισσότερο από 20% και ο έλεγχος του σακχάρου (γλυκόζης) στο αίμα βελτιώθηκε μέσα σε έναν χρόνο», δήλωσε ο Ulf Risérus από το Uppsala University.
«Περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες παρουσίασαν επίσης ύφεση της λιπώδους νόσου του ήπατος. Αυτό καθιστά τα αποτελέσματα εξίσου σημαντικά για τα άτομα με μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος όσο και για εκείνα με διαβήτη τύπου 2».
Ποιοι φαίνεται να ωφελούνται περισσότερο
Η νεότερη ανάλυση υποδηλώνει ότι τα πιθανά οφέλη δεν είναι ίδια για όλους.
Στην ομάδα με τις ευνοϊκότερες εκτιμήσεις θνησιμότητας καταγράφηκε ελαφρώς μεγαλύτερη παρουσία γυναικών και ατόμων άνω των 65 ετών με υπέρταση ή διαβήτη.
Αντίθετα, μικρότερη εκπροσώπηση είχαν όσοι ασκούνταν τουλάχιστον δύο ώρες εβδομαδιαίως και κατανάλωναν λιγότερο αλκοόλ.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτά τα αποτελέσματα χρειάζονται επιβεβαίωση, καθώς η μελέτη βασίστηκε σε στατιστική προσομοίωση και όχι σε πραγματική διατροφική παρέμβαση δεκαετιών.
Επιπλέον, δεν διαπιστώθηκε σαφής μείωση των σοβαρών ηπατικών επιπλοκών σε σύγκριση με τις σκανδιναβικές συστάσεις του 2023.
Μια διατροφή που μπορεί να ωφελεί και το περιβάλλον
Ο Michael Fridén από το Aarhus University θεωρεί ότι η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε φυτικές ίνες, ακόρεστα λιπαρά και μούρα αποτελεί σημαντικό στοιχείο των πιθανών οφελών.
Σε άρθρο τους στο The Conversation, οι Michael Fridén, Christina C. Dahm και Daniel Borch Ibsen αναφέρουν:
«Για τους ανθρώπους που ζουν στη βόρεια Ευρώπη, όπως στο Ηνωμένο Βασίλειο, αυτός ο πιο σκανδιναβικός τρόπος διατροφής μπορεί στην πραγματικότητα να είναι ευκολότερο να ακολουθηθεί από τη μεσογειακή διατροφή, δεδομένου ότι πολλά από τα συστατικά καλλιεργούνται ήδη τοπικά και είναι οικεία».
«Επιπλέον, επειδή βασίζεται σε τρόφιμα που καλλιεργούνται και αλιεύονται κοντά στον τόπο κατοικίας, αντί να μεταφέρονται από μακρινές περιοχές, αυτός ο τρόπος διατροφής τείνει να στηρίζει περισσότερο την τοπική παραγωγή τροφίμων. Επομένως, ενδέχεται να είναι και καλύτερος για το κλίμα».
Έτσι, η σκανδιναβική διατροφή αναδεικνύεται ως ένα διατροφικό πρότυπο που ενδέχεται να συνδυάζει τη μακροζωία με τη βιωσιμότητα, αν και απαιτούνται περισσότερες μακροχρόνιες μελέτες για την επιβεβαίωση των ευρημάτων.