Ενήλικες μέσης ηλικίας κατανάλωναν καθημερινά πελτέ ντομάτας για τρεις μήνες και οι ερευνητές κατέγραψαν αλλαγές σε γνωστικά τεστ και στη λειτουργική συνδεσιμότητα του εγκεφάλου.
Ιταλίδα σεφ μοιράζεται το μυστικό για την πιο νόστιμη σάλτσα ντομάτας – Ιδανική για μακαρονάδες
Το λυκοπένιο και ο εγκέφαλος
Μπορεί ένα τόσο συνηθισμένο τρόφιμο όπως η ντομάτα να επηρεάζει τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου; Μια νέα τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή από την Ισπανία στρέφει το ενδιαφέρον στο λυκοπένιο και στα πιθανά οφέλη της καθημερινής κατανάλωσης πελτέ ντομάτας για την προσοχή, τη μνήμη και τα εγκεφαλικά δίκτυα.
Οι κόκκινες ντομάτες είναι πλούσιες σε λυκοπένιο, τη χρωστική ουσία που τους χαρίζει το χαρακτηριστικό χρώμα τους. Πρόκειται για ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό, το οποίο μπορεί να διαπεράσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και ενδέχεται να συμβάλλει στη μείωση της νευροφλεγμονής.
Το ερώτημα που θέλησαν να διερευνήσουν οι επιστήμονες ήταν εάν αυτή η ιδιότητα μπορεί να έχει μετρήσιμη επίδραση και στη λειτουργία του εγκεφάλου.
Μια νέα τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή που πραγματοποιήθηκε στην Ισπανία δίνει τις πρώτες ενδιαφέρουσες ενδείξεις. Οι ερευνητές εξέτασαν πώς μια διατροφική παρέμβαση βασισμένη στην ντομάτα επηρεάζει τις γνωστικές επιδόσεις υγιών ενηλίκων.
«Από όσο γνωρίζουμε, αυτή είναι η πρώτη κλινική δοκιμή που συνδέει τις μεταβολές στο αντιοξειδωτικό λυκοπένιο με αλλαγές στη λειτουργική συνδεσιμότητα του εγκεφάλου», γράφουν οι συγγραφείς.
Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Antioxidants.
Βάζετε ντομάτα και αγγούρι στην σαλάτα; Δείτε γιατί είναι ίσως καλύτερο να το σταματήσετε
35 γραμμάρια πελτέ ντομάτας κάθε ημέρα
Στη μελέτη συμμετείχαν 42 ενήλικες μέσης ηλικίας, οι οποίοι κατανάλωναν 35 γραμμάρια πελτέ ντομάτας καθημερινά για διάστημα τριών μηνών.
Στα γνωστικά τεστ που ακολούθησαν, οι ερευνητές κατέγραψαν βελτίωση στην επιλεκτική προσοχή, καθώς και μια μικρή ενίσχυση της συνειρμικής μνήμης.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν απεικονίσεις εγκεφάλου σε μια μικρότερη ομάδα 14 συμμετεχόντων. Τα αποτελέσματα έδειξαν πιθανές μεταβολές στη συνδεσιμότητα μεταξύ μεγάλων εγκεφαλικών δικτύων.
Ωστόσο, οι ίδιοι οι ερευνητές αντιμετωπίζουν τα συγκεκριμένα αποτελέσματα με προσοχή. Το δείγμα της απεικονιστικής ανάλυσης ήταν μικρό και η στατιστική ισχύς περιορισμένη, ενώ χρησιμοποιήθηκε πιο ελαστικό στατιστικό όριο από τη μέθοδο διόρθωσης που είχε αρχικά προβλεφθεί στη μελέτη.
Μια σημαντική αδυναμία της έρευνας
Υπήρχε ακόμη ένας περιορισμός: Η κλινική δοκιμή δεν ήταν τυφλή. Τόσο οι ερευνητές όσο και οι συμμετέχοντες γνώριζαν ποιοι κατανάλωναν πελτέ ντομάτας και ποιοι ακολουθούσαν τη διατροφή ελέγχου.
Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί πλήρως το ενδεχόμενο η γνώση της διατροφικής παρέμβασης να επηρέασε το κίνητρο ή την προσπάθεια που κατέβαλαν οι συμμετέχοντες κατά τη διάρκεια των γνωστικών τεστ.
Τα αποτελέσματα, επομένως, θεωρούνται προκαταρκτικά και δεν αποτελούν απόδειξη ότι ο πελτές ντομάτας βελτιώνει τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Παρόλα αυτά, ενισχύουν την υπόθεση ότι βιοδραστικές ενώσεις της ντομάτας, όπως το λυκοπένιο, ενδέχεται να έχουν ρόλο στην υγεία του εγκεφάλου. Η υπόθεση αυτή θα πρέπει πλέον να εξεταστεί σε μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές.
«Τα ευρήματα αυτά παρέχουν στοιχεία ότι η κατανάλωση ντομάτας μπορεί να υποστηρίζει τη γνωστική λειτουργία και να τροποποιεί τη συνδεσιμότητα του εγκεφάλου σε υγιείς ενήλικες μέσης ηλικίας», καταλήγουν οι συγγραφείς της μελέτης, με επικεφαλής τον διατροφολόγο Ricardo López-Solís από το University of Barcelona.
Πώς σχεδιάστηκε η μελέτη
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν έναν διασταυρούμενο σχεδιασμό, γεγονός που σημαίνει ότι οι ίδιοι οι συμμετέχοντες λειτουργούσαν ουσιαστικά ως η δική τους ομάδα ελέγχου.
Μία εβδομάδα πριν από την έναρξη της τυχαιοποιημένης δοκιμής, τους ζητήθηκε να σταματήσουν να καταναλώνουν τρόφιμα πλούσια σε λυκοπένιο.
Μεταξύ των τροφίμων που έπρεπε να αποφεύγουν ήταν:
- η ντομάτα
- το καρπούζι
- η παπάγια
- το γκρέιπφρουτ
- η γκουάβα
Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες ακολούθησαν δύο διαφορετικές διατροφικές παρεμβάσεις διάρκειας τριών μηνών. Στη μία κατανάλωναν καθημερινά πελτέ ντομάτας, ενώ στην άλλη ακολουθούσαν διατροφή χαμηλή σε λυκοπένιο.
Ανάμεσα στις δύο περιόδους υπήρξε ένας μήνας με διαφοροποιήσεις. Για τις πρώτες τρεις εβδομάδες αυτού του διαστήματος οι συμμετέχοντες επέστρεψαν στη συνηθισμένη διατροφή τους και την τελευταία εβδομάδα ακολούθησαν ξανά διατροφή χαμηλή σε λυκοπένιο, πριν περάσουν στην επόμενη φάση.
Ντομάτες: Το κόλπο για να απομακρύνετε το χώμα και τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων
Τι άλλαξε στο αίμα των συμμετεχόντων
Μετά την ολοκλήρωση κάθε διατροφικής παρέμβασης, οι επιστήμονες εξέτασαν το αίμα των συμμετεχόντων αναζητώντας συγκεκριμένες μεταβολές.
Κατά την περίοδο κατανάλωσης ντομάτας, οι συγκεντρώσεις λυκοπενίου στο αίμα αυξήθηκαν σημαντικά.
Παρατηρήθηκε επίσης μια οριακή αύξηση της BDNF, μιας πρωτεΐνης που συνδέεται με την ανάπτυξη και τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Τι αποκάλυψαν οι απεικονίσεις του εγκεφάλου
Το κομμάτι της έρευνας που αφορούσε τις εγκεφαλικές απεικονίσεις ήταν μικρότερο και, κατά συνέπεια, τα συμπεράσματά του είναι λιγότερο βέβαια.
Όταν η διατροφή ήταν πλούσια σε λυκοπένιο, καταγράφηκε μειωμένη συνδεσιμότητα σε κατάσταση ηρεμίας στα μετωποβρεγματικά και ακουστικά δίκτυα.
Αντίθετα, όταν οι συμμετέχοντες ακολουθούσαν διατροφή χαμηλή σε ντομάτα, οι επιστήμονες παρατήρησαν μειωμένη συνδεσιμότητα σε κατάσταση ηρεμίας στα ραχιαία δίκτυα προσοχής.
«Συνολικά, αυτές οι νευρωνικές μεταβολές υποδηλώνουν ότι η πρόσληψη ντομάτας προάγει τη λειτουργική αναδιοργάνωση των μεγάλης κλίμακας εγκεφαλικών δικτύων, ενισχύοντας τη νευρωνική αποδοτικότητα και προσαρμοστικότητα μέσω της εξάλειψης περιττών αλληλεπιδράσεων μεταξύ των δικτύων», γράφουν οι συγγραφείς.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ανάλογες προσαρμογές έχουν παρατηρηθεί και μετά από παρεμβάσεις που είχαν στόχο την εκπαίδευση της εργαζόμενης μνήμης.
Οι παράλληλες συσχετίσεις ανάμεσα στα επίπεδα λυκοπενίου, την BDNF και τη συνδεσιμότητα των εγκεφαλικών δικτύων μπορεί, σύμφωνα με τους συγγραφείς, να αποτελούν ενδείξεις «λειτουργικής αναδιοργάνωσης του εγκεφάλου μετά την κατανάλωση ντομάτας».
Τι είχαν δείξει προηγούμενες έρευνες
Τα νέα αποτελέσματα κινούνται στην ίδια γενική κατεύθυνση με μια προηγούμενη πιλοτική μελέτη σε μεγαλύτερης ηλικίας ενήλικες.
Σε εκείνη την έρευνα, ένα τρόφιμο που περιείχε σκόνη ντομάτας πλούσια σε καροτενοειδή συνδέθηκε με βελτίωση στην ταχύτητα επεξεργασίας, την προσοχή και την εργαζόμενη μνήμη μέσα σε οκτώ εβδομάδες, σε σύγκριση με placebo.
Σε διαφορετική δοκιμή διάρκειας πέντε εβδομάδων, ένα ρόφημα από ανάμεικτα μούρα που περιείχε σκόνη ντομάτας βελτίωσε την εργαζόμενη μνήμη μεγαλύτερης ηλικίας ενηλίκων, όχι όμως και την επιλεκτική προσοχή.
Οι συγγραφείς εκτιμούν ότι αυτή η διαφορά θα μπορούσε να σχετίζεται με το λεγόμενο φαινόμενο εξάσκησης, καθώς οι συμμετέχοντες εκτέθηκαν επανειλημμένα στο ίδιο γνωστικό τεστ.
Είναι πράγματι το λυκοπένιο υπεύθυνο;
Το εάν οι πιθανές επιδράσεις οφείλονται ειδικά στο λυκοπένιο παραμένει δύσκολο να προσδιοριστεί. Η ντομάτα δεν περιέχει μόνο αυτή την ουσία, αλλά είναι επίσης πλούσια σε άλλα αντιοξειδωτικά και βιταμίνες.
Σε μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί τόσο σε ποντίκια όσο και σε ανθρώπους, τα επίπεδα λυκοπενίου έχουν συσχετιστεί με χαμηλότερα ποσοστά καρκίνου του προστάτη και του πνεύμονα, αλλά και καρδιοπάθειας και ηπατικής νόσου.
Ωστόσο, μέχρι σήμερα καμία μελέτη δεν έχει αποδείξει σχέση αιτίου και αποτελέσματος.
Χρειάζονται μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές και παρακολούθηση για περισσότερο χρόνο, ώστε να διαπιστωθεί εάν οι νευρωνικές μεταβολές που παρατηρήθηκαν σε σχέση με την κατανάλωση πελτέ ντομάτας διατηρούνται μακροπρόθεσμα.
Κυρίως, πρέπει να αποδειχθεί εάν αυτές οι μεταβολές μπορούν να μεταφραστούν σε κλινικά ουσιαστικές αλλαγές για τη λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου.
Οι ντοματιές σας θα δώσουν πιο ζουμερούς καρπούς αν προσθέσετε ένα αντικείμενο από το μπάνιο σας
Μαγειρεμένη ή ωμή ντομάτα;
Ανεξάρτητα από τα προκαταρκτικά αποτελέσματα για τον εγκέφαλο, οι ντομάτες αποτελούν πηγή ισχυρών αντιοξειδωτικών και βιταμινών.
Αυτά τα βασικά συστατικά δεν εξαφανίζονται όταν η ντομάτα μαγειρεύεται και μετατρέπεται σε σάλτσα. Μάλιστα, οι μαγειρεμένες ντομάτες μπορεί να παρέχουν περισσότερο διαθέσιμο λυκοπένιο από τις ωμές.
Η Rachel Kopec, διατροφολόγος στο Ohio State University, είχε εξηγήσει στους The New York Times ότι η θερμότητα κατά το μαγείρεμα διασπά τα κυτταρικά τοιχώματα της ντομάτας, με αποτέλεσμα το λυκοπένιο να γίνεται ευκολότερο στην πέψη.
Η ντοματόσουπα θα γίνει πεντανόστιμη αν προσθέσετε μόνο ένα υλικό – Πώς να εκτελέσετε τη συνταγή
Έτσι, ακόμη και μια κουταλιά πελτέ ντομάτας μπορεί να προσθέσει μια σημαντική ποσότητα λυκοπενίου σε ένα γεύμα.
Πηγές: