Μια δημοσιογράφος υγείας ακολούθησε για έναν μήνα τη δημοφιλή τάση που υπόσχεται πιο σταθερή ενέργεια μέσα στην ημέρα. Τι έδειξε η προσωπική της εμπειρία και τι λέει η επιστήμη. Τελικά είναι απαραίτητος ο καφές με το που ξυπνήσουμε;
Το κόλπο με το αλάτι που θα κάνει τον καφέ σας γευστικό χωρίς ζάχαρη και γλυκαντικά
Καφές μετά από 90 λεπτά από το ξύπνημα
Η καθυστέρηση του πρώτου καφέ της ημέρας κατά 90 λεπτά έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο πολυσυζητημένες τάσεις ευεξίας των τελευταίων ετών. Υποστηρικτές της μεθόδου κάνουν λόγο για καλύτερη διάθεση, λιγότερη απογευματινή κόπωση και πιο σταθερά επίπεδα ενέργειας. Η Teresa Maalouf, δημοσιογράφος υγείας, αποφάσισε να ακολουθήσει τη συγκεκριμένη πρακτική για 30 ημέρες προκειμένου να διαπιστώσει αν οι υποσχέσεις αυτές ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Η Teresa Maalouf έμαθε για την τάση της καθυστέρησης του καφέ μέσα από συζητήσεις στο Reddit, όπου αρκετοί λάτρεις της ευεξίας υποστήριζαν ότι η αναβολή της πρώτης δόσης καφεΐνης μετά το πρωινό ξύπνημα οδηγεί σε αισθητές διαφορές στην καθημερινή ενέργεια.
Ως μητέρα δύο μικρών παιδιών, αναζητούσε διαρκώς τρόπους που θα μπορούσαν να βελτιώσουν έστω και οριακά τα επίπεδα ενέργειάς της. Έτσι αποφάσισε να ακολουθήσει τη μέθοδο για έναν ολόκληρο μήνα.
Αδυνατίζει ο καφές; Μελέτη αποκαλύπτει πώς επηρεάζει το λίπος και μειώνει τον κίνδυνο για διαβήτη
Οι πρώτες ημέρες ήταν οι πιο δύσκολες
Η μετάβαση δεν αποδείχθηκε εύκολη.
Η καθημερινή συνήθεια περιλάμβανε καφέ μέσα στα πρώτα δέκα λεπτά από το πρωινό ξύπνημα, περίπου στις 6:30 το πρωί. Η ξαφνική μεταφορά της πρώτης κούπας στις 8:00 π.μ. συνοδεύτηκε από πονοκεφάλους στέρησης ήδη από την πρώτη ημέρα.
Τα συμπτώματα, ωστόσο, δεν κράτησαν πολύ. Μέσα σε περίπου τέσσερις ημέρες ο οργανισμός είχε προσαρμοστεί στη νέα ρουτίνα και οι ενοχλήσεις υποχώρησαν.
Παρά την προσαρμογή, η πρώτη εβδομάδα δεν συνοδεύτηκε από κάποια αξιοσημείωτη διαφορά στην ενέργεια ή στην απόδοση κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Η δεύτερη εβδομάδα δεν έφερε βελτίωση
Κατά τη διάρκεια της δεύτερης εβδομάδας, η Teresa Maalouf βρισκόταν στη λουτεϊνική φάση του εμμηνορροϊκού της κύκλου, μια περίοδο κατά την οποία συνήθως εμφανίζεται αυξημένη κόπωση.
Η καθυστέρηση της καφεΐνης δεν φάνηκε να αντισταθμίζει αυτή την κούραση και δεν καταγράφηκε κάποια αισθητή αλλαγή στα επίπεδα ενέργειας.
Η μεγάλη αλλαγή ήρθε την τρίτη εβδομάδα
Η ουσιαστική διαφοροποίηση εμφανίστηκε μετά τις πρώτες δύο εβδομάδες προσαρμογής.
Η Teresa Maalouf αναφέρει ότι η καθημερινή αναμονή για τον καφέ έπαψε να αποτελεί πηγή εκνευρισμού. Αντίθετα, τα πρωινά άρχισαν να κυλούν πιο ομαλά, ενώ η συγκέντρωση και η παραγωγικότητα βελτιώθηκαν.
Η πρωινή νύστα υποχωρούσε φυσικά περίπου μισή ώρα μετά το ξύπνημα, γεγονός που έκανε το υπόλοιπο διάστημα αναμονής να μοιάζει πολύ πιο εύκολο.
Με το πέρασμα των ημερών, η επιθυμία για καφέ έδειχνε να συνδέεται περισσότερο με την απόλαυση της διαδικασίας παρά με την ανάγκη για καφεΐνη.
Τι υποστηρίζει η θεωρία πίσω από τη μέθοδο
Η τάση έγινε ιδιαίτερα γνωστή το 2022 από τον νευροεπιστήμονα και παρουσιαστή podcast, Andrew Huberman.
Σε ανάρτησή του στο Instagram είχε αναφέρει:
«Σχεδόν όλοι όσοι καθυστερούν την πρόσληψη καφεΐνης 90-120 λεπτά μετά το ξύπνημα βιώνουν αυξημένη διάθεση και ενέργεια (μετά από 1-2 ημέρες), δεν έχουν απογευματινή κούραση και κοιμούνται καλύτερα».
Η θεωρία πίσω από τη συγκεκριμένη προσέγγιση βασίζεται σε δύο βασικούς μηχανισμούς:
- Η καθυστέρηση της καφεΐνης επιτρέπει στον οργανισμό να απομακρύνει φυσικά την αδενοσίνη που συνδέεται με την υπνηλία.
- Τα επίπεδα κορτιζόλης μπορούν να ακολουθήσουν τη φυσική πρωινή τους πορεία πριν από την επίδραση της καφεΐνης.
Espresso καθημερινά: Πότε γίνεται επικίνδυνος για την υγεία – Πόσα φλιτζάνια κάνει να πίνουμε
Τι δείχνουν οι επιστημονικές μελέτες
Η Teresa Maalouf εξέτασε και τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα γύρω από την αδενοσίνη, την καφεΐνη και την κορτιζόλη.
Η βιβλιογραφία επιβεβαιώνει ότι η καφεΐνη δρα ως ανταγωνιστής της αδενοσίνης, μπλοκάροντας τους υποδοχείς της και ενισχύοντας το αίσθημα εγρήγορσης.
Παρόλα αυτά, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι οι μεταβολές της αδενοσίνης μετά το ξύπνημα συμβαίνουν αρκετά γρήγορα, γεγονός που δεν υποστηρίζει απόλυτα την ανάγκη καθυστέρησης της καφεΐνης για όλους.
Παράλληλα, η επιστήμη έχει δείξει ότι η καφεΐνη αυξάνει τα επίπεδα κορτιζόλης ανεξάρτητα από την ώρα κατανάλωσής της. Αυτό σημαίνει ότι η αναμονή μεταθέτει χρονικά την αύξηση της ορμόνης χωρίς απαραίτητα να αλλάζει το τελικό αποτέλεσμα.
Επιπλέον, η κορτιζόλη επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η σωματική άσκηση, το στρες και οι καθημερινές συνήθειες.
Η αναθεώρηση της αρχικής θέσης του Huberman
Με την πάροδο του χρόνου, ο Andrew Huberman υιοθέτησε μια πιο μετριοπαθή προσέγγιση στο ζήτημα.
Όπως ανέφερε αργότερα:
«Εάν έχετε την τάση να έχετε μια απογευματινή κόπωση, σκεφτείτε να αναβάλετε την πρόσληψη καφεΐνης για 90 έως 120 λεπτά, αλλά διαφορετικά, η καφεΐνη είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνετε».
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αναγνωρίζει ότι η επίδραση της καφεΐνης δεν είναι ίδια για όλους και ότι οι ατομικές διαφορές παίζουν σημαντικό ρόλο.
Το τελικό συμπέρασμα μετά από 30 ημέρες
Μετά την ολοκλήρωση του πειράματος, η Teresa Maalouf δεν διαπίστωσε κάποια θεαματική αύξηση της ενέργειας κατά τις απογευματινές ώρες.
Παρατήρησε όμως ότι η γνωστή απογευματινή «βουτιά» εμφανιζόταν πιο ήπια και λιγότερο απότομα σε σχέση με το παρελθόν. Η ενέργεια μέσα στην ημέρα έμοιαζε πιο σταθερή, ενώ η ανάγκη για έναν δεύτερο καφέ ήταν μικρότερη.
Η εμπειρία αυτή ανέδειξε και κάτι ακόμη: Ο καφές αποτελεί μόνο έναν από τους πολλούς παράγοντες που επηρεάζουν την καθημερινή ενέργεια.
Η άσκηση, η διατροφή, η κατάσταση της υγείας, οι απαιτήσεις της γονεϊκότητας, ο εμμηνορροϊκός κύκλος αλλά και οι καιρικές συνθήκες μπορούν να διαμορφώσουν σημαντικά το πώς αισθάνεται κάποιος μέσα στην ημέρα.
Γιατί ο καφές μας στέλνει απευθείας τουαλέτα – Είναι καλός για το έντερο, σύμφωνα με τους ειδικούς;
Για τον λόγο αυτό, η καθυστέρηση της καφεΐνης δεν παρουσιάζεται ως μια μαγική λύση. Ωστόσο, για ορισμένους ανθρώπους μπορεί να αποτελέσει μια απλή αλλαγή στη ρουτίνα που θα συμβάλει σε πιο ομαλά και ισορροπημένα επίπεδα ενέργειας.