Ο Μακεδονικός χαλβάς δεν είναι απλώς ένα παραδοσιακό ελληνικό γλύκισμα, αλλά ένα ενεργειακό σνακ με ιστορία και διατροφική αξία. Ποια είναι όμως τα οφέλη του για την υγεία και τι πρέπει να γνωρίζουμε για τη θρεπτική του σύσταση;
Ποια είναι η αγαπημένη λιχουδιά της Καθαράς Δευτέρας και ποια τα οφέλη της για την υγεία
Ο Μακεδονικός χαλβάς, το εμβληματικό γλύκισμα με βάση το ταχίνι, αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα προϊόντα της ελληνικής διατροφικής παράδοσης, με ιστορία που συνδέεται άμεσα με τον προσφυγικό ελληνισμό της Μικράς Ασίας. Αν και ο χαλβάς ως παρασκεύασμα έχει ρίζες στην Ανατολή ήδη από τον Μεσαίωνα, η καθιέρωση του «Μακεδονικού χαλβά» ως συγκεκριμένου εμπορικού προϊόντος χρονολογείται στο 1924, όταν η προσφυγική οικογένεια Χαΐτογλου ίδρυσε στη Θεσσαλονίκη εργαστήριο παραγωγής χαλβά, μεταφέροντας την τεχνογνωσία της παραδοσιακής συνταγής.
Η ονομασία του δεν παραπέμπει σε αρχαία προέλευση, αλλά στη γεωγραφική του ταυτότητα, καθώς το προϊόν που παραγόταν στη Μακεδονία έγινε σταδιακά συνώνυμο ποιότητας και διαδόθηκε σε όλη την Ελλάδα και στο εξωτερικό, εδραιώνοντας το όνομα «Μακεδονικός χαλβάς» στη συλλογική γαστρονομική μνήμη.
Οφέλη για την υγεία από την πάστα ταχινιού
Το ταχίνι, που παρασκευάζεται από σπόρους σουσαμιού, έχει μελετηθεί για αρκετά πιθανά οφέλη για την υγεία. Η έρευνα δείχνει ότι μπορεί να υποστηρίζει την καρδιακή και μεταβολική υγεία, κυρίως λόγω των φυσικών φυτικών ενώσεων και των υγιεινών λιπαρών του. Αν και οι μελέτες σε ανθρώπους παραμένουν περιορισμένες και συχνά βραχυπρόθεσμες, τα πρώιμα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά.
- Βελτιώνει την αρτηριακή πίεση και την κυκλοφορία: Σύμφωνα με μελέτη του 2022 με τίτλο «Tahini consumption affects blood pressure and endothelial function», 50 γρ. ταχινιού μείωσαν τη διαστολική αρτηριακή πίεση και βελτίωσαν την ενδοθηλιακή λειτουργία σε υγιείς άνδρες.
- Ενισχύει την αντιοξειδωτική απόκριση μετά τα γεύματα: Μελέτη του 2023 με τίτλο «Effect of Fortification of Tahini with Natural Plant Origin Raw Materials on Its Bioactivity» διαπίστωσε ότι το ταχίνι βελτίωσε τους μεταγευματικούς αντιοξειδωτικούς δείκτες σε ενήλικες.
- Πλούσιο σε προστατευτικές φυτικές ενώσεις: Ανασκόπηση του 2022 με τίτλο «Sesame (Sesamum indicum L.): A Comprehensive Review of Nutritional Value, Phytochemical Composition, Health Benefits, Development of Food, and Industrial Applications» συνδέει τα θρεπτικά συστατικά του σουσαμιού όπως η σησαμίνη με αντιοξειδωτικές και καρδιοπροστατευτικές δράσεις.
Κινόα: Το δημητριακό που μπορεί να ενισχύσει την καρδιά και να αποκαταστήσει τους μύες
Διατροφική αξία χαλβά
Για 1 μερίδα χαλβά σουσαμιού (35 γρ.)
- Θερμίδες: 190
- Λιπαρά: 12 γρ. – 15% της ΣΗΠ
- Κορεσμένα λιπαρά: 2 γρ. – 12% της ΣΗΠ
- Τρανς λιπαρά: 0 γρ.
- Χοληστερόλη: –
- Νάτριο: 10 mg – 0,4% της ΣΗΠ
- Υδατάνθρακες: 17 γρ. – 6% της ΣΗΠ
- Καθαροί υδατάνθρακες: 15 γρ.
- Φυτικές ίνες: 2 γρ. – 7% της ΣΗΠ
- Σάκχαρα: 11 γρ.
- Πρωτεΐνη: 4 γρ.
Ο σπόρος των τελετουργικών των Μάγια που μπορεί να ρίξει το σάκχαρο και να βελτιώσει την επιδερμίδα
Μακεδονικός χαλβάς: Οφέλη για την υγεία
1. Είναι πλούσιος σε θρεπτικά συστατικά
Ο χαλβάς αποτελεί πλούσια πηγή βιταμινών του συμπλέγματος Β, βιταμίνης Ε, ασβεστίου, φωσφόρου, μαγνησίου, ψευδαργύρου, σεληνίου και αντιοξειδωτικών, ενώ αποδίδει περίπου 190 θερμίδες ανά 35 γρ. Σύμφωνα με τη United States Department of Agriculture (USDA) National Nutrient Database, 2 κουταλιές της σούπας ταχίνι παρέχουν 178 θερμίδες, 16 γρ. λιπαρά – εκ των οποίων μόνο 2 γρ. είναι κορεσμένα – 6,36 γρ. υδατάνθρακες, 2,8 γρ. φυτικές ίνες και 5,1 γρ. πρωτεΐνη, καθώς και σημαντικά ποσοστά μαγνησίου, φωσφόρου, σιδήρου και ασβεστίου. Επιπλέον, είναι πλούσιο σε φυτοστερόλες με υποχοληστερολαιμική και πιθανή αντικαρκινική δράση.
2. Μπορεί να ενισχύσει την καρδιαγγειακή υγεία
Το έλαιο σουσαμιού περιέχει αντιοξειδωτικά όπως σησαμολίνη και σησαμίνη, που συμβάλλουν στην αποτροπή της οξείδωσης των λιπαρών και της LDL στα αγγεία, προστατεύοντας τις αρτηρίες και υποστηρίζοντας τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Παράλληλα, φαίνεται να μειώνει τριγλυκερίδια και LDL χοληστερόλη σε άτομα με υπερλιπιδαιμία.
3. Μπορεί να αποτρέψει την πρόωρη γήρανση
Τα αντιοξειδωτικά του ενισχύουν τη δράση της βιταμίνης Ε, συμβάλλοντας στην προστασία από την πρόωρη γήρανση και στη διατήρηση της καρδιαγγειακής υγείας. Επιπλέον, μέσω της φυτοοιστρογονικής του δράσης, ενδέχεται να ανακουφίζει συμπτώματα του προεμμηνορρυσιακού συνδρόμου.
4. Ενισχύει το ανοσοποιητικό
Η σησαμίνη συμβάλλει στη ρύθμιση της ανοσολογικής απόκρισης, επηρεάζοντας τα προφλεγμονώδη εικοσανοειδή. Μελέτη στο International Journal of Rheumatic Diseases έδειξε ότι ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα που κατανάλωναν 40 γρ. σουσαμιού ημερησίως μαζί με παρακεταμόλη παρουσίασαν καλύτερη βαθμολογία σε τεστ αρθρίτιδας γόνατος και λιγότερο πόνο σε σύγκριση με όσους λάμβαναν γλυκοζαμίνη και παρακεταμόλη.
5. Μπορεί να έχει αντικαρκινική δράση
In vitro μελέτες δείχνουν ότι το έλαιο σουσαμιού ενδέχεται να προσφέρει προστασία έναντι νεοπλασιών του δέρματος και του παχέος εντέρου. Επιπλέον, η σησαμίνη και η σησαμόλη φαίνεται να δρουν προστατευτικά απέναντι σε ορμονικά σχετιζόμενες νεοπλασίες.
6. Μπορεί να δυναμώσει τα οστά
Το υψηλό περιεχόμενο σε μαγνήσιο συνδέεται με μεγαλύτερη οστική πυκνότητα και χαμηλότερο κίνδυνο οστεοπόρωσης, ιδιαίτερα σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες.
7. Μπορεί να ανακουφίσει από τη δυσκοιλιότητα
Το σουσάμι είναι πλούσιο σε φυτικές ίνες, παρέχοντας περίπου 3,5 γρ. ανά 30 γρ. σπόρων, γεγονός που μπορεί να διευκολύνει την πέψη και να συμβάλει στην ανακούφιση από τη δυσκοιλιότητα.
Το μπαχαρικό του King Tut που μπορεί να μειώσει τη χοληστερίνη και την αρτηριακή πίεση
Πιθανοί κίνδυνοι και παρενέργειες
Ωστόσο, ένα μεγάλο ποσοστό ατόμων με αλλεργία στους ξηρούς καρπούς είναι πιθανό να εμφανίσει αλλεργική αντίδραση και στους σπόρους σουσαμιού ή στο ταχίνι. Παράλληλα, αν και ο χαλβάς αποτελεί ένα ιδιαίτερα θρεπτικό σνακ με αποδεδειγμένα οφέλη για την υγεία, όπως αντιοξειδωτική δράση, συμβολή στη μείωση της φλεγμονής και προστασία του καρδιαγγειακού συστήματος, παραμένει τρόφιμο με υψηλή ενεργειακή αξία και απαιτεί μέτρο στην κατανάλωση. Ιδανικά, μπορεί να καταναλωθεί ως επιδόρπιο ή σε μικρή ποσότητα ως σνακ, σε συνδυασμό με ψωμί ή λαχανικά.
Πηγές: Eat this much, PubMed, MDPI, PMC, NIH