Οι άνθρωποι που φτάνουν στα 80 και τα 90 με «κοφτερό» μυαλό δεν βασίζονται μόνο στα γονίδια. Οι ειδικοί αποκαλύπτουν τις καθημερινές συνήθειες που φαίνεται να προστατεύουν τον εγκέφαλο και να επιβραδύνουν τη γήρανση.
Μακροζωία: Η Νο1 αλλαγή που πρέπει να κάνετε για να ζήσετε περισσότερο – Τρεις γιατροί συμφωνούν
Ποιες συνήθειες έχουν οι super-agers και δεν γερνούν ποτέ;
Η απώλεια μνήμης θεωρείται από πολλούς φυσικό κομμάτι της γήρανσης. Ωστόσο, υπάρχουν άνθρωποι που καταφέρνουν να διατηρούν πνευματική διαύγεια ακόμη και σε πολύ προχωρημένη ηλικία. Οι λεγόμενοι super-agers ξεχωρίζουν για τη σωματική και νοητική τους κατάσταση, με τους επιστήμονες να εντοπίζουν κοινές συνήθειες που φαίνεται να βοηθούν τον εγκέφαλο να παραμένει νεότερος για περισσότερο.
Ο όρος super-agers περιγράφει ανθρώπους που διατηρούν εξαιρετικές γνωστικές λειτουργίες ακόμη και μετά τα 80 ή τα 90 τους χρόνια. Σύμφωνα με έρευνες, οι εγκέφαλοί τους παρουσιάζουν μικρότερη φθορά σε σχέση με συνομηλίκους τους.
Οι επιστήμονες έχουν παρατηρήσει ότι περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μνήμη, την προσοχή και τη συγκέντρωση παραμένουν πιο ανεπτυγμένες. Παράλληλα, οι super-agers φαίνεται να διαθέτουν μεγαλύτερη πυκνότητα νευρώνων που συνδέονται με την κοινωνική νοημοσύνη και την επίγνωση.
Ο Dr. Mark Hyman υποστηρίζει ότι ορισμένες καθημερινές συνήθειες παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της πνευματικής και σωματικής υγείας με την πάροδο του χρόνου.
Αυτές είναι:
- Παραμένουν σωματικά δραστήριοι με συστηματική άσκηση
- Μαθαίνουν συνεχώς νέα πράγματα και κρατούν ενεργό το μυαλό τους
- Συνεχίζουν να εργάζονται ή να έχουν παραγωγική καθημερινότητα σε μεγάλη ηλικία
- Διατηρούν στενές σχέσεις με οικογένεια και φίλους
- Συμμετέχουν ενεργά στην κοινότητα και σε εθελοντικές δράσεις
- Δεν απομονώνονται και επενδύουν στις ανθρώπινες σχέσεις που έχουν αξία
Η σωματική άσκηση παραμένει βασικό «όπλο»
Η φυσική δραστηριότητα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των super-agers. Σύμφωνα με το CDC, η συστηματική άσκηση συμβάλλει στη βελτίωση της μνήμης, της διάθεσης και της ικανότητας επίλυσης προβλημάτων.
Μελέτες δείχνουν ότι όσοι κινούνται λιγότερο εμφανίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης. Για αυτό και οι ειδικοί συστήνουν εβδομαδιαία άσκηση μέτριας ή υψηλής έντασης, μαζί με ενδυνάμωση και ασκήσεις ισορροπίας στις μεγαλύτερες ηλικίες.
Οι άνθρωποι που γερνούν πιο αργά πνευματικά παραμένουν διαρκώς ενεργοί νοητικά. Το διάβασμα, η εκμάθηση νέων δεξιοτήτων και η συνεχής πνευματική πρόκληση φαίνεται να λειτουργούν προστατευτικά για τον εγκέφαλο.
Έρευνες έχουν δείξει ότι δραστηριότητες που διεγείρουν το μυαλό μπορούν να επιβραδύνουν τη γνωστική φθορά. Παράλληλα, βοηθούν στην ενίσχυση της ενσυναίσθησης, της περιέργειας και της διαχείρισης του στρες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε μελέτη της νευροεπιστήμονα Dr. Denise Park, στην οποία μεγαλύτεροι σε ηλικία συμμετέχοντες ασχολήθηκαν για μήνες με νέες δραστηριότητες. Όσοι επέλεξαν πιο απαιτητικές δεξιότητες, όπως η φωτογραφία, εμφάνισαν τη μεγαλύτερη βελτίωση στη μνήμη τους ακόμη και έναν χρόνο αργότερα.
Η εργασία και η ενεργή καθημερινότητα βοηθούν τον εγκέφαλο
Πολλοί super-agers συνεχίζουν να εργάζονται ή να διατηρούν μια έντονα δραστήρια καθημερινότητα ακόμη και μετά τη συνταξιοδότηση.
Μεγάλη γαλλική μελέτη σε σχεδόν 500.000 εργαζομένους έδειξε ότι η καθυστέρηση της συνταξιοδότησης συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο άνοιας και Alzheimer.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι η εργασία κρατά τον εγκέφαλο σε συνεχή εγρήγορση, καθώς αναγκάζει το άτομο να επεξεργάζεται πληροφορίες, να λύνει προβλήματα και να μαθαίνει συνεχώς νέα πράγματα.
Η ψυχολόγος Dr. Judith Tutin σημειώνει ότι οι άνθρωποι που γερνούν καλύτερα είναι εκείνοι που παραμένουν ενεργοί και παραγωγικοί με κάποιον τρόπο, ακόμη και σε προχωρημένη ηλικία.
Οι ισχυρές σχέσεις προστατεύουν τη μνήμη
Οι super-agers διατηρούν στενές σχέσεις με οικογένεια και φίλους. Η κοινωνική επαφή φαίνεται να λειτουργεί σαν «άσκηση» για τον εγκέφαλο, ενισχύοντας τη μνήμη και τη συγκέντρωση.
Μελέτη σε 12.000 άτομα έδειξε ότι η μοναξιά αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας κατά 40%, στοιχείο που αναδεικνύει πόσο σημαντικές είναι οι ανθρώπινες σχέσεις.
Οι ειδικοί προτείνουν:
- επανασύνδεση με παλιούς φίλους
- επένδυση σε ποιοτικές σχέσεις
- αξιοποίηση της τεχνολογίας όταν δεν είναι δυνατή η δια ζώσης επαφή
Ο ψυχίατρος του Harvard Dr. Robert Waldinger κατέληξε, έπειτα από δεκαετίες έρευνας, ότι «Οι καλές σχέσεις μας κρατούν πιο ευτυχισμένους και πιο υγιείς».
Παραμένουν ενεργοί μέσα στην κοινότητα
Ο εθελοντισμός και η συμμετοχή στην κοινότητα αποτελούν ακόμη ένα κοινό χαρακτηριστικό των super-agers.
Σύμφωνα με έρευνα του Fisher Center for Alzheimer’s Research Foundation, οι ηλικιωμένοι που συμμετέχουν συστηματικά σε εθελοντικές δράσεις εμφανίζουν καλύτερη μνήμη και γνωστικές επιδόσεις σε σχέση με όσους δεν συμμετέχουν.
Μάλιστα, όσο πιο συχνή ήταν η ενασχόληση με τον εθελοντισμό, τόσο μεγαλύτερα ήταν τα οφέλη για την υγεία του εγκεφάλου.
Παράλληλα, μελέτη του UC Davis το 2025 έδειξε ότι οι άνθρωποι με ισχυρή αίσθηση σκοπού στη ζωή είχαν μικρότερες πιθανότητες να εμφανίσουν γνωστική εξασθένηση.
Δεν απομονώνονται από τους ανθρώπους που αγαπούν
Η κοινωνική απομόνωση θεωρείται πλέον σημαντικός παράγοντας κινδύνου για την υγεία. Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι άνθρωποι με ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις κοιμούνται καλύτερα, έχουν λιγότερο στρες και απολαμβάνουν καλύτερη ποιότητα ζωής.
Η Dr. Crystal Wiley Cené, σε ανακοίνωση της American Heart Association, επισήμανε ότι η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού και πρόωρου θανάτου.
Οι super-agers φαίνεται να επενδύουν σταθερά στους ανθρώπους που έχουν σημασία για αυτούς, διατηρώντας ενεργές σχέσεις και καθημερινή επαφή με το κοινωνικό τους περιβάλλον.
Πηγές: The Journals of Gerontology, European Journal of Epidemiology, Psychological Science, Journal of Cognitive Enhancement, CDC, JAMA, American Journal of Geriatric Psychiatry