Νέα επιστημονική έρευνα πάνω στην Emma Mazzenga αποκαλύπτει πώς η συστηματική άσκηση μπορεί να διατηρήσει τον οργανισμό σε εντυπωσιακή κατάσταση ακόμη και μετά τα 90 χρόνια.
Η 92χρονη που βάζει σε δοκιμασία όσα γνωρίζουμε για τη γήρανση
Η Emma Maria Mazzenga, η ταχύτερη γυναίκα άνω των 90 ετών στον κόσμο, δεν εντυπωσιάζει μόνο με τα παγκόσμια ρεκόρ της στον στίβο, αλλά και με όσα αποκαλύπτει το σώμα της για τη διαδικασία της γήρανσης. Δύο νέες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η συστηματική άσκηση μπορεί να διατηρήσει σημαντικές λειτουργίες του οργανισμού σε επίπεδα αντίστοιχα με ανθρώπους δεκαετίες νεότερους, χωρίς ωστόσο να μπορεί να αναστρέψει πλήρως τις φυσικές αλλαγές που φέρνει η ηλικία.
Αν αναζητά κανείς ένα παράδειγμα υγιούς και ενεργής ζωής σε προχωρημένη ηλικία, η περίπτωση της Ιταλίδας Emma Maria Mazzenga δύσκολα μπορεί να περάσει απαρατήρητη.
Λίγο πριν κλείσει τα 93 της χρόνια, θεωρείται η ταχύτερη γυναίκα άνω των 90 ετών στον κόσμο. Παράλληλα, κατέχει παγκόσμια ρεκόρ στην ηλικιακή κατηγορία 90-94 ετών τόσο στον ανοιχτό όσο και στον κλειστό στίβο.
Το 2024 σημείωσε νέο παγκόσμιο ρεκόρ στα 200 μέτρα ανοιχτού στίβου με χρόνο 50,33 δευτερόλεπτα, βελτιώνοντας κατά περισσότερο από ένα δευτερόλεπτο την προηγούμενη κορυφαία επίδοση, η οποία επίσης της ανήκε.
Σήμερα, ο σημαντικότερος αντίπαλός της είναι ο ίδιος της ο εαυτός.
Ακριβώς αυτή η μοναδική πορεία τράβηξε το ενδιαφέρον επιστημόνων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιταλία, οι οποίοι ξεκίνησαν να μελετούν σε βάθος τη φυσιολογία της.
Ο μυς της μακροζωίας: Ποιος είναι και πώς θα τον δυναμώσετε για να ζήσετε περισσότερο
Οι επιστήμονες αναζητούν τα όρια της ανθρώπινης αντοχής
Οι ερευνητές θέλησαν να κατανοήσουν ποια στοιχεία της γήρανσης είναι αναπόφευκτα και ποια μπορούν να επιβραδυνθούν μέσω της σωματικής δραστηριότητας.
Δύο μελέτες που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Journal of Applied Physiology (η πρώτη εδώ και η δεύτερη εδώ) κατέληξαν σε ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον συμπέρασμα: Η Mazzenga γερνά με έναν τρόπο που είναι ταυτόχρονα εντυπωσιακός αλλά και απόλυτα ανθρώπινος.
Σε αρκετούς τομείς, ο οργανισμός της λειτουργεί σαν εκείνος ενός δραστήριου ατόμου ηλικίας 20 ή 30 ετών. Σε άλλους, όμως, εμφανίζει τα φυσιολογικά χαρακτηριστικά της προχωρημένης ηλικίας.
Όπως επισημαίνει ο φυσιολόγος της άσκησης Simone Porcelli από το Πανεπιστήμιο της Παβίας, η άσκηση φαίνεται να αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν θετικά τη διαδικασία της γήρανσης.
«Η Emma αποτελεί πραγματικά πηγή έμπνευσης», σημειώνει χαρακτηριστικά.
6 χαρακτηριστικά προσωπικότητας που συνδέονται με μακροζωία, σύμφωνα με ειδικούς
Η σχέση της με το σπριντ ξεκίνησε από τα φοιτητικά της χρόνια
Η Mazzenga γνώρισε τα αγωνίσματα ταχύτητας όταν ήταν περίπου 20 ετών και σπούδαζε Βιολογία στο Πανεπιστήμιο της Πάντοβα.
Η ενασχόλησή της με τον αθλητισμό συνεχίστηκε για αρκετά χρόνια, μέχρι που οι οικογενειακές και επαγγελματικές υποχρεώσεις την ανάγκασαν να διακόψει.
Για περίπου 15 χρόνια απομακρύνθηκε από τη συστηματική άσκηση.
Όμως, γύρω στα 45 της χρόνια, με τα παιδιά της πλέον μεγαλωμένα, αποφάσισε να επιστρέψει στις προπονήσεις και να αφοσιωθεί ξανά στο σπριντ.
Από τότε, η συνέπεια έγινε μέρος της καθημερινότητάς της.
Το πρόγραμμα που ακολουθεί στα 92 της χρόνια
Σήμερα, με ύψος 1,55 μέτρο και βάρος 58 κιλά, προπονείται περίπου τρεις φορές την εβδομάδα.
Κάθε προπόνηση ξεκινά με λίγα λεπτά ήπιου τρεξίματος και ακολουθούν σπριντ διαφορετικών αποστάσεων και εντάσεων.
Τις περισσότερες φορές πραγματοποιεί διαλειμματική προπόνηση υψηλής έντασης, με σύντομες αλλά εξαιρετικά απαιτητικές προσπάθειες.
Οι προπονήσεις της σπάνια ξεπερνούν τη μία ώρα, ενώ αποφεύγει τις μεγάλες αποστάσεις και τη μακρά αερόβια άσκηση.
Παρόλα αυτά, φροντίζει να περπατά σχεδόν καθημερινά και εντάσσει περιστασιακά στο πρόγραμμά της ήπιες ασκήσεις ενδυνάμωσης.
Κοινό φάρμακο για τον διαβήτη συνδέεται με «εξαιρετική μακροζωία» στις γυναίκες – Ελπιδοφόρα μελέτη
Τα στοιχεία που κάνουν το σώμα της να μοιάζει με ενός 30χρονου
Όταν υποβλήθηκε σε εξειδικευμένες εξετάσεις στο Πανεπιστήμιο της Πάντοβα, οι επιστήμονες εντόπισαν αρκετά εντυπωσιακά χαρακτηριστικά.
Η συνολική αερόβια ικανότητά της ήταν αντίστοιχη με εκείνη αθλητριών σχεδόν μισής ηλικίας.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η ικανότητα του οργανισμού της να προσλαμβάνει και να μεταφέρει οξυγόνο στους μυς, η οποία συγκρίνεται με αυτή ανθρώπων περίπου 30 ετών.
Παράλληλα, οι συνδέσεις ανάμεσα στους μυς και τα νευρικά κύτταρα του νωτιαίου μυελού παραμένουν σε εξαιρετική κατάσταση.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης ότι τα μιτοχόνδριά της, δηλαδή τα οργανίδια που παράγουν ενέργεια μέσα στα κύτταρα, λειτουργούν σαν εκείνα ενός ατόμου 20 ετών.
Τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της έρευνας
- Η αερόβια φυσική της κατάσταση θυμίζει αθλήτριες σχεδόν μισής ηλικίας.
- Η αξιοποίηση του οξυγόνου από τον οργανισμό της είναι αντίστοιχη με ενός δραστήριου 30χρονου.
- Οι νευρικές συνδέσεις των μυών της παραμένουν σε εξαιρετική κατάσταση.
- Τα μιτοχόνδριά της λειτουργούν όπως σε έναν άνθρωπο περίπου 20 ετών.
- Συνεχίζει να διατηρεί υψηλά επίπεδα κινητικότητας και αντοχής λίγο πριν συμπληρώσει τα 93 της χρόνια.
- Παρά τα εντυπωσιακά αποτελέσματα, η ηλικία εξακολουθεί να αφήνει το αποτύπωμά της
Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι ορισμένες αλλαγές που συνδέονται με τη γήρανση παραμένουν εμφανείς.
Η μυϊκή μάζα στα πόδια της είναι μειωμένη, όπως συμβαίνει συνήθως σε ανθρώπους της ηλικίας της.
Επιπλέον, η δύναμη που παράγει κατά την άρση βαρών αντιστοιχεί περισσότερο σε ανθρώπους ηλικίας 70 ή 80 ετών.
Παρατηρήθηκε επίσης σημαντική ατροφία στις μυϊκές ίνες ταχείας συστολής, ένα φαινόμενο που εμφανίζεται συχνά κατά τη φυσιολογική γήρανση.
Αντίθετα, οι ίνες βραδείας συστολής εμφανίζονται ασυνήθιστα μεγάλες και υγιείς.
Το γιατί συμβαίνει αυτό παραμένει άγνωστο.
Οι ερευνητές δεν μπορούν ακόμη να εξηγήσουν γιατί η προπόνηση σπριντ δεν προστάτευσε τις ίνες ταχείας συστολής από την ατροφία ή γιατί φαίνεται να ενίσχυσε περισσότερο τις ίνες βραδείας συστολής.
«Αυτή τη στιγμή δεν γνωρίζουμε την απάντηση», δήλωσε ο Christopher Sundberg.
Τα ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά
Οι ειδικοί προσπαθούν επίσης να κατανοήσουν αν η μακροζωία και η εξαιρετική φυσική της κατάσταση οφείλονται αποκλειστικά στην προπόνηση ή αν επηρεάζονται και από άλλους παράγοντες.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται τα γονίδια, η προσωπικότητα, η διατροφή αλλά και το κοινωνικό της περιβάλλον.
Η ίδια ακολουθεί μία απλή διατροφή που περιλαμβάνει κυρίως ψάρια, αυγά και λαχανικά, χωρίς ωστόσο να στερείται ένα κομμάτι μπριζόλας όταν το επιθυμεί.
Παράλληλα, οι επιστήμονες εξετάζουν και άλλες κατηγορίες ηλικιωμένων αθλητών, όπως δρομείς μεγάλων αποστάσεων, ώστε να διαπιστώσουν ποια μορφή άσκησης προσφέρει τα μεγαλύτερα οφέλη.
Το βασικό μήνυμα της έρευνας: Ποτέ δεν είναι αργά
Οι επιστήμονες επανέλαβαν πρόσφατα όλες τις εξετάσεις στην Emma Mazzenga, προκειμένου να καταγράψουν τις αλλαγές που έχουν σημειωθεί από τα 91 μέχρι σχεδόν τα 93 της χρόνια.
Τα αποτελέσματα αναμένονται σύντομα.
Μέχρι τότε, το σημαντικότερο μήνυμα που προκύπτει από την έρευνα είναι ιδιαίτερα αισιόδοξο.
Όπως επισημαίνει ο Hirofumi Tanaka από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν, ποτέ δεν είναι αργά για να ξεκινήσει κάποιος να γυμνάζεται.
Η ίδια η Mazzenga αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς επέστρεψε στη συστηματική άσκηση σε σχετικά μεγάλη ηλικία και στη συνέχεια κατάφερε να διακριθεί σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το απλό τεστ ευλυγισίας που μπορεί να αποκαλύψει αν κινδυνεύετε από πρόωρο θάνατο
«Οι αθλητές των ηλικιακών κατηγοριών αποτελούν ζωντανή απόδειξη ότι το πάθος, η επιμονή και η πειθαρχία δεν γνωρίζουν ηλικιακά όρια και μας δείχνουν τι είναι πραγματικά δυνατό στη διαδικασία της γήρανσης».