Μια 24χρονη μητέρα υπέστη πέντε φορές έμφραγμα, παρά την καλή φυσική της κατάσταση. Ο αυτόματος διαχωρισμός στεφανιαίας αρτηρίας (SCAD) μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και σε γυναίκες χωρίς γνωστό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Καρδιακή προσβολή στις γυναίκες: 4 «ύπουλα» συμπτώματα που συχνά αγνοούμε
Πώς μπορεί να συμβεί έμφραγμα σε μια υγιή γυναίκα
Ο πόνος στο στήθος δεν αφορά αποκλειστικά ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας ή όσους έχουν υψηλή χοληστερίνη. Υπάρχει μια λιγότερο γνωστή αιτία εμφράγματος που μπορεί να προσβάλει ακόμη και νέες, δραστήριες γυναίκες, χωρίς προηγούμενο ιστορικό καρδιοπάθειας.
Πρόκειται για τον αυτόματο διαχωρισμό στεφανιαίας αρτηρίας (SCAD). Περίπου το 80% έως 90% των ασθενών είναι γυναίκες.
Στα συνηθισμένα εμφράγματα, η απόφραξη των στεφανιαίων αρτηριών συνδέεται συχνά με την αθηροσκλήρωση. Στον SCAD, όμως, ο μηχανισμός είναι διαφορετικός.
Αίμα συγκεντρώνεται ανάμεσα στα στρώματα του αρτηριακού τοιχώματος, περιορίζοντας τη ροή προς τον καρδιακό μυ. Η μειωμένη παροχή οξυγόνου μπορεί να προκαλέσει έμφραγμα.
Η επιστημονική ανακοίνωση της American Heart Association, δημοσιευμένη στο Circulation, επιβεβαιώνει ότι ο SCAD αποτελεί σημαντική αιτία οξέων στεφανιαίων επεισοδίων σε νεότερες γυναίκες, ακόμη και χωρίς τους κλασικούς παράγοντες κινδύνου.
Καρδιοπάθεια στις γυναίκες: Τα ύπουλα συμπτώματα και 5 δείκτες που πρέπει να ελέγχουμε μετά τα 40
Η 24χρονη που υπέστη πέντε εμφράγματα
Η περίπτωση της Courtney Bennett από το Manchester αποκαλύπτει πόσο απρόβλεπτη μπορεί να είναι η πάθηση.
Τον Ιούλιο του 2024, ενώ επέστρεφε από το σούπερ μάρκετ, ένιωσε ξαφνικά αφόρητο πόνο στο στήθος. Δεν κάπνιζε, είχε φυσιολογική χοληστερίνη και ασχολούνταν με τον χορό από μικρή ηλικία.
«Κατάλαβα αμέσως ότι κάτι δεν πήγαινε καλά», θυμάται η 27χρονη σήμερα Courtney.
Αρχικά νοσηλεύτηκε, αλλά αποχώρησε όταν τα συμπτώματα υποχώρησαν χωρίς να έχει βρεθεί η αιτία. Λίγες ώρες αργότερα, ο πόνος επέστρεψε ενώ έκανε ντους.
Στις 14 Ιουλίου, η κατάστασή της επιδεινώθηκε. Ο πόνος επεκτάθηκε και στα δύο χέρια, ενώ η ίδια αισθανόταν ότι πεθαίνει.
«Έκλαιγα με λυγμούς επειδή πονούσα τόσο πολύ», περιγράφει.
Η στεφανιογραφία αποκάλυψε βλάβη στο τοίχωμα μιας στεφανιαίας αρτηρίας. Μέχρι να εντοπιστεί ο SCAD, είχε υποστεί συνολικά πέντε εμφράγματα.
«Όταν μου είπαν ότι είχα πάθει έμφραγμα, δεν μπορούσα να το πιστέψω», αναφέρει. «Σκεφτόμουν: “Γιατί εγώ; Είμαι πολύ νέα για να πάθω έμφραγμα”».
Η άσκηση που προστατεύει την καρδιά στις γυναίκες – Συνδέεται με 45% χαμηλότερο κίνδυνο εμφράγματος
Ορμόνες, εγκυμοσύνη και εμμηνόπαυση: Τι εξετάζουν οι επιστήμονες
Ο SCAD εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες ηλικίας 40 έως 50 ετών, αλλά μπορεί να παρουσιαστεί και πολύ νωρίτερα.
Ο καθηγητής καρδιολογίας David Adlam επισημαίνει ότι η πάθηση διαφέρει ουσιαστικά από τα συνηθισμένα εμφράγματα και ενδέχεται να συνδέεται με τις γυναικείες ορμόνες.
Τα περιστατικά παρουσιάζουν αυξημένη συχνότητα σε περιόδους ορμονικών μεταβολών, όπως μετά τον τοκετό και γύρω από την εμμηνόπαυση.
Ανασκόπηση της Katherine Zeven, δημοσιευμένη στο Current Therapeutic Research, εξετάζει τη σχέση του SCAD με την εγκυμοσύνη και τις φυσιολογικές μεταβολές που τη συνοδεύουν. Η ακριβής αιτιολογική σύνδεση, ωστόσο, παραμένει υπό διερεύνηση.
Τα περισσότερα περιστατικά που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη εμφανίζονται μέσα σε έξι μήνες από τον τοκετό, ιδιαίτερα τον πρώτο μήνα.
Πιθανό ρόλο διαδραματίζουν επίσης γενετικές διαφορές. Η Courtney είχε διαγνωστεί και με ενδομητρίωση, χωρίς όμως να έχει τεκμηριωθεί ειδική σχέση της πάθησης με τον SCAD.
Τα συμπτώματα που απαιτούν άμεση προσοχή
Ο SCAD μπορεί να εκδηλωθεί όπως ένα συνηθισμένο έμφραγμα. Τα προειδοποιητικά σημάδια περιλαμβάνουν:
- Πόνο ή έντονο σφίξιμο στο στήθος, με πιθανή επέκταση στα χέρια.
- Ενόχληση στην πλάτη, στον αυχένα, στη γνάθο ή στο στομάχι.
- Δύσπνοια και ασυνήθιστη κόπωση.
- Ναυτία, εμετό ή έντονη εφίδρωση.
- Ζάλη, λιποθυμία ή διαταραχές του καρδιακού ρυθμού.
- Ανεξήγητο πρήξιμο στα πόδια, στους αστραγάλους ή στην κοιλιά.
Τα συμπτώματα δεν εμφανίζονται απαραίτητα όλα μαζί ούτε υποδηλώνουν πάντοτε έμφραγμα. Ωστόσο, όταν υπάρχει υποψία καρδιακού επεισοδίου, απαιτείται άμεση κλήση στο 112 ή στο 166.
Το ένα πράγμα που μπορούν να κάνουν οι γυναίκες μέσης ηλικίας για να προστατεύσουν την καρδιά τους
Γιατί η διάγνωση μπορεί να καθυστερήσει
Η απουσία παραδοσιακών παραγόντων κινδύνου δεν αποκλείει μια σοβαρή καρδιακή πάθηση.
Η αρχική διερεύνηση περιλαμβάνει ηλεκτροκαρδιογράφημα και μέτρηση τροπονίνης στο αίμα. Επειδή τα ευρήματα μπορεί να μην είναι αμέσως εμφανή, οι εξετάσεις ενδέχεται να επαναληφθούν.
Για την επιβεβαίωση του SCAD συνήθως χρειάζεται στεφανιογραφία.
Η θεραπεία και ο κίνδυνος δεύτερου επεισοδίου
Σε αντίθεση με άλλα εμφράγματα, ο SCAD συχνά αντιμετωπίζεται χωρίς stent ή bypass. Εφόσον ο ασθενής είναι σταθερός, η αρτηρία μπορεί να επουλωθεί φυσικά μέσα σε τρεις έως έξι μήνες.
Η Courtney νοσηλεύτηκε για ακόμη δέκα ημέρες και έλαβε ασπιρίνη και β-αναστολείς, τους οποίους συνεχίζει να παίρνει.
Μετα-ανάλυση 14 μελετών με 4.206 ασθενείς, δημοσιευμένη στο Coronary Artery Disease, συνέδεσε τη χρήση β-αναστολέων με χαμηλότερο κίνδυνο υποτροπής. Πρόκειται για συσχέτιση, όχι οριστική απόδειξη αιτιώδους προστασίας.
Η ζωή μετά το έμφραγμα: Ο φόβος που παραμένει
Η σωματική ανάρρωση δεν σημαίνει απαραίτητα και ψυχολογική αποκατάσταση.
Η Courtney φοβάται ακόμη ένα νέο επεισόδιο. Παρότι ο γιατρός της επέτρεψε να επιστρέψει στον χορό μετά από 12 εβδομάδες, δεν έχει καταφέρει να το κάνει.
«Έχω πολύ έντονο άγχος ότι θα πάθω άλλο ένα έμφραγμα και αυτό έχει επηρεάσει σε τεράστιο βαθμό την καθημερινότητά μου», εξηγεί.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γυναίκες
Η σημαντικότερη πρακτική διαπίστωση είναι ότι η καλή φυσική κατάσταση δεν αποκλείει ένα καρδιακό επεισόδιο.
Ο ανεξήγητος, έντονος πόνος στο στήθος απαιτεί επείγουσα αξιολόγηση, ανεξάρτητα από ηλικία, χοληστερίνη ή συνήθειες ζωής.
Η Courtney συνοψίζει την εμπειρία της σε μία φράση: «Ποτέ δεν είστε πολύ νέοι για να πάθετε έμφραγμα».
Πηγές: